Arabuluculuk Nedir?
Doğrudan CevapArabuluculuk, bir hukuk uyuşmazlığının taraflarının, Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı tarafsız bir arabulucu eşliğinde görüşerek kendi çözümlerini ürettikleri dostane çözüm yoludur. Arabulucu hâkim gibi karar vermez, yalnızca iletişimi yönetir. Taraflar anlaşırsa imzalanan belge mahkeme kararı gücü kazanabilir; anlaşamazlarsa dava yolu açık kalır ve görüşmelerde söylenenler gizli tutulur.
Arabuluculuğun temel kuralları 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda yazılıdır. Yöntemin üç ana ilkesi vardır: İradilik, eşitlik ve gizlilik. Taraflar masaya oturmaya zorlansa bile anlaşmaya zorlanamaz, süreci diledikleri an sona erdirebilir. Arabulucu iki tarafa eşit mesafede durur. Görüşmelerde sunulan teklifler, kabuller ve belgeler sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz.
Arabulucu, mesleğinde en az beş yıl kıdemi bulunan, hukuk fakültesi mezunu, arabuluculuk eğitimini tamamlamış, Bakanlığın sınavını geçmiş ve arabulucular siciline kaydedilmiş kişidir. Arabulucu taraflara hukuki tavsiye vermez ve bir tarafın avukatı gibi davranamaz. Taraflar çözüm üretemediğinde bir çözüm önerisi sunabilir, ancak bu öneri bağlayıcı değildir.
Arabuluculuk, mahkemeye göre daha hızlı ve daha az masraflıdır. Sonucu hâkim değil taraflar belirlediği için ticari ilişki ya da komşuluk gibi sürmesi gereken bağlar daha az zarar görür. Buna karşılık masada haklarını bilmeden oturan taraf, alabileceğinden azına razı olabilir. Bu nedenle toplantı öncesi hesap yapmak sürecin en önemli hazırlığıdır.
İhtiyari ve Zorunlu Arabuluculuk Arasındaki Fark Nedir?
Doğrudan Cevapİhtiyari arabuluculukta taraflar hiçbir zorunluluk olmadan, kendi istekleriyle bir arabulucu seçip görüşür. Zorunlu yani dava şartı arabuluculukta ise kanun, dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı şart koşar. Başvuru yapılmadan açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Her iki türde de anlaşmak zorunlu değildir; zorunlu olan yalnızca başvurudur.
İhtiyari ArabuluculukTaraflar arabulucuyu sicilden birlikte seçer, ücreti baştan serbestçe kararlaştırır. Dava açılmadan önce ya da dava sürerken başvurulabilir. Arabuluculuğa elverişli her özel hukuk uyuşmazlığında mümkündür.
Dava Şartı ArabuluculukBaşvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır, arabulucuyu büro listeden görevlendirir. Kanunda sayılan uyuşmazlıklarda dava açmanın ön koşuludur. Anlaşma olmazsa ilk iki saatin ücretini Adalet Bakanlığı karşılar.
Uygulamada “zorunlu arabuluculuk” ifadesi yanlış anlaşılır. Kanun kimseyi anlaşmaya mecbur etmez. Taraflar ilk toplantıda anlaşamadıklarını bildirirse arabulucu son tutanağı düzenler ve dava yolu açılır. Dava dilekçesine bu tutanağın aslı ya da arabulucu tarafından onaylanmış örneği eklenir.
Dava açıldıktan sonra da arabuluculuk mümkündür. Mahkeme tarafları arabulucuya gitmeye teşvik edebilir; taraflar birlikte başvurmak isterse yargılama üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu yol özellikle bilirkişi raporu geldikten sonra, tarafların riskleri daha net gördüğü aşamada işe yarar.
Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunludur? (2026)
Doğrudan Cevap2026 itibarıyla iş, ticaret, tüketici, tarımsal üretim sözleşmesi, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu alanlarda başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. Aşağıdaki tablo her uyuşmazlık türünün kanuni dayanağını, yürürlük tarihini ve arabulucunun dosyayı sonuçlandırma süresini gösterir.
