Kişisel İlişkiye Uyulmaması: Tek Bakışta
Çocukla kişisel ilişki; velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin, mahkeme kararında belirlenen gün ve saatlerde çocuğuyla görüşme hakkıdır. Velayet sahibinin çocuğu göstermemesi halinde hak sahibi ebeveyn; adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü üzerinden ücretsiz çocuk teslim sürecini başlatabilir, emre uymayan hakkında disiplin hapsi uygulanmasını isteyebilir ve süreklilik halinde velayetin değiştirilmesi davası açabilir.
Dayanak: TMK m.323-326 (kişisel ilişki) ve 5395 sayılı Kanun Ek m.1-4 (çocuk teslimi)
Yeni sistem: Çocuk teslimi 2021’den beri icra dairelerinden alınıp adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine verildi
Masraf: Teslim işlemleri harç ve masraftan muaftır; psikolog ve sosyal çalışmacı eşliğinde yürütülür
Yaptırım: Teslim emrine uymayan velayet sahibi hakkında disiplin hapsine karar verilebilir
Velayet etkisi: Kişisel ilişkiyi sürekli engelleme, Yargıtay uygulamasında velayetin değiştirilmesi sebebidir
Nafaka bağımsızlığı: Çocuğun gösterilmemesi nafakayı kesme hakkı vermez; iki yükümlülük birbirinden bağımsızdır
Görevli mahkeme: Velayet ve kişisel ilişki davalarında aile mahkemesi
Çocukla Kişisel İlişki Hakkı Nedir?
Kişisel ilişki;
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.323 ve devamı uyarınca, velayet kendisine bırakılmayan ana veya babanın çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkıdır. İlişkinin günleri, saatleri ve teslim biçimi boşanma veya velayet kararında belirlenir. Bu hak yalnızca ebeveynin değil, sağlıklı gelişimi için her iki ebeveyniyle bağını sürdürmesi gereken
çocuğun da hakkıdır; bu yüzden kararın uygulanması kamu düzeninden sayılır ve tarafların keyfiyetine bırakılmaz.
Çocuk Teslim Sistemi Künyesi: Tek Tabloda Kurallar
Kişisel İlişki ve Çocuk Teslimi Künyesi (5395 sayılı Kanun Ek m.1-4)
| Konu |
Kural |
| Yetkili birim |
Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü; süreç icra dairelerinden tamamen alınmıştır |
| Başvuru |
Kararı uygulanmayan ebeveyn müdürlüğe başvurur; müdürlük velayet sahibine teslim emri gönderir |
| Masraf |
Teslim işlemleri her türlü harç ve masraftan muaftır; giderler devletçe karşılanır |
| Uygulama biçimi |
Teslim, psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı eşliğinde, çocuğu örselemeyecek biçimde yapılır |
| Yaptırım |
Emre uymayan velayet sahibi hakkında, talep üzerine disiplin hapsi uygulanır |
| Süreklilik sonucu |
İlişkiyi sistematik engelleme velayetin değiştirilmesi davasına dayanak olur |
Çocuk Göstermeme Halinde Teslim Süreci Nasıl İşler?
1BaşvuruElinde kişisel ilişki kararı bulunan ebeveyn, kararın uygulanmadığını belirterek adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurur; başvuru için avukat zorunlu değildir ancak sürecin doğru kurgulanması için önemlidir.
2Teslim emriMüdürlük, velayet sahibine çocuğu kararda belirlenen gün ve yerde hazır etmesi yönünde teslim emri gönderir; emirde uymamanın yaptırımları açıkça yazılıdır.
3Refakatli teslimTeslim, psikolog veya sosyal çalışmacı eşliğinde ve çocuğun üstün yararı gözetilerek gerçekleştirilir; kolluk zoru son çaredir ve çocuğun örselenmemesi esastır.
4Yaptırım talebiEmre rağmen çocuk teslim edilmezse, hak sahibi ebeveynin şikayeti üzerine emre uymayan hakkında disiplin hapsi süreci başlatılır.
