TCK 131 – Soruşturma ve Kovuşturma Koşulu 2026

Şikayetten Vazgeçmenin Kabulü Gerekmediği Halde Sanığa Sorulması Hukuka Aykırıdır

İncelenen dosyada; mağdur Ayşe Gürpınar’ın, 13/04/2017 tarihli oturumda, şikayetten vazgeçmiş olması nedeniyle, sanık hakkında hakaret suçlarından açılan kamu davasında TCK’nın 73/6. maddesi gereğince şikayetten vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulduktan sonra sonucuna göre, hakaret suçlarından açılan kamu davasının düşmesine karar verilip verilmeyeceğinin değerlendirilmesi zorunluluğunun gözetilmemesi hukuka aykırıdır.

Mahkeme, sanığa şikayetten vazgeçmeyi kabul edip etmediğini sormadan doğrudan mahkûmiyet kararı vermiştir. Oysa şikayetten vazgeçme beyanı varsa sanığın bu vazgeçmeyi kabul etmesi gerekmez, kamu davası kendiliğinden düşer.

Mağdurun Şikayetten Vazgeçmesi Halinde Kamu Davasının Düşmesine Karar Verilmesi Gerekir

İncelenen dosyada; mağdur …’ın 11/05/2015 tarihli dilekçesi ile, sanık hakkındaki, şikayetten vazgeçmiş olması nedeniyle, sanık hakkında hakaret ve kasten yaralama suçlarından açılan kamu davalarının, TCK’nın 73/4 ve CMK’nın 223/8. maddeleri gereğince düşürülmesine karar verilmesi gerekirken, şikayetten vazgeçme beyanı dikkate alınmadan kurulan mahkûmiyet hükümleri hukuka aykırıdır.

Yargıtay, şikayete tabi suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi halinde kamu davasının düşmesi gerektiğini, aksi halde verilen mahkûmiyet kararının hukuka aykırı olacağını belirtmiştir.

Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret Re’sen Soruşturulur – Şikayet Aranmaz

Sanık Cumhuriyet savcısının yazı işleri müdürü olan mağdure’ye, “sen emir köpeği misin”, “senin çirkin suratını görmek istemiyorum” şeklinde sözler söylediği tutanak kapsamı, mağdure ve tanık beyanlarından anlaşıldığından, sanığın üzerine atılı eylemin sabit olduğu, onur, şeref ve saygınlığı rencide eder nitelikte gerçekleşen bu eylemin TCK 125/3-a maddesinde düzenlenen kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunu oluşturduğu görülmektedir.

TCK’nun 131/1. maddesinde; “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikâyetine bağlıdır” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Bu nedenle kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunda şikayet aranmaz, soruşturma Re’sen başlatılır.

Görev Sırasında Ama Görevinden Dolayı Olmayan Hakaret Şikayete Bağlıdır

Görev sırasında, ancak görevinden dolayı olmayan hakaretler ise, TCK 125. maddenin 1. fıkrasında düzenlenen basit hakaret olarak kabul edilerek, soruşturulması ve kovuşturulması da mağdurun şikâyetine bağlı tutulmuştur.

“Görevinden dolayı” hakaretin kabulü için, yapılan kamu görevi ile hakaret eylemi arasında nedensellik bağının bulunması gerekmektedir. Hâkim her somut olayda nedensellik bağının bulunup bulunmadığını araştırarak, sonucuna göre, eylemin, suçun basit haline mi yoksa nitelikli haline mi uyduğunu tespit edecektir.

Bu tespit yapılırken, hakaret eylemine muhatap olan kamu görevlisinin faile karşı doğrudan veya dolaylı görev yapması şartı aranmayacaktır. Zira, hakaret doğrudan görevle ilgili olabileceği gibi, görevin yerine getiriliş yöntemi ya da sonuçları ile ilgili de olabilecektir.