Dava şartı arabuluculuk türleri, dayanakları ve süreleri (2026)
| Uyuşmazlık Türü |
Dayanak |
Yürürlük |
Arabulucunun Süresi |
| İşçi ve işveren alacağı, tazminat, işe iade |
7036 sayılı Kanun m. 3 |
1 Ocak 2018 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Ticari davalarda para alacağı ve tazminat |
TTK m. 5/A |
1 Ocak 2019 |
6 hafta, en çok 2 hafta uzar |
| Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklar |
6502 sayılı Kanun m. 73/A |
28 Temmuz 2020 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Tarımsal üretim sözleşmesi |
5488 sayılı Kanun m. 13 |
1 Eylül 2023 |
2 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Kira ilişkisi (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç) |
6325 sayılı Kanun m. 18/B |
1 Eylül 2023 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma |
6325 sayılı Kanun m. 18/B |
1 Eylül 2023 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklar |
6325 sayılı Kanun m. 18/B |
1 Eylül 2023 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
| Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar |
6325 sayılı Kanun m. 18/B |
1 Eylül 2023 |
3 hafta, en çok 1 hafta uzar |
İş uyuşmazlıklarıKıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin alacağı ve işe iade talepleri kapsamdadır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ile bunlara ilişkin rücu davaları kapsam dışıdır; bu davalar doğrudan açılır.
Ticari uyuşmazlıklarKonusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri kapsamdadır. 1 Eylül 2023’ten itibaren bu nitelikteki itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da arabuluculuk şartı aranır. Ayrıntı için
ticari davalar rehberine bakabilirsiniz.
Tüketici uyuşmazlıklarıTüketici hakem heyetinin görev alanındaki işler, hakem heyeti kararlarına itirazlar ve tüketici işleminden doğan taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklar kapsam dışıdır. Görev sınırları
tüketici mahkemesi ve görevleri yazısında açıklanmıştır.
Kira uyuşmazlıklarıKira tespiti, uyarlama, tahliye ve kira alacağı davaları kapsamdadır. Yalnızca İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliye hükümleri hariç tutulmuştur. Sürecin ayrıntısı
kira davalarında arabuluculuk rehberindedir.
Ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkıOrtaklığın giderilmesi davası, aidat ve ortak gider alacakları gibi
kat mülkiyeti uyuşmazlıkları ve komşudan gelen taşkınlıklara ilişkin davalar 1 Eylül 2023’ten beri arabuluculuk şartına bağlıdır.
Bir talebin kapsamda olup olmadığı her zaman açık değildir. Örneğin ticari bir sözleşmeden doğan alacak davası kapsamdayken, aynı sözleşmenin iptali için açılan ve para talebi içermeyen dava kapsam dışında kalabilir. Ayboğa Avukatlık Bürosu, dava açmadan önce talebin niteliğini ve birden fazla talep varsa her birinin arabuluculuk şartına bağlı olup olmadığını ayrı ayrı kontrol eder.
Hangi Konular Arabuluculuğa Elverişli Değildir?
Doğrudan CevapTarafların üzerinde serbestçe anlaşma yapamayacağı konular arabuluculuğa elverişli değildir. Ceza davaları, boşanmanın kendisi, velayet, soybağı, nüfus kaydının düzeltilmesi, vesayet ve idari yargının görev alanındaki uyuşmazlıklar bu gruptadır. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar da kanunun açık hükmü gereği arabuluculuk masasına getirilemez.
Ceza uyuşmazlıklarıSuç oluşturan fiiller arabuluculuğun değil, şartları varsa ceza muhakemesindeki uzlaştırma kurumunun konusudur.
Boşanma, velayet ve soybağıEvlilik birliğinin sona ermesine, çocuğun velayetine ve soybağına ancak hâkim karar verebilir. Eşler koşullarda anlaşmışsa izlenecek yol arabuluculuk değil, hâkim önünde
anlaşmalı boşanma protokolü sunmaktır.
Aile içi şiddet iddiasıTaraflar arasında güç dengesizliği bulunduğu kabul edildiğinden, şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklarda arabuluculuk yürütülemez.
İdari uyuşmazlıklarVergi, kamulaştırma ya da idari işlemin iptali gibi idari yargının görev alanındaki konular 6325 sayılı Kanun’un kapsamı dışındadır.
