Davanın Islahı: Şartları, Süresi, Bedel Artırımı ve Islah Dilekçesi Örneği
Davanın Islahı – Son Güncelleme: 6 Ekim 2026
Davanın ıslahı nedir? Davanın ıslahı, taraflardan birinin yapmış olduğu usul işlemlerini, karşı tarafın rızasına ve hâkimin iznine gerek olmadan kısmen veya tamamen düzeltmesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.176-182’de düzenlenir. Her taraf aynı davada yalnızca bir kez ıslah yapabilir ve ıslah tahkikatın sona ermesine kadar mümkündür. Uygulamada en çok dava değerinin artırılması için kullanılır. Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun değerlendirmesine göre ıslahta belirleyici nokta zamanlamadır; tek ıslah hakkının bilirkişi raporu gelmeden kullanılması, sonradan ortaya çıkan fark için ikinci bir dava açmayı zorunlu kılar.
Hukuki DenetimAv. Çağrı Ayboğa – Ankara Barosu Sicil No: 34507 – Denetlenme Tarihi: 6 Ekim 2026
HMK Madde 176 – Islahın Kapsamı ve Sayısı (Kanun Metni)Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.
Madde hakkında kısa not: Hukuk yargılamasında dilekçeler verildikten sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi yasaktır. Islah, bu yasağın kanunun tanıdığı istisnasıdır: taraf, baştan eksik veya hatalı yaptığı işlemi bir defaya mahsus düzeltebilir.
Bir işçi, fazla mesai alacağı için 20.000 liralık dava açıyor; bilirkişi alacağı 310.000 lira olarak hesaplıyor. Bir başka davacı, dilekçesinde tazminat istediği halde aslında sözleşmenin iptalini talep etmesi gerektiğini duruşmada fark ediyor. İkisinin de başvuracağı yol aynıdır: ıslah. Ancak bu hak yalnızca bir kez kullanılabilir ve süresi sınırlıdır. Bu rehber ıslahın şartlarını, türlerini, sonuçlarını ve dilekçesini anlatır.
Doğrudan CevapIslah, tarafın dava içinde yaptığı bir usul işlemini, örneğin talep sonucunu, dava sebebini, ileri sürdüğü vakıaları veya delillerini, tek taraflı irade beyanıyla düzeltmesi veya değiştirmesidir. Dayanağı 6100 sayılı HMK m.176’dır. Islah için karşı tarafın muvafakati ve mahkemenin kabul kararı gerekmez; beyanın mahkemeye ulaşmasıyla hüküm doğurur.
Islahın konusu yalnızca tarafın kendi usul işlemleridir. Mahkemenin işlemleri, karşı tarafın işlemleri, tanık beyanları veya bilirkişi raporu ıslah edilemez. Islah yoluyla davanın tarafları da değiştirilemez; taraf değişikliği ayrı kurallara tabidir.
Islahın Şartları Nelerdir?
Doğrudan CevapIslahın dört şartı vardır: ıslah edilen işlem tarafın kendi usul işlemi olmalı, ıslah tahkikatın sona ermesine kadar yapılmalı, taraf aynı davada daha önce ıslah hakkını kullanmamış olmalı ve ıslah, karşı tarafın ıslah nedeniyle geçersiz kalan işlemlerinden doğan giderleri ile olası zararı için mahkemenin belirleyeceği güvence verilerek yapılmalıdır.
Bir kez kuralıHer taraf yalnızca bir kez ıslah yapabilir; ikinci ıslah talebi reddedilir.
Karşı tarafın rızasıAranmaz. Karşı tarafın açık rızası varsa veya mahkeme izin verirse ıslaha gerek kalmadan da iddia ve savunma genişletilebilir.
ŞekilIslah sözlü veya yazılı yapılabilir; karşı taraf duruşmada hazır değilse veya ıslah duruşma dışında yapılıyorsa dilekçe veya tutanak örneği karşı tarafa bildirilir.
HarçTalep sonucu artırılıyorsa artırılan kısım üzerinden peşin harç yatırılır.
KötüniyetIslahın karşı tarafı rahatsız etmek veya davayı uzatmak amacıyla yapıldığı anlaşılırsa mahkeme ıslahı dikkate almaz ve tazminat ile disiplin para cezasına hükmeder (HMK m.182).
