TCK 124 (Türk Ceza Kanunu Madde 124), kişiler arasındaki haberleşmenin, kamu kurumları arasındaki iletişimin veya basın yayın organlarının yayınlarının hukuka aykırı olarak engellenmesini suç olarak düzenler. Suçun temel halinde 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası, nitelikli hallerinde ise 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Bu rehberde TCK 124’ün tüm unsurlarını, nitelikli hallerini ve emsal Yargıtay kararlarını bulacaksınız.
TCK 124 Madde Metni – Haberleşmenin Engellenmesi Kanun Metni
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 124 – Haberleşmenin Engellenmesi
TCK 124/1: Kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı olarak engellenmesi halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
TCK 124/2: Kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engelleyen kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
TCK 124/3: Her türlü basın ve yayın organının yayınının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesi halinde, ikinci fıkra hükmüne göre cezaya hükmolunur.
TCK 124 Haberleşmenin Engellenmesi Suçu Nedir?
Haberleşmenin engellenmesi suçu, TCK’nın “Hürriyete Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenen ve kişilerin iletişim özgürlüğünü koruyan bir suç tipidir. Suç, telefon, mektup, e-posta, WhatsApp, sosyal medya gibi her türlü haberleşme aracının hukuka aykırı şekilde engellenmesiyle oluşur.
HABERLEŞMENİN ENGELLENMESİ SUÇUNUN ÖZETİ:
Suçun Adı: Haberleşmenin Engellenmesi (TCK 124)
Temel Hal Cezası: 6 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası
Nitelikli Hal Cezası: 1 yıl – 5 yıl hapis
Korunan Değer: Haberleşme özgürlüğü ve iletişim hakkı
Manevi Unsur: Kasten işlenebilir (taksirle işlenemez)
TCK 124 Suçunun Unsurları
1. Korunan Hukuki Yarar
TCK 124 ile korunan hukuki yarar, haberleşme özgürlüğüdür. Anayasa’nın 22. maddesi haberleşme hürriyetini güvence altına almıştır. Bu suç, kişilerin birbirleriyle serbestçe iletişim kurma haklarını korumayı amaçlar.
2. Fail ve Mağdur
FAİL VE MAĞDUR:
Fail: Herkes bu suçun faili olabilir (özgü suç değildir).
Mağdur:
– TCK 124/1’de: Gerçek kişiler (tüzel kişiler mağdur olamaz)
– TCK 124/2’de: Kamu kurumları
– TCK 124/3’te: Basın yayın organları
ÖNEMLİ: Yargıtay’a göre, TCK 124/1 kapsamındaki suç yalnızca gerçek kişilere karşı işlenebilir. Tüzel kişiler bu suçun mağduru olamaz.
3. Suçun Maddi Unsuru
Suçun maddi unsuru, haberleşmenin hukuka aykırı olarak engellenmesidir. Engelleme, haberleşmenin tamamen veya kısmen yapılamaması sonucunu doğuran her türlü fiil olabilir.
ENGELLEME ÖRNEKLERİ:
• Telefon kablolarının kesilmesi
• Mektupların yırtılması veya teslim edilmemesi
• İnternet bağlantısının kasıtlı olarak kesilmesi
• Cep telefonunun zorla alınması
• Sosyal medya hesaplarına hacker saldırısı
• Baz istasyonuna müdahale edilmesi
4. Suçun Manevi Unsuru
MANEVİ UNSUR – KAST ŞARTI:
Haberleşmenin engellenmesi suçu yalnızca kasten işlenebilir. Taksirle işlenemez.
Kast Örneği: Haberleşmeyi engellemek amacıyla telefon kablolarını kesen kişi kasten hareket etmiştir → Suç oluşur.
Taksir Örneği: Telefon direğine bağladığı hayvanın direği devirmesi nedeniyle haberleşmenin kesilmesine neden olan kişi taksirle hareket etmiştir → Suç oluşmaz.
KRİTİK: Failin kastı doğrudan haberleşmenin engellenmesine yönelik olmalıdır. Örneğin, telefon kablolarını çalan kişinin amacı hırsızlık olduğundan, haberleşmenin engellenmesi suçu oluşmaz.
TCK 124 Suçunun Türleri (Fıkralar)
| Fıkra | Suç Türü | Ceza |
|---|---|---|
| TCK 124/1 | Kişiler arası haberleşmenin engellenmesi | 6 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| TCK 124/2 | Kamu kurumları arası haberleşmenin engellenmesi | 1 yıl – 5 yıl hapis |
| TCK 124/3 | Basın yayın organı yayınının engellenmesi | 1 yıl – 5 yıl hapis |
1. Kişiler Arası Haberleşmenin Engellenmesi (TCK 124/1)
Suçun temel halidir. Gerçek kişilerin birbirleriyle yaptıkları her türlü haberleşmenin (telefon, mektup, e-posta, sosyal medya vb.) hukuka aykırı engellenmesiyle oluşur.