Kamu düzenine ilişkin diğer konularKayyım atanması, iflas, konkordato gibi mahkeme kararını zorunlu kılan işlemler taraf anlaşmasıyla sonuçlandırılamaz.
Bir uyuşmazlığın elverişsiz olması, o ilişkiden doğan her talebi kapsam dışına çıkarmaz. Boşanma kararını yalnızca mahkeme verir; buna karşılık evlilik bittikten sonra ortaya çıkan ve tarafların serbestçe tasarruf edebildiği parasal alacaklar ihtiyari arabuluculukta görüşülebilir. Aile hukukuna ilişkin anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhi incelemesi duruşmalı yapılır.
Arabuluculuk Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
Doğrudan CevapDava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlık konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro kurulmamış yerlerde görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne gidilir. Başvuru ücretsizdir; kimlik ve karşı tarafın iletişim bilgileri yeterlidir. Avukatlar başvuruyu UYAP üzerinden de yapabilir.
İş uyuşmazlıklarında yetkiBaşvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf birden fazlaysa birinin yerleşim yeri yeterlidir.
Diğer uyuşmazlıklarda yetkiDava hangi yer mahkemesinde açılacaksa o yerdeki büro yetkilidir. Kira ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında bu çoğunlukla taşınmazın ya da davalının bulunduğu yerdir.
Yetki itirazıKarşı taraf büronun yetkisine en geç ilk toplantıda, yerleşim yerini ya da işin yapıldığı yeri gösteren belgelerle itiraz edebilir. İtirazı sulh hukuk mahkemesi dosya üzerinden kesin olarak karara bağlar.
Arabulucunun belirlenmesiBüro, komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden bir arabulucu görevlendirir. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir.
Başvuruda talepler eksiksiz yazılmalıdır. Son tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için sonradan açılan davada “bu talep yönünden arabulucuya gidilmedi” itirazıyla karşılaşılabilir. Ayboğa Avukatlık Bürosu, iş dosyalarında başvuru formuna kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin kalemlerini tek tek yazdırır.
Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
Doğrudan CevapSüreç beş adımda ilerler: Büroya başvurulur, arabulucu görevlendirilir, taraflar ilk toplantıya davet edilir, görüşmeler yapılır ve sonuç bir son tutanağa bağlanır. Taraflar anlaşırsa ayrıca anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenerek mahkemeye gidilir. Toplantılar yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
1
Başvuruyu yapınYetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna kimliğinizle başvurun, taleplerinizi ve karşı tarafın bilinen adres ve telefon bilgilerini bildirin.
2
Arabulucunun aramasını bekleyinGörevlendirilen arabulucu tarafları telefonla ya da diğer iletişim araçlarıyla arar, kendisini tanıtır ve ilk toplantının gün, saat ve yerini bildirir.
3
İlk toplantıya katılınToplantıya bizzat, kanuni temsilciniz ya da avukatınız aracılığıyla katılabilirsiniz. İşveren, yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanını da gönderebilir.
4
Müzakereyi yürütünArabulucu taraflarla birlikte ya da ayrı ayrı görüşebilir. Teklifinizi belgeye dayandırın; kabul etmek zorunda olmadığınızı, süre isteyebileceğinizi unutmayın.
5
Tutanağı okuyarak imzalayınAnlaşma, kısmi anlaşma ya da anlaşamama sonucu son tutanağa yazılır. Hangi kalemlerde anlaşıldığını ve ödeme tarihlerini kontrol etmeden imza atmayın.
Arabuluculuk toplantısı duruşma değildir. Tanık dinlenmez, bilirkişi raporu alınmaz, arabulucu kimin haklı olduğuna karar vermez. Bu nedenle masaya gelmeden önce alacağın yaklaşık tutarını bilmek gerekir. İşçilik alacakları için kıdem tazminatı hesaplama ve fazla mesai ücreti hesaplama araçları ön fikir verir.
Arabuluculuk Ne Kadar Sürer?
