Denetimli Serbestlik ve Açığa Ayrılma Süreleri İçin Kapsamlı Analiz ve Hesaplama Kılavuzu
Meclis gündemine gelmesi beklenen yeni infaz düzenlemesi, halk arasında "Yeni Covid Yasası" olarak anılmakta ve 31 Temmuz 2023 tarihinden önce işlenmiş suçlara ek denetimli serbestlik (DS) imkanları sunmaktadır. Bu yasal düzenleme, hükümlülerin cezaevi ve denetimli serbestlik sürelerini kökten değiştirmekte, özellikle erken açığa ayrılma hakkı tanımaktadır. İşte yeni düzenlemenin getirdiği kritik süreler, hesaplama örnekleri ve dikkat edilmesi gereken istisnalar.
1. Denetimli Serbestlik (DS) Sürelerinin Yeniden Belirlenmesi
Yeni yasa, suçun işlendiği tarihe ve suçun türüne bağlı olarak denetimli serbestlik sürelerinde önemli değişikliklere gitmektedir. Genel süreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Suç Tarihi ve Tipi | Tanınan Denetimli Serbestlik (DS) Hakkı |
|---|---|
| 30 Mart 2020 Öncesi İşlenen ve İstisna Olmayan Suçlar | 6 YIL |
| 30 Mart 2020 Sonrası İşlenen Suçlar VEYA İstisna Suçlar (Uyuşturucu Ticareti gibi) | 4 YIL |
İçtima Kuralı: Eğer bir hükümlünün cezası farklı tarihlerdeki birden fazla suçtan dolayı içtima edilmişse (birleştirilmişse), DS süresi az olan suçun hakkı dikkate alınır. Örneğin, 6 yıllık hakkı olan bir suç ile 4 yıllık hakkı olan bir suç içtima edilmişse, hükümlünün genel DS hakkı 4 yıl olacaktır.
2. Açık Cezaevine Ayrılma ve Erken Tahliye İmkanı
Yeni yasanın getirdiği en önemli avantajlardan biri, hükümlülere tanınan ek +3 yıl erken açık cezaevine ayrılma imkanıdır. Bu, mahkumun normal koşullu salıverme (KS) süresini beklemeden, yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte (şartları sağlaması kaydıyla) hemen açık cezaevine geçmesini sağlayabilir.
Özel Durum: Uyuşturucu Ticareti Suçu (TCK 188)
Uyuşturucu ticareti suçu (TCK 188) gibi bazı suçlarda, mahkumun koşullu salıverme süresi 5 yılın altına düşmeden açığa ayrılması kuralı vardır. Bu kural, normal infaz rejiminde açığa ayrılma süresini uzatır. Ancak yeni yasa, bu durumdaki mahkumlara bile +3 yıl erken açık imkanı tanıyarak, kalan süreyi beklemeksizin geçişi mümkün kılmaktadır.
Erken Açığa Ayrılma İçin Ön Şartlar
Yeni yasa hükümlerinden yararlanarak erken açığa ayrılmanın temel şartları şunlardır:
- Kapalıda Kalma Şartı: Cezası 10 yıldan az olanlar için 1 ay, 10 yıldan fazla olanlar için 3 ay kapalı cezaevinde kalmış olmak.
- Açıkta Kalma Şartı: Açığa ayrıldıktan sonra en az 3 ay açık cezaevinde kalmış olmak.
- Mahsup Durumu: Eğer mahkumun infaz dosyasında (müddetnamede), daha önceki gözaltı veya tutukluluk süreleri mahsup edilmiş ve bu süre en az 1 ayı karşılıyorsa, kapalıda kalma şartı (1 ay) yerine getirilmiş sayılır ve tekrar beklemeye gerek kalmaz.
3. Hesaplamalarda Kritik Dikkat Edilmesi Gerekenler ve İstisnalar
Denetimli Serbestlik Süresi Mahsubu
Hükümlünün daha önce kullandığı denetimli serbestlik süresi, yeni yasa ile tanınan (4 yıl veya 6 yıl) toplam süreden mutlaka düşülmelidir. Yeni DS hakkı otomatik olarak 4 yıl veya 6 yıl olarak hesaplanmaz; geriye kalan net süre bulunur.
