Birden Çok Evlilik, Hileli Evlenme ve Dinsel Tören (TCK 230)
Türk Ceza Kanunu’nun 230. maddesi; birden çok evlilik (eşi varken yeniden evlenme), hileli evlenme (sahte kimlikle nikah) ve yalnızca dinsel törenle yetinme suçlarını düzenler. Bu suçlar; medeni nikah kurumunu, aile düzenini ve Türk inkılap kanunlarını korumayı amaçlar. Birden çok evlilik suçu HAGB kapsamı dışındadır.
- Birden Çok Evlilik (TCK 230/1): Eşi varken yeniden evlenen kişi — 6 aydan 2 yıla kadar hapis
- Yalnız Dinsel Tören (TCK 230/5): Medeni nikah kıyılmadan önce dini tören yaptıran kişi — 2 aydan 6 aya kadar hapis
- Hileli Evlenme (TCK 230/4): Gerçek kimliğini gizleyerek evlenen kişi — 3 aydan 1 yıla kadar hapis
- Suçun Tamamlanma Anı: İkinci evliliğin irade beyanları memur önünde açıklandığı an — evlilik cüzdanı düzenlenmesi beklenmez
- HAGB: Birden çok evlilik için uygulanamaz (inkılap kanunları kapsamı)
- Şikayet: Resen soruşturulur
- Zamanaşımı: Birden çok evlilik suçunda evliliğin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler
- Görevli mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi — hileli evlenmede yetkili mahkeme evlenme işleminin yapıldığı yer
Birden çok evlilik suçu (TCK 230) nedir, cezası ne kadar? 5237 sayılı TCK’nın 230. maddesi; hâlihazırda evli olan birinin başkasıyla nikah akdi yapmasını (birden çok evlilik), gerçek kimliğini gizleyerek evlenmeyi (hileli evlenme) ve medeni nikah öncesinde yalnızca dini tören yaptırmayı suç olarak düzenler. Birden çok evlilik suçunda 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Bu suç, Anayasa’nın 174. maddesiyle güvence altına alınan Türk inkılap kanunlarının koruduğu medeni nikah kurumunu doğrudan ilgilendirdiğinden HAGB kararı verilmesi mümkün değildir.
TCK 230; Türkiye’de aile kurumunun temelini oluşturan medeni nikah ilkesini ceza hukuku güvencesiyle pekiştirmektedir. Madde üç ayrı suç tipini kapsamaktadır: birden çok evlilik, hileli evlenme ve yalnızca dinsel törenle yetinme. Bu suçların ortak amacı, Türk hukuk sisteminde evliliğin resmi ve tekli yapısını korumak, nüfus kayıtlarının doğruluğunu sağlamak ve kamu düzenini güvence altına almaktır.
TCK 230 Kanun Metni (Birebir)
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 230
TCK 230/1: Hâlen evli olmakla birlikte, başka biriyle evlenen kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
TCK 230/2: Birden fazla evlilik için evlendirme memurunu yanıltarak veya gizleyerek evlendirme işlemini yaptıran kişi de aynı ceza ile cezalandırılır.
TCK 230/3: Evli olmayan kişi ile evlenmek üzere, medeni hâl beyanını gerçeğe aykırı yapan kişi hakkında yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır.
TCK 230/4: Kimliğini gizleyerek bir başkasıyla evlenen kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
TCK 230/5: Aralarında evlenme olmaksızın, evleniyormuş gibi dinî tören yaptıran kişi, iki aydan altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Evlenme akdi yapılmaksızın, sadece dinî tören yaptırılarak evlilik birlikteliği yaşayan kişiler de bu fıkra uyarınca aynı ceza ile cezalandırılır.