Doğrudan CevapDava şartı arabuluculukta arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren dosyayı kural olarak üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süre bir hafta uzatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda süre altı hafta olup iki hafta uzatılabilir. Tarımsal üretim sözleşmelerinde iki hafta artı bir hafta uygulanır. İhtiyari arabuluculukta kanuni bir üst süre yoktur.
Ayboğa Avukatlık Bürosu Arabuluculuk Süre Çizelgesi
1 ayİşe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru süresi.
3 + 1 haftaİş, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında arabulucunun dosyayı sonuçlandırma süresi.
6 + 2 haftaTicari uyuşmazlıklarda arabulucunun dosyayı sonuçlandırma süresi.
2 + 1 haftaTarımsal üretim sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda arabulucunun süresi.
2 haftaİşe iade görüşmesinde anlaşma olmazsa, son tutanak tarihinden itibaren iş mahkemesinde dava açma süresi.
1 haftaSon tutanak dava dilekçesine eklenmemişse mahkemenin verdiği kesin süre; bu sürede sunulmazsa dava usulden reddedilir.
3 ayDava sırasında tarafların birlikte arabulucuya başvurması halinde yargılamanın ertelenebileceği en uzun süre.
Bu süreler arabulucunun dosyayı kapatması için öngörülmüştür; tarafların alacağını talep etme süresini kısaltmaz. Alacağın kendi zamanaşımı süresi ayrıca işler ve aşağıda anlatıldığı gibi arabuluculuk süresince durur.
İlk Toplantıya Katılmamanın Sonucu Nedir?
Doğrudan CevapGeçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanağa yazılır. Bu taraf sonradan açılan davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin yalnızca yarısını alır. Her iki taraf da katılmazsa herkes kendi giderine katlanır.
Bu kural 2024 yılında değişmiştir. Önceki düzenleme, toplantıya katılmayan tarafı davayı kazansa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutuyor ve lehine vekâlet ücreti verilmesini engelliyordu. Anayasa Mahkemesi bu hükmü ölçüsüz bularak iptal etti. Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun, yaptırımı yarı oranına indirerek bugünkü halini verdi.
Tüketici uyuşmazlıklarında kanun tüketiciyi ayrıca korur: Toplantıya katılmama yaptırımı tüketici aleyhine uygulanmaz. Diğer uyuşmazlıklarda ise toplantıya gitmemek, haklı olunan bir davada bile ciddi bir masraf yükü doğurur. Hastalık, yurt dışında bulunma ya da davetin ulaşmaması gibi mazeretlerin belgeyle arabulucuya bildirilmesi gerekir.
İş Davalarında ve İşe İadede Arabuluculuk Nasıl Yürür?
Doğrudan Cevapİşçi ya da işveren, iş sözleşmesinden doğan alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorundadır. İşe iade isteyen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır; bu süreler hak düşürücüdür.
İşe iade anlaşmasında yazılması gerekenlerTaraflar işçinin işe başlatılmasında anlaşırsa işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücretinin ve işe başlatılmama halinde ödenecek tazminatın parasal tutarı tutanağa yazılır. Bunlar belirlenmezse anlaşma sağlanamamış sayılır.
Asıl işveren ve alt işverenAlt işverenlik ilişkisinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın geçerli olması için iki işverenin görüşmelere birlikte katılması ve iradelerinin birbirine uygun olması gerekir.
Kapsam dışı kalan iş davalarıİş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile hizmet tespiti gibi Sosyal Güvenlik Kurumunu ilgilendiren davalar arabuluculuk şartına bağlı değildir.
Anlaşılan kalemler kesindirTutanakta anlaşıldığı yazılan alacak için yeniden dava açılamaz. Bu nedenle “tüm işçilik alacakları” gibi toptan ifadeler yerine her kalem ayrı ayrı yazılmalıdır.
İşçi için en kritik süre bir aylık işe iade başvuru süresidir; kaçırıldığında işe iade hakkı kaybedilir, yalnızca tazminat ve alacak talepleri kalır. Koşullar için işe iade davası rehberine, bildirim sürelerine uyulmadan yapılan fesihler için ihbar tazminatı yazısına bakabilirsiniz. Ücreti hiç ödenmeyen çalışanlar ise maaşı ödenmeyen işçinin hakları başlığını inceleyebilir.