5TutanaklaştırmaGerçekleşmeyen her görüşme günü tutanak, mesaj ve tanıkla belgelenir; bu kayıtlar hem disiplin hapsi hem velayet davası için delil setini oluşturur.
Kişisel İlişkiye Uymamanın Yaptırımları Nelerdir?
Disiplin hapsiTeslim emrine uymayan velayet sahibi hakkında disiplin hapsine karar verilebilir; disiplin hapsi ceza mahkumiyeti değildir, yükümlülük yerine getirilirse sona erer ve adli sicile işlemez.
Velayetin değiştirilmesiSistematik engelleme, velayet görevinin kötüye kullanılmasıdır; Yargıtay yerleşik uygulamasında tek başına velayetin değiştirilmesi sebebi kabul edilir.
Tazminat sorumluluğuİlişkinin sürekli engellenmesi nedeniyle uğranılan zararlar ve yaşanan manevi yıpranma için genel hükümlere göre tazminat gündeme gelebilir.
Kararın yeniden düzenlenmesiEngellemenin biçimine göre ilişki günlerinin genişletilmesi, teslim yerinin değiştirilmesi veya refakatli görüşme öngörülmesi talep edilebilir.
Çocuğu Göstermeme Velayetin Değiştirilmesi Sebebi midir?
Evet; Yargıtay yerleşik uygulamasına göre, kişisel ilişki kararına rağmen çocuğu diğer ebeveynle görüştürmemeyi alışkanlık haline getiren velayet sahibi, velayet görevini kötüye kullanmış sayılır ve bu durum
tek başına velayetin değiştirilmesi sebebidir. Çünkü çocuğun her iki ebeveyniyle sağlıklı bağ kurması onun üstün yararındandır; bu bağı bilinçli olarak koparan ebeveynin velayet görevini gereği gibi yürütmediği kabul edilir. Değişiklik,
velayet davası ile istenir; engellemenin sürekliliği tutanak ve teslim kayıtlarıyla ispatlanır.
İlişki Hakkını Kötüye Kullanan veya Kullanmayan Ebeveyn
Madalyonun öbür yüzü de vardır: Kişisel ilişki hakkı, çocuğu kararlaştırılan sürede iade etmemek, görüşmeleri çocuğu diğer ebeveyne karşı doldurmak için kullanmak veya çocuğun eğitimini engellemek biçiminde
kötüye kullanılırsa, TMK m.324 uyarınca ilişki hakkı sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Görüşme günlerine sürekli gelmeyen, çocuğu bekleten ebeveyn yönünden ise ilişkinin daraltılması gündeme gelir. Nafaka ile ilişki ayrı yükümlülüklerdir: Çocuğu göremeyen ebeveyn
iştirak nafakasını kesemez; kesen taraf ayrıca yaptırımla karşılaşır.
Kişisel İlişki Uyuşmazlıklarında Strateji: Avukat Köşesi
Bir dosyada müvekkil baba, iki yıl boyunca çocuğunu ancak birkaç kez görebilmişti; her seferinde çocuk hasta veya meşgul gösteriliyordu. Gerçekleşmeyen her görüşme gününü tutanak ve mesaj kayıtlarıyla arşivledik, teslim sürecini işlettik ve disiplin hapsi aşamasına gelen dosyayı velayet davasına dönüştürdük; mahkeme, sistematik engellemeyi sabit görerek velayeti değiştirdi. Bu dosyalarda strateji dört ilkeye dayanır:
1) Kayıt disipliniHer görüşme günü için gidildiğinin ve çocuğun teslim edilmediğinin kaydı tutulur; mesajlaşmalar, tanıklar ve müdürlük tutanakları kronolojik dosyaya işlenir.
2) Kademeli yaptırımÖnce teslim süreci ve disiplin hapsi işletilir; bu adımlar hem çözümü hızlandırır hem de velayet davasının delilini kendiliğinden üretir.