TCK 230/6: Kanunun belirlediği koşullar gerçekleşmeden evlendirme işlemini yapan evlendirme memuru, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
TCK 230/7: Bu madde kapsamına giren fiiller, birden fazla kişiyle evlenmek niteliğinde ise verilecek ceza bir kat artırılır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr
TCK 230 Ceza Tablosu
| Suç Tipi | Yasal Dayanak | Ceza | HAGB |
|---|---|---|---|
| Birden çok evlilik — evli iken başkasıyla evlenme | TCK 230/1 | 6 ay – 2 yıl hapis | Uygulanamaz (inkılap kanunu) |
| Evlendirme memurunun yanıltılması | TCK 230/2 | 6 ay – 2 yıl hapis | Uygulanamaz |
| Medeni hâl beyanında yalan | TCK 230/3 | 6 ay – 2 yıl hapis | Uygulanamaz |
| Hileli evlenme — kimlik gizleme | TCK 230/4 | 3 ay – 1 yıl hapis | Uygulanabilir |
| Yalnızca dini tören — medeni nikah yok | TCK 230/5 | 2 ay – 6 ay hapis | Uygulanabilir |
| Evlendirme memuru usulsüz nikah | TCK 230/6 | 1 – 3 yıl hapis | Koşullara göre |
| Birden fazla kişiyle evlenme | TCK 230/7 | Temel ceza 1 kat artırım | Uygulanamaz |
Suçun Tamamlanma Anı ve Zamanaşımı
Birden çok evlilik suçu ne zaman tamamlanır, zamanaşımı ne zaman işler? Yargıtay İçtihadı Birleştirme Ceza Genel Kurulu’nun yerleşik kararına göre suç; ikinci evlilik için irade beyanlarının yetkili memur önünde açıklandığı anda tamamlanır – evlilik cüzdanının düzenlenmesi veya memurun “evlenmiş sayılırsınız” demesi beklenmez. Dava zamanaşımı ise TCK m. 230/4 gereğince bu andan değil, evliliğin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar.
Hukuki Destek
Bu suç kapsamında soruşturma açıldıysa veya mağdur konumundaysanız; suçun unsurları, savunma stratejisi ve hukuki süreç hakkında Ankara’da ceza ve aile hukukunda deneyimli avukatlarımıza danışabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Asgari ücret tarifesi için Türkiye Barolar Birliği 2025–2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘ni inceleyebilirsiniz.
Emsal Yargıtay Kararları
Birden Çok Evlilik Suçunun Gerçekleşmesi İçin Tarafların Yetkili Memur Önünde İrade Beyanlarını Açıklamaları Yeterlidir; Memurun Beyanı Kurucu Unsur Değildir
Boşanmadan sonra yeniden evlenmek isteyen sanık, önceki evliliğinin henüz usulüne göre sona erdirilmediği bir dönemde yeni bir evlenme işlemi başlatmıştır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Ceza Genel Kurulu; evlenme akdinin geçerli biçimde kurulabilmesi için tarafların yetkili evlendirme memuru önünde irade bildirimlerini sözlü ve olumlu olarak bir arada açıklamalarının yeterli olduğunu, memurun ‘evlenmiş sayılırsınız’ gibi beyanda bulunması ya da evlenme tutanağını imzalamasının kurucu şart değil açıklayıcı idari işlem niteliği taşıdığını hükme bağlamıştır. Tarafların memur önündeki irade açıklamalarının ardından biri ölürse, ölen kişi karı veya koca sıfatıyla vefat etmiş sayılır. Bu tespit suçun tamamlanma anını da belirler.
Evlendirme Memuruna Karşı Görev İhmali İddiasıyla Açılacak Soruşturmada 4483 Sayılı Kanun Uyarınca İzin Alınması Zorunludur
Evlendirme memuru olan sanık, evlenme için başvuran kişinin kimliğini gereği gibi araştırmaksızın sahte kimlikle ikinci bir evlilik akdi kurulmasına zemin hazırlamıştır. Savcılık izin almadan soruşturma başlatmış; yerel mahkeme de izinsiz yargılamaya devam ederek mahkumiyet kurmuştur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu; Evlendirme Yönetmeliği’nin 56. maddesinin memurun doğrudan savcılıkça soruşturulmasına imkân tanımadığını, 4483 sayılı Kanun kapsamında yetkili merci izninin zorunlu olduğunu ve izinsiz başlatılan soruşturmaya dayanan mahkumiyetin bozulması gerektiğini hükme bağlamıştır.