Uygulamadan Not - Av. Çağrı Ayboğa
İş arabuluculuğu toplantılarında en sık gördüğüm sorun, işçinin masaya rakamsız gelmesidir. İşveren tarafı yuvarlak bir tutar teklif ediyor, işçi de alacağının gerçek karşılığını bilmediği için bu teklifi değerlendiremiyor. Toplantıdan önce bordroları, banka kayıtlarını ve SGK hizmet dökümünü yan yana koyup kalem kalem hesap çıkardığımda, görüşmenin seyri belirgin biçimde değişiyor. Bir de şunu eklemeliyim: Tutanağa “başkaca hak ve alacağım yoktur” cümlesi yazılacaksa, gerçekten başka alacak kalmadığından emin olmak gerekir.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İlam Niteliğinde midir?
Doğrudan CevapEvet, iki yolla ilam niteliği kazanır. Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi başka bir işleme gerek kalmadan ilam niteliğindedir. Avukatsız imzalanan belgeler için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır. Şerh alındıktan sonra belge, mahkeme kararı gibi ilamlı icra takibine konulabilir ve anlaşılan konuda yeniden dava açılamaz.
Şerh nereden alınır?Dava açılmadan önce yapılan arabuluculukta şerh, arabulucunun görev yaptığı yerdeki sulh hukuk mahkemesinden istenir. Dava sırasında anlaşılmışsa şerhi davaya bakan mahkeme verir.
Mahkeme neye bakar?İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır. Mahkeme yalnızca anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını denetler; tutarın az ya da çok olduğunu tartışmaz.
Şerhin zorunlu olduğu hallerKira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında anlaşma belgesi için şerh alınması zorunludur. Taşınmazın devrini içeren anlaşmalarda tapu işlemi bu şerhe dayanılarak yapılır.
Ticari uyuşmazlıklarda kolaylıkTicari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, tarafların imzası aranmadan ilam niteliğinde sayılır.
Karşı taraf anlaşmaya uymazsa yeniden dava açmaya gerek yoktur; belge doğrudan icraya konulur. Takip türleri arasındaki fark ilamlı ve ilamsız icra takibi yazısında anlatılmıştır. Ayboğa Avukatlık Bürosu, anlaşma metinlerine ödeme tarihini, taksit planını ve bir taksitin gecikmesi halinde kalan borcun tamamının muaccel olacağını açıkça yazdırır; aksi halde belge icrada tartışma yaratır.
Anlaşma belgesi ancak hata, hile ya da korkutma gibi iradeyi sakatlayan hallerde iptal ettirilebilir. İşçinin imzaladığı arabuluculuk tutanağı, uygulamada klasik ibraname belgesinden daha güçlü bir sonuç doğurur; çünkü ibranamede aranan sıkı geçerlilik şartları arabuluculuk anlaşmasında aranmaz.
Arabuluculuk Zamanaşımını Durdurur mu?
Doğrudan CevapEvet. Dava şartı arabuluculukta büroya başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. İhtiyari arabuluculukta ise sürecin başladığı tarihten sona erdiği tarihe kadar geçen süre hesaba katılmaz. Süreç bitince zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam eder; sıfırdan başlamaz.
Burada “durma” ile “kesilme” farkına dikkat edilmelidir. Arabuluculuk zamanaşımını kesmez, yani süre yeniden başlamaz. Beş yıllık zamanaşımının dolmasına bir ay kala başvuran kişi, son tutanaktan sonra yalnızca o bir ayı kullanabilir. Karşı tarafın ileri sürebileceği savunma için zamanaşımı def’i yazısına bakılabilir.
Arabulucuya başvurmadan önce ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz kararı alınmışsa, bu kararlardan sonra dava açmak ya da takip başlatmak için öngörülen kısa süreler de büroya başvurudan son tutanağa kadar işlemez. Böylece alacaklı, tedbiri kaybetmeden arabuluculuk şartını yerine getirebilir.
Arabuluculuk Ücretini Kim Öder? (2026)
Doğrudan CevapDava şartı arabuluculukta başvuru ücretsizdir. Taraflar anlaşamazsa arabulucunun iki saate kadar olan ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Anlaşma sağlanırsa ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre anlaşılan tutar üzerinden hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. 2026 tarifesinde anlaşma halinde ücret 9.000 TL’den az olamaz.