2. Kamu Kurumları Arası Haberleşmenin Engellenmesi (TCK 124/2)
NİTELİKLİ HAL – KAMU KURUMLARI:
Kamu kurumlarının kendi aralarında yaptıkları haberleşmenin engellenmesi, suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halidir.
Örnek: Valilik ile bakanlık arasındaki resmi yazışmaların engellenmesi, polis telsiz sistemine müdahale edilmesi.
Ceza: 1 yıldan 5 yıla kadar hapis
3. Basın Yayın Organı Yayınının Engellenmesi (TCK 124/3)
NİTELİKLİ HAL – BASIN YAYIN:
Her türlü basın ve yayın organının yayınının hukuka aykırı engellenmesi de nitelikli haldir.
Kapsam:
– Yazılı basın (gazete, dergi)
– Görsel basın (televizyon)
– İşitsel basın (radyo)
– İnternet haber siteleri
– Elektronik kitle iletişim araçları
Örnek: Canlı yayın yapan bir haber kanalının yayınını engellemek için tesisata müdahale etme, haber sitesine siber saldırı düzenleme.
Ceza: 1 yıldan 5 yıla kadar hapis
Hukuka Aykırılık Unsuru
Suçun oluşması için engelleme eyleminin hukuka aykırı olması gerekir. Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılan engellemeler suç oluşturmaz.
HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ:
• Mahkeme kararına dayalı iletişimin tespiti veya engellenmesi
• CMK kapsamında yapılan yasal dinleme tedbirleri
• İdari makamların kanuni yetkiye dayalı işlemleri
• Meşru müdafaa veya zorunluluk hali
Bu hallerde haberleşmenin engellenmesi suç oluşturmaz.
TCK 124 Cezası ve Yaptırımlar
| Yaptırım Türü | TCK 124/1 | TCK 124/2-3 |
|---|---|---|
| Hapis Cezası | 6 ay – 2 yıl | 1 yıl – 5 yıl |
| Adli Para Cezası | Seçimlik olarak uygulanabilir | Uygulanamaz |
| HAGB | Şartları varsa uygulanabilir | Şartları varsa uygulanabilir |
| Erteleme | Şartları varsa uygulanabilir | Şartları varsa uygulanabilir |
| Uzlaşma | Kapsam dışı | Kapsam dışı |
| Şikayete Tabi | Hayır, re’sen soruşturulur | Hayır, re’sen soruşturulur |
| Dava Zamanaşımı | 8 yıl | 8 yıl |
| Görevli Mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi | Asliye Ceza Mahkemesi |
Özel Durumlar ve İçtima
KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN KILMA İLE İLİŞKİ:
Yargıtay’a göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu işlenirken mağdurun telefonunun alınması, ayrı bir haberleşmenin engellenmesi suçu oluşturmaz. Bu eylem, hürriyeti tahdit suçunun devamı niteliğindedir ve tek suçtan ceza verilir.
HIRSIZLIK İLE İLİŞKİ:
Telefon kablolarını çalmak amacıyla kesen kişi, hırsızlık kastıyla hareket ettiğinden haberleşmenin engellenmesi suçundan cezalandırılamaz. Fikri içtima kuralları gereği yalnızca hırsızlık suçundan ceza verilir.
TCK 124 Emsal Yargıtay Kararları
1. Haberleşmenin Engellenmesi Suçunda Görevli Dairenin Yanlış Belirlenmesi Halinde Dosyanın İlgili Daireye Gönderilmesi Gerektiği
Haberleşmenin engellenmesi suçuna ilişkin olarak açılan davada, iddianamede anlatılan fiilin TCK’nın 124/1. maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu, buna karşın temyiz incelemesinin görevli olmayan daire tarafından yapıldığı; 6545 sayılı Kanun’la değişik Yargıtay Kanunu’nun 14. maddesi ve Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun iş bölümü kararları uyarınca temyiz incelemesinin Yargıtay 4. Ceza Dairesinin görev alanında bulunduğu gözetilerek, dosya hakkında esas inceleme yapılmaksızın görevsizlik kararı verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
2. Haberleşmenin Engellenmesi Suçunun Şikâyete Tabi Olmadığı
TCK’nın 124. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçunun, kanunda açıkça şikâyete bağlı suçlar arasında sayılmadığı, bu nedenle mağdurun şikâyetten vazgeçmesinin kamu davasının düşmesi sonucunu doğurmayacağı; yerel mahkemece suçun şikâyete tabi olduğu kabul edilerek düşme kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
3. Posta Görevlisinin Mektupları Teslim Etmemesinin Haberleşmenin Engellenmesi Suçunu Oluşturduğu
Posta dağıtıcısı olarak görev yapan sanığın, görevi gereği kendisine teslim edilen mektupların bir kısmını açtığı, bir kısmını ise muhataplarına teslim etmeyerek kişiler arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı biçimde engellediğinin anlaşılması karşısında, eylemin yalnızca haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu kapsamında değil, TCK’nın 124/1. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği; bu yön gözetilmeden şikâyet yokluğu gerekçesiyle düşme kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu kabul edilerek hüküm bozulmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK 124 haberleşmenin engellenmesi suçunun cezası nedir?