3) Çocuğun yararı ekseniTalepler çocuğun ebeveyn bağı üzerinden kurulur; karşı tarafı cezalandırma dili yerine çocuğun gelişim ihtiyacı vurgulanır, sosyal inceleme raporuna aktif katkı sağlanır.
4) Kararın yeniden tasarımıEngellemeye elverişli muğlak kararlar (uygun görülen günlerde gibi) netleştirilir; gün, saat, teslim yeri ve
şehir değişikliği ihtimali karara açıkça yazdırılır.
Sık Sorulan Sorular
Velayet sahibi çocuğu göstermezse ne yapabilirim?
Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurarak teslim emri çıkarılmasını sağlayabilirsiniz; emre uyulmazsa disiplin hapsi talep edilebilir ve süreklilik halinde velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.
Çocuk teslimi için icra takibi mi başlatılır?
Hayır; 2021’den bu yana çocuk teslimi icra dairelerinden alınmıştır. Süreç, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle, psikolog ve sosyal çalışmacı eşliğinde ve harçsız yürütülür.
Çocuğu göstermemenin cezası nedir?
Teslim emrine uymayan velayet sahibi hakkında disiplin hapsine karar verilebilir; disiplin hapsi, yükümlülük yerine getirildiğinde sona erer ve adli sicile işlemez.
Çocuğu göstermeme velayetin değiştirilmesine yol açar mı?
Evet; kişisel ilişkiyi sistematik biçimde engellemek velayet görevinin kötüye kullanılmasıdır ve Yargıtay uygulamasında tek başına velayetin değiştirilmesi sebebidir.
Çocuğum gösterilmiyor diye nafakayı kesebilir miyim?
Hayır; nafaka ve kişisel ilişki birbirinden bağımsız yükümlülüklerdir. Nafakanın kesilmesi hem icra takibine hem de nafaka yükümlülüğünü ihlal yaptırımlarına yol açar.
Çocuk görüşmek istemiyorsa ne olur?
Çocuğun görüş ve yaşı dikkate alınır; ancak velayet sahibinin çocuğu isteksizleştirdiği (ebeveyne yabancılaştırdığı) yönünde bulgular varsa bu durum sosyal inceleme ve pedagog raporuyla ortaya konur ve engelleme olarak değerlendirilebilir.
Görüşme günleri bana uymuyorsa değiştirilebilir mi?
Evet; koşulların değişmesi halinde kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi aile mahkemesinden her zaman istenebilir; taşınma, iş değişikliği ve çocuğun okul düzeni başlıca sebeplerdir.
Kişisel ilişki hakkı hangi hallerde kaldırılır?
Hakkın kötüye kullanılması, çocuğun iade edilmemesi, gelişiminin tehlikeye atılması veya ciddi ihmal halinde ilişki sınırlandırılabilir ya da tamamen kaldırılabilir (TMK m.324).
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur ve Ankara Barosuna kayıtlı (Sicil No: 34507) olarak Ayboğa Avukatlık Bürosunun kurucu avukatı sıfatıyla çalışmaktadır. Aile hukuku alanında; çekişmeli ve anlaşmalı boşanma, velayet ve kişisel ilişki, nafaka ile mal rejimi tasfiyesi davalarında vekillik yürütmekte, aile içi uyuşmazlıklarda delil hazırlığından karar sonrası icra sürecine kadar dosyaları bütün olarak takip etmektedir. Ankara merkezli büro, Türkiye genelinde aile hukuku davalarını duruşma bazında yürütmektedir. İçerik genel bilgilendirmedir; somut durumunuz için hukuki destek alınız.
Hukuki Destek Alın
Velayet, kişisel ilişki, çocuk teslimi ve nafaka uyuşmazlıklarında Ankara merkezli, Türkiye genelinde vekillik ve danışmanlık hizmeti veriyoruz.
Ankara Avukat
Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.