Anlaşma olmazsaİki saate kadar olan ücret Bakanlık bütçesinden karşılanır. Görüşmeler iki saati aşarsa aşan kısım, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Anlaşma olursaÜcret tarifenin ikinci kısmındaki oranlara göre anlaşma tutarı üzerinden belirlenir. Taraflar ücretin tamamını bir tarafın ödemesini kararlaştırabilir; iş uyuşmazlıklarında ücreti çoğu zaman işveren üstlenir.
2026 alt sınırları26 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren tarifeye göre anlaşma halinde ücret 9.000 TL’den, ticari uyuşmazlıklarda ve ortaklığın giderilmesinde 13.000 TL’den az olamaz.
Kira uyuşmazlıklarında hesapTahliye taleplerinde bir yıllık kira bedelinin yarısı, kira tespitinde ise tespit edilen kira farkının bir yıllık tutarı ücrete esas alınır.
Yargılama gideri sayılırBakanlık bütçesinden ödenen ücret, sonradan açılan davada yargılama giderine eklenir ve haksız çıkan taraftan tahsil edilir.
Adli yardımÜcreti karşılayacak gücü olmayan taraf, büronun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden adli yardım isteyebilir.
İhtiyari arabuluculukta ücret baştan arabulucuyla yapılan sözleşmeyle belirlenir ve tarifedeki tutarların altında kararlaştırılamaz. Avukatla temsil edilen taraf, avukatlık ücretini ayrıca kendisi öder; anlaşma metnine bu ücretin kimde kalacağının yazılması sonradan çıkacak tartışmayı önler.
Arabuluculuk ile Uzlaştırma ve Tahkim Arasındaki Fark Nedir?
Doğrudan CevapArabuluculuk özel hukuk uyuşmazlıklarına, uzlaştırma ise ceza soruşturması ve kovuşturmasına özgüdür. Uzlaştırmada şüpheli ile mağdur bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşır ve ceza dosyası kapanır. Tahkimde ise hakem, hâkim gibi yargılama yapıp bağlayıcı karar verir. Arabulucu karar vermez; çözümü yalnızca taraflar kendi iradeleriyle belirler.
UzlaştırmaCeza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenir, yalnızca kanunda sayılan suçlarda uygulanır ve dosyayı savcılık ya da mahkeme uzlaştırma bürosuna gönderir. Ayrıntılar
uzlaştırma ve uzlaşma şartları rehberindedir.
TahkimTaraflar aralarındaki sözleşmeyle uyuşmazlığı hakeme bırakır. Hakem kararı mahkeme kararı gibi bağlayıcıdır; taraflar sonucu beğenmese de karar uygulanır.
SulhTarafların arabulucu olmadan kendi aralarında ya da mahkeme önünde anlaşmasıdır. Dava şartı arabuluculuğun yerini tutmaz; kanunda sayılan uyuşmazlıklarda yine büroya başvurmak gerekir.
Sözleşmede tahkim şartı varsa ya da özel kanunlar başka bir zorunlu çözüm yolu öngörüyorsa dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanmaz. Bu nedenle ticari sözleşmelerde başvurudan önce uyuşmazlık çözüm maddesinin okunması gerekir.
Arabuluculukta Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Doğrudan CevapEn sık hatalar; arabulucuya gitmeden dava açmak, talepleri başvuruda eksik yazmak, ilk toplantıya mazeretsiz katılmamak, hesap yapmadan teklif kabul etmek, tutanağı okumadan imzalamak ve işe iadede bir aylık süreyi kaçırmaktır. Bu hataların çoğu sonradan düzeltilemez; çünkü anlaşılan konuda yeniden dava açılamaz ve hak düşürücü süreler geri gelmez.
Doğrudan dava açmakDava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir; harç ve zaman kaybı yaşanır, zamanaşımı riski doğar.
