TCK 190 Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçu ve Cezası 2026
TCK 190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma ve özendirme suçu, başkalarının uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım veya malzeme sağlama, kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alma, kullanma yöntemleri konusunda bilgi verme veya uyuşturucu kullanımını alenen özendirme fiilleriyle işlenen bir suçtur. 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Yargıtay içtihatlarına göre, sıradan birlikte kullanım TCK 190 kapsamında değildir; özel yer sağlama, sistematik ve dışa dönük kolaylaştırma iradesini gerektirir.
TCK Madde 190 – Kanun Metni
Madde 190 – Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma:
TCK 190 (1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmak için;
TCK 190 (1) a : Özel yer, donanım veya malzeme sağlayan,
TCK 190 (1) b : Kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alan,
TCK 190 (1) c : Kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi veren,
Kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
TCK 190 (2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
TCK 190 (3) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
TCK 190 Madde Gerekçesi
TCK 190. maddede, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırıcı hareketler suç olarak tanımlanmıştır. Bu madde, uyuşturucu madde ticareti (TCK 188) ve uyuşturucu kullanma (TCK 191) suçları arasında bir köprü işlevi görmekte; ticarete varmayan ancak kullanımı kolaylaştıran eylemleri cezalandırmaktadır.
Birinci Fıkra – Uyuşturucu Kullanılmasını Kolaylaştırma
Birinci fıkranın (a) bendinde, bir kimsenin başkasına uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmasını kolaylaştırmak için özel yer, donanım veya malzeme sağlaması cezalandırılmaktadır. Burada kişiye uyuşturucu veya uyarıcı madde verilmemektedir; aksi takdirde TCK 188/4 maddesinde tanımlanan uyuşturucu ticareti suçu oluşur. Bu suç açısından önemli olan, kişiye uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırmak için özel yer temin etmek, uyuşturucu dışında diğer donanım ve malzemeleri temin etmektir.
💡 Önemli: Suçun oluşması için kendisine kolaylık sağlanan kişinin uyuşturucu madde kullanması gerekmemektedir. Kolaylaştırma kastı ve fiili yeterlidir; netice gerçekleşmese de suç tamamlanmış sayılır (soyut tehlike suçu).
Fıkranın (b) bendinde, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullananların yakalanmalarını zorlaştırıcı önlemler almak suç olarak tanımlanmıştır. Örneğin, kolluk denetiminden kaçınmak için gözcülük yapmak, uyarı sistemleri kurmak, gizli geçitler oluşturmak bu kapsamdadır.
Fıkranın (c) bendine göre, uyuşturucu veya uyarıcı maddelere ilişkin kullanma yöntemleri konusunda kişilere bilgi verilmesi de bu suçu oluşturur. Ancak Yargıtay, soyut ve kişisel beyanların tek başına bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini, sistematik ve yönlendirici bilgi verilmesi gerektiğini belirtmektedir.
İkinci Fıkra – Uyuşturucu Kullanılmasını Alenen Özendirme
Maddenin ikinci fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasının alenen özendirilmesi veya bu nitelikte yayın yapılması ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Aleniyet unsuru, belirsiz sayıda kişiye ulaşma potansiyelini gerektirir; kapalı ve sınırlı bir çevrede yapılan açıklamaların bu unsuru karşılamayacağı Yargıtay içtihatlarında vurgulanmıştır.
Üçüncü Fıkra – Nitelikli Hal (Sağlık Meslek Mensupları)
Maddenin üçüncü fıkrasında, bu suçun tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren veya kimyacılıkla/ecza ticareti ile iştigal eden kişiler tarafından işlenmesi halinde verilecek cezanın yarı oranında artırılacağı düzenlenmiştir.
TCK 190 Uyuşturucu Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçunun Cezası
| Suç Türü | Hapis Cezası | Adli Para Cezası |
|---|---|---|
| TCK 190/1 – Kolaylaştırma (Özel yer sağlama, önlem alma, bilgi verme) |
5 yıldan 10 yıla kadar | 1.000 günden 10.000 güne kadar |
| TCK 190/2 – Alenen Özendirme (Özendirici yayın yapma) |
5 yıldan 10 yıla kadar | 1.000 günden 10.000 güne kadar |
| TCK 190/3 – Nitelikli Hal (Sağlık meslek mensupları) |
Yukarıdaki cezalar yarı oranında artırılır (7,5 yıldan 15 yıla kadar) |
|
Ceza Belirleme Kriterleri
- Kolaylaştırma fiilinin süresi, sıklığı ve sistematik olup olmadığı
- Kaç kişinin kullanımının kolaylaştırıldığı
- Sağlanan yerin veya donanımın niteliği
- Failin önceki uyuşturucu suçu kaydı
- Failin mesleği ve toplumsal konumu
- Kolaylaştırılan uyuşturucu maddenin türü ve miktarı
Erteleme, HAGB ve Uzlaşma
TCK 190 suçunda alt sınır 5 yıl olduğu için hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve ceza ertelenmesi mümkün değildir. Suç, uzlaşma kapsamında da değildir; resen soruşturulur ve kovuşturulur. Dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.