İstisna Suçlar (Terör, Örgütlü Suçlar, ŞTGA)
Yeni Covid İnfaz Yasası'nda da bazı suçlar bu düzenlemenin kapsamı dışında tutulmuştur. Bu suçlar şunlardır:
- Terör Suçları
- Örgütlü Suçlar
- Şartlı Tahliyenin Geri Alınması (ŞTGA)
Bu yasada da terör, örgütlü suçlar ve ŞTGA istisna tutulmuş olup, kişinin ŞTGA'sı varsa önce bunun tamamını kapalı dayatıp, sonra başka cezaları varsa bu hesaplamalar yapılır. Cezası yeni kesinleşen veya daha önce kesinleşip yakalamalı olan mahkumlar geçmişe yönelik dosyalarında ŞTGA olup olmadığı ile suç türü ve tarihlerine göre açık ve kapalı yatma sürelerini önceden hesaplatarak, yani açık ve kapalıda yatacağı süreyi bilerek i̇nfaza başlamalarında fayda vardır.
TCK 220 (Örgüt Suçları) İçtima Hali
İçtima edilmiş (birleştirilmiş) suçlar içerisinde TCK 220 (Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma/Yönetme) suçu bulunuyorsa, hükümlü diğer suçların (4 veya 6 yıllık) ilave denetim haklarından yararlanamaz. Bu durumda:
- Suç tarihi 2020 öncesi ise: Maksimum 3 yıl denetim kullanabilir.
- Suç tarihi 2020 sonrası ise: Maksimum 1 yıl denetim kullanabilir.
4. Sonuç ve Önemli Tavsiye
Cezası yeni kesinleşen veya yakalamalı durumda olan hükümlülerin, infaz sürecine başlamadan önce mutlaka dosyalarındaki suç türlerini, suç tarihlerini ve mahsup edilen süreleri dikkate alarak açık ve kapalıda yatacakları süreleri önceden hesaplatmaları büyük önem taşımaktadır. Yeni yasanın getirdiği bu imkanlar doğru hesaplandığında, hükümlülerin infaz rejiminden en erken ve en uygun şekilde faydalanması sağlanmış olacaktır. Hukuki süreçler karmaşık olduğundan, doğru ve güncel bilgi için her zaman bir uzmandan destek almanız tavsiye edilir.
Hukuki Danışmanlığa İhtiyacınız mı Var?
20+ yıl deneyim ile Ankara'da ceza hukuku alanında hizmetinizdeyiz
Ankara AvukatAnkara Ceza Avukatı
Yeni Covid İnfaz Yasası Örnek Senaryolar
Aşağıdaki tablolar, yeni Covid yasası ile 31.07.2023 tarihinden önce işlenen suçlarda denetimli serbestlik (DS) sürelerinin nasıl uygulanacağına ilişkin bir örnek hesaplama senaryosudur. Mevzuat değişiklikleri ve somut dosya koşulları sonucu değiştirebileceğinden, tablolar yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.
Yeni Covid Yasası – Genel DS Süreleri (Örnek Senaryo)
| Suç Tarihi | Suç Türü | DS Üst Sınırı | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 30.03.2020 öncesi | İstisna olmayan suçlar | 6 yıl DS | Yeni Covid yasası ile, 31.07.2023 tarihinden önce işlenmiş ve istisna kapsamında olmayan suçlar için denetimli serbestlik süresi 6 yıla çıkarılmaktadır. |
| 30.03.2020 öncesi | İstisna suçlar | 4 yıl DS | Uyuşturucu ticareti gibi Covid yasasında istisna tutulan suçlarda DS süresi 4 yıl ile sınırlı kalmaktadır. |
| 30.03.2020 sonrası | İlgili tüm suçlar | 4 yıl DS | 2020 sonrası işlenen suçlarda, yeni Covid yasası kapsamında denetimli serbestlik süresi en fazla 4 yıl olarak uygulanmaktadır. |
| 31.07.2023 sonrası | Bu yasa kapsamı dışı | Genel infaz hükümleri | 31.07.2023 tarihinden sonra işlenen suçlar bakımından, örnek senaryodaki Covid düzenlemesi uygulanmayıp genel infaz hükümleri geçerlidir. |
Konu ile İlgili Yazılar
Örnek Müddetname – Hangi Suçtan Kaç Yıl DS?