Yanlış kişiye başvurmakBaşvuruda işverenin unvanı ya da kiraya verenin kimliği hatalı yazılırsa son tutanak, açılacak davanın tarafıyla örtüşmez. Ayboğa Avukatlık Bürosu, başvurudan önce ticaret sicili ve SGK kayıtlarından karşı tarafın doğru unvanını teyit eder.
Toptan ifadeyle imza atmak“Tüm alacaklarım ödenmiştir” gibi genel bir cümle, aslında hiç konuşulmamış kalemleri de kapatabilir.
Ödeme güvencesi almamakVadeli ödemelerde tarih, tutar ve gecikme halinde uygulanacak sonuç yazılmazsa belgenin icrası zorlaşır.
Süreyi arabulucuya bırakmakİşe iadede bir aylık başvuru ve iki haftalık dava açma süresi tarafın kendi sorumluluğundadır; arabulucu bu süreleri takip etmek zorunda değildir.
2026’da Arabuluculukta Güncel Durum Nedir?
Doğrudan Cevap2026 itibarıyla dava şartı arabuluculuk listesi, en son 1 Eylül 2023’te genişleyen haliyle uygulanmaktadır. Kasım 2024’te ilk toplantıya katılmama yaptırımı yarıya indirilmiş, taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin hükümlere eklemeler yapılmıştır. 1 Ocak 2026’da yeni ücret tarifesi yürürlüğe girmiştir. Liste yargı paketleriyle değişebildiğinden dava öncesinde güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
1 Eylül 2023Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları ile tarımsal üretim sözleşmeleri dava şartı kapsamına alındı; ticari ve iş kaynaklı itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da listeye eklendi.
14 Kasım 20247531 sayılı Kanun’la toplantıya katılmama yaptırımı yeniden düzenlendi; yargılama giderlerinin tamamı yerine yarısından sorumluluk esası getirildi.
1 Ocak 20262026 yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi yürürlüğe girdi; anlaşma halinde asgari ücret 9.000 TL olarak belirlendi.
Taşınmazın devrine ya da üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar da arabuluculuğa elverişlidir. Bu dosyalarda süreçle sınırlı olmak üzere tapu kaydına tasarruf kısıtlaması şerhi konulabilir ve anlaşma belgesi şerh alındıktan sonra tapuda işleme esas olur. Paydaşlar arasındaki satış ve paylaşım görüşmeleri için izale-i şuyu yazısına da göz atılabilir.
Ankara’da Arabuluculuk Başvurusu ve Avukat Desteği
Doğrudan CevapAnkara’da dava şartı arabuluculuk başvuruları, yetkili mahkemenin bulunduğu yere göre Ankara Adliyesi ya da Ankara Batı Adliyesi arabuluculuk bürosuna yapılır. Sincan, Etimesgut gibi batı ilçelerindeki uyuşmazlıklarda Ankara Batı Adliyesi, merkez ilçelerde Ankara Adliyesi yetkilidir. Avukatla temsil zorunlu değildir; ancak imzalanan belge kesin sonuç doğurduğundan hukuki destek yararlıdır.
Polatlı, Gölbaşı, Çubuk ve Kahramankazan gibi kendi adliyesi bulunan ilçelerde başvuru o adliyedeki büroya ya da görevli sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır. İş uyuşmazlıklarında işçi, işverenin merkezinin bulunduğu yer ile işin fiilen yapıldığı yer arasında seçim yapabilir; örneğin merkezi Çankaya’da, şantiyesi Sincan’da olan işveren için her iki adliyenin bürosu da yetkilidir.
Ayboğa Avukatlık Bürosu, Çankaya’daki ofisinden Ankara ve Ankara Batı adliyelerinde yürütülen iş, kira ve ticari arabuluculuk görüşmelerinde işçi, işveren, kiracı ve ev sahiplerini temsil etmektedir. Toplantı öncesi hesaplama ve tutanak incelemesi için Ankara iş avukatı sayfasından büroya ulaşabilir, kira dosyaları için Ankara kira avukatı, şirket alacakları için Ankara ticaret ve şirket avukatı sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Arabuluculuk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk zorunlu mu?
İş, ticaret, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve tarımsal üretim sözleşmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Zorunlu olan başvurudur, anlaşmak değildir. Diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk tarafların isteğine bağlıdır.
Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?