TCK 190 Suçunun Unsurları ve Beraat Halleri
Maddi Unsurlar (Seçimlik Hareketler)
1. Özel Yer, Donanım veya Malzeme Sağlama
Yargıtay’a göre, sıradan konut kullanımı veya birlikte kullanım bu kapsamda değildir. Özel yer sağlama, sistematik ve dışa dönük bir kolaylaştırma iradesini gerektirir. Konutun uyuşturucu kullanımına özgülenmiş biçimde tahsis edilmesi, düzenek kurulması, başkalarının kullanımına yönelik aktif hazırlık yapılması gerekir.
2. Kullananların Yakalanmalarını Zorlaştıracak Önlemler Alma
Gözcülük yapma, uyarı sistemleri kurma, gizli geçitler oluşturma, kolluk denetiminden kaçınmak için özel düzenlemeler yapma bu kapsamdadır. Ancak sadece ticaret suçunu gizlemek amacıyla kullanıma izin verilmesi TCK 190 kastını oluşturmaz.
3. Kullanma Yöntemleri Konusunda Başkalarına Bilgi Verme
Sistematik, yönlendirici ve teşvik edici bilgi verilmesi gerekir. Soyut, kişisel ve tekil beyanlar bu kapsamda değildir. Bilgi vermenin uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma amacına yönelik olması şarttır.
4. Uyuşturucu Kullanılmasını Alenen Özendirme (TCK 190/2)
Belirsiz sayıda kişiye ulaşma potansiyeli olan aleni bir şekilde uyuşturucu kullanımının teşvik edilmesi gerekir. Kapalı ve sınırlı çevrede yapılan açıklamalar aleniyet unsurunukarşılamaz. Sosyal medya paylaşımlarında özendirme kastının varlığı somut delillerle ispatlanmalıdır.
Manevi Unsur – Özel Kast
TCK 190 suçu özel kastla işlenebilen bir suçtur. Failin, başkalarının uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma kastıyla hareket etmesi gerekir. Yargıtay içtihatlarına göre:
- Kendi kullanımıyla sınırlı eylemler TCK 190 kastını oluşturmaz
- Birlikte kullanım, başkalarına yönelik bağımsız kolaylaştırma kastı gerektirmez
- Ticaret suçunu gizleme amacıyla kullanıma izin, TCK 190 kastı değildir
- Tesadüfi veya dolaylı kolaylaştırma etkileri yeterli değildir
- Özel yer sağlama kastı, dışa dönük ve sistematik olmalıdır
Beraat Halleri – Yargıtay İçtihatlarına Göre
| Beraat Durumu | Açıklama |
|---|---|
| Kendi Konutunda Birlikte Kullanım | Sanığın kendi evinde arkadaşlarıyla birlikte uyuşturucu kullanması, özel yer sağlama sayılmaz |
| Ticaret Suçunu Gizleme Amacı | Alıcıların yakalanmaması için ev içinde kullanma izni, TCK 190 kastını oluşturmaz |
| Uyuşturucu Temin Etme | Uyuşturucu madde temin etme eylemi TCK 188/3 kapsamında kalır, ayrıca TCK 190 uygulanmaz |
| Kapalı Çevrede Açıklamalar | Sınırlı sayıda kişiye yönelik beyanlar, aleniyet unsurunkarşılamaz |
| Soyut Kişisel Beyanlar | Kişisel deneyim aktarımı, yönlendirici içerik taşımıyorsa özendirme değildir |
| Kendi Kullanımıyla Sınırlı Eylem | Başkalarına yönelik aktif kolaylaştırma yoksa, TCK 191 kapsamında kalır |
⚖️ Yargıtay İlkesi: TCK 190 uygulamalarında genişletici yorumdan kaçınılmalı; tipiklik ve ölçülülük ilkeleri esas alınmalıdır. Salt birlikte kullanım, mekânsal birliktelik veya soyut ifadeler üzerinden mahkûmiyet kurulması, hukuki güvenliği zedeleyeceği ve TCK 190’ın sınırlarını aşacağı belirtilmiştir.
Emsal Yargıtay Kararları – TCK 190 Beraat Kararları
TCK 190 uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma ve özendirme suçlarına ilişkin önemli beraat kararları aşağıda yer almaktadır. Bu kararlar, hangi hallerde TCK 190’ın uygulanamayacağını göstermektedir.