Birden Fazla Mağdura Yönelik Hakaret – Bir Mağdur Şikayetten Vazgeçerse

İncelenen somut olayda; sanık …’ın, mağdurlar …, … ve …’a yönelik olarak hakaret ettiği, TCK’nın 131.maddesi uyarınca hakaret suçunun takibinin şikayete bağlı olduğu, mağdurlardan … ve …’ın 07.10.2015 tarihli duruşmada şikayetlerinden vazgeçtiği, bu suretle sanık hakkında hakaret suçundan hüküm kurulurken TCK’nın 43/2. maddesi gereğince artırım yapılması hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay, birden fazla kişiye hakaret suçunda, mağdurlardan bir kısmının şikayetinden vazgeçmesi halinde, sanığa zincirleme suç nedeniyle artırım yapılırken bu vazgeçmelerin dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır.

Şikayetçi Olmadan Ölmesi Halinde Şikayet Hakkının Başkaları Tarafından Kullanılması

Sanık Oğuz’un maktul Ahmet’e karşı hakaret suçu yönünden, TCK’nun 131/2. maddesinin, “mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, veya suç ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir” hükmü uyarınca, müdahiller Mustafa Demir ve Emine Demir’in sanıktan şikayetçi oldukları da dikkate alınarak, şikayet bakımından soruşturma ve kovuşturma koşulunun bulunduğu kabul edilmiştir.

Tebliğnamede, maktulün şikayetçi olmadan ölmesi, şikayet hakkının şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olup bu hakkın başkaları tarafından kullanılmasının mümkün olmaması gerekçesiyle TCK’nun 73. maddesine göre kamu davasının düşürülmesine karar verilmesi gerektiğine ilişkin bozma öneren düşünceye iştirak edilmemiştir.

Yargıtay, TCK 131/2 uyarınca ölenin yakınlarının şikayet hakkının bulunduğunu ve bu hakkın kullanılması halinde soruşturma ve kovuşturma yapılabileceğini kabul etmiştir.

Kasten Yaralama ve Tehdit Suçları da Şikayete Bağlı – Maktulün Şikayet Hakkını Kullanmadan Ölmesi

TCK’nun 86/2. maddesinde düzenlenen kasten yaralama suçu ile aynı Kanunun 106/1-2.cümlesinde düzenlenen “basit tehdit” suçunun takibinin şikayete bağlı bulunduğu, şikayet hakkının şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğu, maktulün şikayet hakkını kullanmadan öldüğü ve soruşturma koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmakla, sanık hakkında bu suçlardan açılan kamu davalarının, TCK’nun 73/1 ve CMK’nun 223/8 uyarınca düşürülmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı biçimde mahkumiyet hükümlerinin kurulması, Bozmayı gerektirmiştir.

Yargıtay, şikayete bağlı suçlarda mağdur şikayet hakkını kullanmadan ölürse ve TCK 131/2’de belirtilen yakınları da şikayet etmezse, soruşturma koşulu gerçekleşmediği için kamu davasının düşmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret – Basın Yoluyla İşlenmesi

İnceleme konusu somut olayda, şüpheli N.’e isnat edilen eylem kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçu olup, TCK’nın 131. maddesine göre kovuşturması şikayete bağlı değildir.

Suça konu haberin günlük süreli yayın olan gazete isimli gazetede 26.02.2010 tarihinde yayımlandığı ancak savcılığa teslim edildiği dosya içeriğinden anlaşılamadığından, suç oluşturan fiilin Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından öğrenildiği 23.10.2012 tarihinin, Basın Yasasının 26. maddesinde belirtilen sürenin başlangıcı olarak kabulü gerekmektedir.

Bu durumda şüpheli hakkındaki ceza davasının iki aylık sürede açılmış olması zorunludur. Ancak kimlik bilgileri tespit edilemeyen şüpheliyle ilgili soruşturma devam ederken, iki aylık hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle, takipsizlik kararı verilmiştir.