Dava şartı yerine getirilmediği için mahkeme davayı esasa girmeden usulden reddeder. Ödenen harç ve geçen zaman boşa gider. Ayboğa Avukatlık Bürosu bu nedenle dava açmadan önce talebin arabuluculuk kapsamında olup olmadığını kontrol eder.
Arabuluculuk başvurusu ücretli mi?
Dava şartı arabuluculukta büroya başvuru ücretsizdir. Taraflar anlaşamazsa arabulucunun iki saate kadar olan ücretini Adalet Bakanlığı öder. Anlaşma sağlanırsa ücret tarifeye göre hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Arabuluculuk toplantısına avukatsız katılabilir miyim?
Evet, avukat zorunlu değildir ve toplantıya bizzat katılabilirsiniz. Ancak anlaşılan konuda yeniden dava açılamadığı için imzadan önce alacağınızın gerçek tutarını bilmeniz gerekir. Av. Çağrı Ayboğa, özellikle işçilik alacaklarında toplantı öncesi kalem kalem hesap yapılmasını önerir.
Arabuluculukta anlaşma olmazsa ne yapılır?
Arabulucu anlaşamama yönünde son tutanak düzenler ve bir örneğini taraflara verir. Bu tutanak dava dilekçesine eklenerek görevli mahkemede dava açılır. İşe iade talebinde dava açma süresi son tutanak tarihinden itibaren iki haftadır.
Arabuluculuk tutanağı sonradan iptal edilebilir mi?
Anlaşma belgesi kural olarak kesindir ve anlaşılan konuda yeniden dava açılamaz. İptal ancak hata, hile ya da korkutma gibi iradeyi sakatlayan hallerin ispatıyla mümkündür. Bu ispat güç olduğundan tutanak imzalanmadan önce dikkatle okunmalıdır.
Karşı taraf arabuluculuk anlaşmasına uymazsa ne olur?
Belge avukatlarla birlikte imzalanmışsa ya da mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınmışsa ilam niteliğindedir. Bu durumda yeniden dava açmadan doğrudan ilamlı icra takibi başlatılır. Ayboğa Avukatlık Bürosu, takibin sorunsuz yürümesi için ödeme tarihlerinin belgeye açıkça yazılmasına özen gösterir.
Arabuluculuk kaç gün sürer?
İş, tüketici ve kira gibi uyuşmazlıklarda arabulucu dosyayı üç hafta içinde sonuçlandırır ve bu süre bir hafta uzatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda süre altı haftadır ve iki hafta uzatılabilir. Uygulamada birçok dosya tek toplantıda sonuçlanır.
Boşanma davasında arabuluculuk olur mu?
Hayır, boşanma kararını yalnızca mahkeme verebilir ve boşanmanın kendisi arabuluculuğa elverişli değildir. Velayet ve aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar da kapsam dışındadır. Eşler anlaşmışsa anlaşmalı boşanma davası açılır.
Arabuluculuk toplantısı çevrim içi yapılabilir mi?
Evet, tarafların uygun bulması halinde görüşmeler sesli ve görüntülü iletişim araçlarıyla yapılabilir. Farklı şehirlerde bulunan taraflar için bu yöntem zaman ve yol masrafını azaltır. Tutanakların imzalanma usulünü arabulucu taraflara ayrıca bildirir.
İlgili Rehberler ve Hesaplama Araçları
Kaynakça
[6] T.C. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı - 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete), tarife metni ve duyurular -
adb.adalet.gov.tr/
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa - Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve iş hukuku, kira hukuku ve ticaret hukuku alanlarında çalışmaktadır. İşçilik alacakları, işe iade, kira ve ticari alacak uyuşmazlıklarının arabuluculuk görüşmelerinde ve davalarında vekillik yürütmektedir.
Bu rehber 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 8 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.
LinkedIn - YouTube - Google Haritalar
Ayboğa Avukatlık Bürosu Ankara İletişim ve Harita
AdresEmek Mah. Bişkek Cd. 26/3, 06490 Çankaya / Ankara
Çalışma SaatleriPazartesi - Cumartesi: 09:00 - 18:00
Baro KaydıAnkara Barosu - Sicil No: 34507