Sanığın Kendi Konutunda Birlikte Uyuşturucu Kullanması, TCK 190 Kapsamında “Özel Yer Sağlama” Olarak Değerlendirilemez
Somut olayda sanık, kendi konutunda arkadaşlarıyla birlikte uyuşturucu madde kullanırken yakalanmış; yerel mahkeme, konutun bu şekilde kullanıma açılmasını TCK m. 190/1’de düzenlenen uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçu kapsamında değerlendirmiştir. Mahkeme, sanığın konutunu başkalarının uyuşturucu kullanımı için tahsis ettiği gerekçesiyle mahkûmiyet hükmü kurmuştur.
Yargıtay incelemesinde, TCK m. 190/1’de yer alan “özel yer sağlama” unsurunun, sıradan bir konut kullanımından daha fazlasını gerektirdiği vurgulanmıştır. Kararda, özel yer sağlamanın; uyuşturucu kullanımını mümkün kılmak amacıyla, dışa dönük ve başkalarına yönelik bir kolaylaştırma iradesini ifade ettiği, bu kapsamda konutun sistematik veya özgülenmiş biçimde kullanıma tahsis edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sanığın eyleminin ise, birlikte kullanım sınırları içinde kaldığı, başkalarına yönelik bağımsız bir kolaylaştırma fiili içermediği tespit edilmiştir.
Bu nedenle, TCK m. 190’un tipiklik şartlarının oluşmadığı, eylemin en fazla kişisel kullanım kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiş; yerel mahkemenin mahkûmiyet hükmü hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.
Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunu Gizleme Amacıyla Kullanıma İzin Verilmesi, TCK 190’da Aranan Kolaylaştırma Kastını Oluşturmaz
Sanıkların, uyuşturucu madde ticareti yürüttükleri konutta, alıcıların maddeyi dışarıda kullanmaları hâlinde yakalanma riskini azaltmak amacıyla ev içinde kullanmalarına izin verdikleri tespit edilmiştir. Yerel mahkeme, bu durumu TCK m. 190/1 kapsamında uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma olarak kabul etmiştir.
Yargıtay, somut olayda sanıkların temel amacının, uyuşturucu kullanımını teşvik veya kolaylaştırmak değil; ticaret suçunu gizlemek ve kolluk denetiminden kaçınmak olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Kararda, TCK m. 190 bakımından aranan özel kastın, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmaya özgülenmiş olması gerektiği; tali veya dolaylı etkilerin bu suçu oluşturmayacağı belirtilmiştir.
Bu bağlamda, kullanımın sanıklar açısından araçsal bir nitelik taşıdığı, bağımsız bir kolaylaştırma iradesi bulunmadığı kabul edilerek mahkûmiyet hükmü bozularak beraat gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Uyuşturucu Maddenin Sanığın Evinde Kullanılması Tek Başına TCK 190 Kapsamında Özel Yer Sağlama Sayılamaz
Sanık, uyuşturucu madde temin ettiği kişilerin bu maddeyi kendi evinde kullanmalarına rıza göstermiştir. Yerel mahkeme, bu durumu TCK m. 190/1 kapsamında özel yer sağlama olarak nitelendirmiş ve mahkûmiyet hükmü kurmuştur.
Yargıtay, kararında TCK m. 188 (ticaret) ile TCK m. 190 (kullanımı kolaylaştırma) arasındaki normatif sınırın titizlikle korunması gerektiğini vurgulamıştır. Kararda, uyuşturucu maddenin temin edilmesiyle birlikte kullanımın sanığın konutunda gerçekleşmiş olmasının, otomatik olarak özel yer sağlama anlamına gelmeyeceği belirtilmiştir. Özel yer sağlamanın, kullanımı mümkün kılmaya yönelik bilinçli ve bağımsız bir fiil olması gerektiği ifade edilmiştir.
Bu nedenle, sırf kullanım mekânının sanığın konutu olması gerekçesiyle TCK m. 190 uygulanmasının tipiklik ilkesine aykırı olduğu kabul edilerek hüküm bozulmuştur.
Kendi Kullanımıyla Sınırlı Eylemler, Başkaları Açısından Uyuşturucu Kullanımını Kolaylaştırma Suçu Oluşturmaz
Sanık hakkında, konutunda ele geçirilen uyuşturucu maddelerin birlikte kullanıldığı gerekçesiyle TCK m. 190/1 uyarınca mahkûmiyet kararı verilmiştir. Yerel mahkeme, sanığın bu davranışını başkalarının uyuşturucu kullanımını kolaylaştıran bir fiil olarak değerlendirmiştir.