Suçun temel halinde (kişiler arası haberleşme) 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası, nitelikli hallerinde (kamu kurumları arası veya basın yayın organları) 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Haberleşmenin engellenmesi suçu şikayete bağlı mıdır?
Hayır. TCK 124’te düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu şikayete tabi değildir. Savcılık tarafından re’sen soruşturulur. Mağdurun şikayetten vazgeçmesi davanın düşmesine neden olmaz.
Telefon kablolarını çalmak haberleşmenin engellenmesi suçu oluşturur mu?
Hayır. Yargıtay’a göre, telefon kablolarını çalan kişinin amacı hırsızlık olduğundan, haberleşmenin engellenmesi kastı yoktur. Bu durumda yalnızca hırsızlık suçundan ceza verilir. Fikri içtima kuralları gereği tek suçtan ceza tayini gerekir.
Birini kaçırırken telefonunu almak ayrı suç oluşturur mu?
Hayır. Yargıtay içtihatlarına göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu işlenirken mağdurun telefonunun alınması, hürriyeti tahdit suçunun devamı niteliğindedir. Ayrıca haberleşmenin engellenmesi suçundan ceza verilmez.
Haberleşmenin engellenmesi suçu taksirle işlenebilir mi?
Hayır. Haberleşmenin engellenmesi suçu yalnızca kasten işlenebilir. Taksirle (dikkatsizlik, ihmal sonucu) haberleşmenin engellenmesi halinde suç oluşmaz. Failin kastının doğrudan haberleşmenin engellenmesine yönelik olması gerekir.
Sosyal medya hesabını hacklemek bu suçu oluşturur mu?
Evet. WhatsApp, Instagram, Facebook gibi sosyal medya platformları üzerinden yapılan haberleşmenin hukuka aykırı şekilde engellenmesi de TCK 124 kapsamında suç oluşturur. Ayrıca bilişim suçları da gündeme gelebilir.
Şirketler bu suçun mağduru olabilir mi?
Hayır. Yargıtay’a göre, TCK 124/1 kapsamındaki suç yalnızca gerçek kişilere karşı işlenebilir. Tüzel kişiler (şirketler, dernekler vb.) bu suçun mağduru olamaz. Ancak kamu kurumları ve basın yayın organları TCK 124/2-3 kapsamında mağdur olabilir.
Haberleşmenin Engellenmesi Suçu Hukuki Danışmanlık
TCK 124 kapsamında haberleşmenin engellenmesi suçu, suçun unsurları, nitelikli haller ve savunma stratejileri konularında profesyonel hukuki destek almak için AYBOĞA Hukuk’un uzman kadrosu ile görüşün.
TCK 124 haberleşmenin engellenmesi suçu, kişilerin iletişim özgürlüğünü koruyan önemli bir düzenlemedir. Suç, kişiler arası haberleşmenin yanı sıra kamu kurumları arasındaki iletişim ve basın yayın organlarının yayınlarının engellenmesini de kapsar. Suçun oluşması için failin kasten hareket etmesi ve engellemenin hukuka aykırı olması gerekir.
ÖNEMLİ HATIRLATMALAR:
• Suç şikayete tabi değildir, re’sen soruşturulur
• Yalnızca kasten işlenebilir, taksir halinde suç oluşmaz
• Kablo hırsızlığı ayrıca haberleşme engelleme suçu oluşturmaz
• Hürriyeti tahdit sırasında telefon alma ayrı suç değildir
• TCK 124/1 yalnızca gerçek kişilere karşı işlenebilir
• Temel hal: 6 ay – 2 yıl, nitelikli hal: 1 – 5 yıl hapis