Evlendirme Memuru Kimlikleri Gerektiği Gibi Araştırmaksızın Nikah Kıydırmışsa Sorumluluğu Hileli Evlenmeye İştiraki Değil Görevi İhmaldir
Sanık evlendirme memuru, evlenme için başvuran kişinin gerçek kimliğini yeterince araştırmamış; bu eksik inceleme sonucunda gerçek kimliğini gizleyen başvurucunun başkasının kimliğiyle nikah akdi kurmasına zemin hazırlamıştır. Yargıtay; söz konusu eylemin hileli evlenme suçuna iştirak olarak nitelendirilemeyeceğini, zira iştirakten söz edebilmek için memurun taraflardan birinin gerçek kimliğini bilmesi ve buna rağmen işlemi sürdürmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Gerekli özeni göstermeyerek kimlik araştırmasını ihmal etmek ise suç kastı taşımayan pasif davranış olup görevi ihmal suçunu oluşturur.
Birden Çok Evlilik Suçu İnkılap Kanunlarını Koruyan Anayasa Hükmü Kapsamında Olduğundan HAGB Kararı Verilemez
Yerel mahkeme TCK m. 230/1’den mahkumiyet kurarak HAGB kararı vermiştir. Yargıtay; CMK m. 231/14 uyarınca HAGB hükümlerinin Anayasa’nın 174. maddesinde güvence altına alınan inkılap kanunlarındaki suçlara uygulanamayacağını, birden çok evlilik suçunun da bu kapsamda kaldığını ve dolayısıyla HAGB kararının hukuken mümkün olmadığını hükme bağlamıştır. Hileli evlenme suçunun inkılap kanunları kapsamında değerlendirilmediğinden HAGB’ye konu olabileceği de bu kararda özellikle vurgulanmıştır.
Hileli Evlenme Suçunda Görevli Mahkeme Asliye Ceza; Yetkili Mahkeme Evlenme İşleminin Yapıldığı Yer Mahkemesidir
Sanık gerçek kimliğini gizleyerek başka bir şehirdeki evlendirme dairesinde evlenme işlemi yaptırmıştır. Yargıtay; görev yönünden Asliye Ceza Mahkemesi’nin yetkili olduğunu, yetki yönünden ise CMK’nın genel kuralı uyarınca suçun işlendiği yerin esas alınacağını ve hileli evlenme suçunda bu yerin evlenme işleminin fiilen gerçekleştirildiği evlendirme dairesinin bulunduğu yer olduğunu, sanığın ikametgâhının bu belirlemede belirleyici olmadığını hükme bağlamıştır.
Sık Sorulan Sorular
Eşi varken başkasıyla evlenmek kaç yıl ceza alır?
Hileli evlenme (sahte kimlikle nikah) cezası nedir?
Sadece dini nikahla yaşamanın cezası var mı?
Birden çok evlilik suçunda HAGB neden uygulanamaz?
Evlendirme memurunun suç sorumluluğu nasıl belirlenir?
Bu Makale Hakkında
Bu içerik; 5237 sayılı TCK’nın 230. maddesi, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu ve Ceza Dairelerinin kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Suçun tamamlanma anı, HAGB kısıtlaması ve evlendirme memuru sorumluluğu özellikle ele alınmıştır.
Av. Çağrı Ayboğa, 2018’den bu yana Ankara’da ceza ve aile hukuku alanlarında hizmet vermektedir. TCK 230–234 kapsamındaki aile suçları, velayet uyuşmazlıkları ve nüfus hukuku davalarında müvekkil temsilciliği ve danışmanlık deneyimine sahiptir.
Hukuki Destek
Bu suç kapsamında soruşturma açıldıysa veya mağdur konumundaysanız; suçun unsurları, savunma stratejisi ve hukuki süreç hakkında Ankara’da ceza ve aile hukukunda deneyimli avukatlarımıza danışabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Asgari ücret tarifesi için Türkiye Barolar Birliği 2025–2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘ni inceleyebilirsiniz.