Yargıtay ise, sanığın eyleminin kendi kullanım alanı içinde kaldığını, başkalarının kullanımına yönelik aktif, yönlendirici veya kolaylaştırıcı bir davranış sergilenmediğini tespit etmiştir. Kararda, TCK m. 190 ile TCK m. 191 arasındaki ayrımın korunması gerektiği, aksi hâlde kullanmak için bulundurma fiillerinin haksız şekilde ağırlaştırılacağı belirtilmiştir.
Bu nedenle, eylemin TCK m. 190 kapsamında değerlendirilemeyeceği, mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Uyuşturucu Kullanımına İlişkin Sınırlı ve Kapalı Çevrede Yapılan Açıklamalar, TCK 190/2 Kapsamında Aleniyet Unsurunkarşılamaz
Sanığın, sınırlı sayıda kişiye yönelik olarak uyuşturucu madde kullanımına ilişkin olumlu ifadeler kullandığı gerekçesiyle TCK m. 190/2 uyarınca özendirme suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir.
Yargıtay, aleniyet unsurunun, belirsiz sayıda kişiye ulaşma potansiyelini zorunlu kıldığını; kapalı ve sınırlı bir çevrede yapılan açıklamaların bu unsuru karşılamayacağını vurgulamıştır. Kararda, aleniyetin yokluğunda suçun maddi unsurunun oluşmayacağı, bu hâlde ifade özgürlüğü-ceza hukuku dengesinin gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.
Uyuşturucuya İlişkin Soyut ve Kişisel Beyanlar, Tek Başına TCK 190/2 Kapsamında Özendirme Sayılamaz
Sanık, uyuşturucu maddelerin etkilerine dair kişisel deneyimlerini aktardığı gerekçesiyle TCK m. 190/2 kapsamında cezalandırılmıştır. Yerel mahkeme, bu ifadelerin özendirici nitelik taşıdığını kabul etmiştir.
Yargıtay, kararında özendirmenin, yönlendirici ve teşvik edici bir içerik taşıması gerektiğini; soyut, kişisel ve sistematik olmayan anlatımların suç oluşturmayacağını belirtmiştir. Toplumsal etki doğurmayan ve kullanım yönünde çağrı içermeyen beyanların cezalandırılmasının, ceza hukukunun ölçülülük ilkesiyle bağdaşmayacağı ifade edilmiştir.
Bu gerekçelerle hüküm bozulmuştur.
TCK 190/1’de Yer Alan Seçimlik Hareketlerden Hangisinin Gerçekleştiği Açıkça Gösterilmeden Mahkûmiyet Kurulamaz
Yerel mahkeme, sanığın TCK m. 190/1 kapsamında cezalandırılmasına karar vermiş; ancak hangi seçimlik hareketin (özel yer sağlama, yakalanmayı zorlaştırma, yöntem öğretme vb.) gerçekleştiğini açıkça ortaya koymamıştır.
Yargıtay, bu durumun gerekçeli karar hakkını ve denetlenebilirliği zedelediğini belirtmiştir. Kararda, her bir seçimlik hareketin farklı maddi unsurlar içerdiği; bu nedenle mahkûmiyetin somut fiille birebir ilişkilendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Aksi hâlde kararın hukuki güvenliği sağlamayacağı ifade edilmiştir.
Bu nedenle hüküm bozulmuştur.
TCK 190 Uygulamalarında Genişletici Yorumdan Kaçınılmalı; Tipiklik ve Ölçülülük İlkeleri Esas Alınmalıdır
Yargıtay, TCK m. 190 kapsamında uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma ve özendirme suçlarının, toplum sağlığını korumaya yönelik tehlike suçları olmakla birlikte, genişletici yorumla uygulanamayacağını vurgulamıştır. Kararda, her somut olayda fiilin yönü, kastın niteliği ve toplumsal etki potansiyelinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Salt birlikte kullanım, mekânsal birliktelik veya soyut ifadeler üzerinden mahkûmiyet kurulmasının, hukuki güvenliği zedeleyeceği ve TCK m. 190’un sınırlarını aşacağı belirtilmiştir. Bu nedenle mahkemelerin, tipikliği dar ve ölçülü biçimde değerlendirmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK 190 Uyuşturucu Suçları Savunmasında Profesyonel Hukuki Destek
AYBOĞA Avukatlık Bürosu olarak, uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma, özendirme, uyuşturucu ticareti ve kullanma suçları dahil tüm uyuşturucu davalarında profesyonel savunma hizmeti sunmaktayız. Özel yer sağlama kastının tespiti, beraat halleri, Yargıtay içtihatlarına uygun savunma stratejisi konularında yanınızdayız.