Aşağıdaki tablo, metindeki örnek müddetnameye göre uyuşturucu ticareti ve kasten yaralama suçlarının içtima ettiği bir durumda hangi DS süresinin esas alınacağını göstermektedir.
| Suç | Suç Tarihi | Covid Yasasına Göre DS | Not |
|---|---|---|---|
| Uyuşturucu ticareti | 2020 öncesi | 4 yıl DS | Örnek müddetnamede bu suç istisna kapsamında olup DS süresi 4 yıldır. |
| Kasten yaralama | 2020 sonrası | 4 yıl DS | 2020 sonrası suç olduğu için Covid yasası kapsamında DS üst sınırı 4 yıldır. |
| Suçların içtima ettiği durumda | 4 yıl DS esas alınır | İçtima halinde DS süresi, DS hakkı daha düşük olan suç esas alınarak belirlenir. Bu örnekte her iki suç için de DS 4 yıldır. | |
Bu Mahkûm Ne Zaman Açığa Ayrılacak?
Aşağıdaki tablo, örnek mahkûmun toplam cezası ve suç türleri dikkate alınarak açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik tarihinin nasıl hesaplandığını özetlemektedir.
| Aşama | Hukuki Durum | Süre / Sonuç | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Toplam ceza | 10 yılın altında | Normalde 1 ay kapalı | Genel infaz rejimine göre, toplam cezası 10 yıldan az olan hükümlünün asgari 1 ay kapalıda kalması gerekir. |
| Suç türü | Uyuşturucu ticareti içeren dosya | Koşullu salıverme 5 yıl altına düşmeden açığa çıkamaz | Uyuşturucu ticareti, açığa ayrılma açısından özel düzenlemeye tabidir; koşullu salıverme süresi 5 yılın altına inmediği sürece açık cezaevine geçiş yapılamaz. |
| Koşullu salıverme süresi | Toplam ceza üzerinden | 6 yıl 6 ay 22 gün | Dosya özelinde hesaplanan koşullu salıverme tarihine esas süredir. |
| Mahsup edilen süre | Gözaltı + tutukluluk | 223 gün | Bu süre müddetnamenin mahsup bölümünde gösterilir ve toplamdan düşülür. |
| Hâlihazırda kapalıda geçen süre | Bugün itibarıyla | 2 ay 26 gün | Mevcut fiili infaz süresi, hesaplamada dikkate alınmalıdır. |
| Açığa ayrılmasına kalan süre | Mevzuata göre | 8 ay 13 gün | Yeni yasa olmasa, hükümlünün yaklaşık 8 ay 13 gün sonra açık cezaevine ayrılması beklenmektedir. |
| Yeni Covid yasasının etkisi | +3 yıl erken açık imkânı | Yasa yürürlüğe girdiğinde derhâl açığa ayrılır | Örnek senaryoya göre, getirilen +3 yıllık erken açık imkânı, kalan süreyi beklemeksizin hükümlünün açık cezaevine geçmesine olanak verir. |
| Açık cezaevi sonrası | DS hakkı | 4 yıl DS | Mahkûm, açığa geçtikten sonra toplam 4 yıl denetimli serbestlik hakkına sahiptir; bu sürenin 1 yıl 8 ay 13 gününü açıkta geçirip kalan kısmında denetime ayrılacaktır. |
4. Hesaplamalarda Dikkat Edilecek Hususlar (Özet Tablo)
| Kural / Ölçüt | Açıklama |
|---|---|
| 1 ay / 3 ay kapalı – 3 ay açık şartı | Ceza 10 yıldan az ise en az 1 ay kapalı, 10 yıl ve üzeri ise en az 3 ay kapalıda kalınmalı; erken açığa ayrılma için açığa çıktıktan sonra da en az 3 ay açık cezaevinde kalınmalıdır. |
| Mahsup bölümünün önemi | Müddetnamenin mahsup bölümünde daha önce en az 1 ay cezaevinde kalındığı yazıyorsa, yeniden erken açığa ayrılmak için tekrar 1 ay bekleme zorunluluğu bulunmayabilir. |