Islah Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
Doğrudan CevapIslah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m.177). Tahkikat, delillerin toplanması ve incelenmesi aşamasıdır; hâkimin tahkikatın bittiğini bildirmesinden sonra ıslah mümkün değildir. 2020 yılında yapılan değişiklikle, Yargıtayın bozma veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde de belirli koşullarla ıslah yapılabilmektedir.
Islahın Yapılabileceği Aşamalar (HMK m.177, 2026)
Aşama
Islah Yapılabilir mi?
Açıklama
Dilekçeler aşaması
Gerek yok
İkinci dilekçeye kadar iddia ve savunma serbestçe değiştirilebilir
Ön inceleme ve tahkikat
Evet
Tahkikat sona erinceye kadar
Bilirkişi raporundan sonra
Evet
Uygulamada en sık kullanılan zaman
Tahkikatın bittiği bildirildikten sonra
Hayır
Sözlü yargılama aşamasında ıslah yapılamaz
İstinaf ve temyiz aşaması
Hayır
Üst mahkemede ıslah yapılamaz
Bozma veya kaldırma kararından sonra
Koşullu olarak evet
İlk derece mahkemesi tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa, tahkikat sona erinceye kadar
Bozmadan sonra yapılan ıslahla, bozma kararına uyulmasıyla ortaya çıkan hukuki durum ortadan kaldırılamaz. Yani bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş yönler ıslahla yeniden tartışmaya açılamaz.
Av. Çağrı Ayboğa’ya göre ıslah için doğru zaman, alacağın veya zararın kapsamını belirleyen son bilirkişi raporunun dosyaya girmesinden sonradır; HMK m.176 uyarınca hak bir kez kullanılabildiğinden, ek rapor alınması ihtimali varken yapılan ıslah sonraki farkın talep edilmesini engeller.
Tam Islah ve Kısmi Islah Arasındaki Fark Nedir?
Doğrudan CevapKısmi ıslahta taraf, belirli bir usul işlemini düzeltir: talep sonucunu artırır, yeni bir vakıa veya delil ekler. Tam ıslahta ise dava tümüyle ıslah edilir; dava dilekçesinden itibaren bütün usul işlemleri yapılmamış sayılır ve davacı yeni bir dava dilekçesi verir. Tam ıslahta ikrar, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve keşif tutanakları geçerliliğini korur.
Kısmi ıslahBelirli bir işlem düzeltilir. Islah eden taraf, ıslah ettiği işlemi 1 hafta içinde yapmak zorundadır; yapmazsa ıslah hakkını kullanmış ve ıslah edilen işlemden vazgeçmiş sayılır (HMK m.181).
Tam ıslahDava baştan kurulur. Davacı 1 hafta içinde yeni dava dilekçesini vermek zorundadır; vermezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir (HMK m.180).
Islah ile Dava Değeri Nasıl Artırılır?
Doğrudan CevapUygulamada ıslahın en yaygın kullanımı, dava dilekçesinde istenen tutarın yargılama sırasında artırılmasıdır. Davacı, bilirkişi raporuyla alacağının daha yüksek olduğunu öğrendiğinde ıslah dilekçesi vererek talebini artırır ve artırılan kısım üzerinden harcı tamamlar. Mahkeme, ıslah edilmiş talep üzerinden karar verir; ıslah yapılmazsa talepten fazlasına hükmedemez.
1
Raporun incelenmesiBilirkişi raporundaki tutar ve hesap yöntemi kontrol edilir; gerekiyorsa önce rapora itiraz edilir.
2
DilekçeArtırılan kalemler ve yeni toplam tutar açıkça yazılır; faiz talebi belirtilir.
TebliğDilekçe karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf 2 hafta içinde beyanda bulunabilir ve zamanaşımı def’ini ileri sürebilir.
ZamanaşımıKısmi davada ıslahla artırılan kısım için zamanaşımı, dava tarihinde değil ıslah tarihinde kesilir; bu nedenle artırılan kısım o tarihe kadar zamanaşımına uğramış olabilir.
FaizArtırılan kısım için faiz, kural olarak ıslah tarihinden itibaren işler.
Belirsiz alacak davasıBu davada talep artırımı ıslah sayılmaz ve ıslah hakkını tüketmez; bkz. belirsiz alacak davası.
Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun dava dosyalarındaki gözlemine göre ıslahtan sonra en sık karşılaşılan savunma zamanaşımıdır; kısmi dava olarak açılan işçilik ve tazminat davalarında, ıslahla artırılan kısmın bir bölümü ıslah tarihine kadar zamanaşımına uğradığı için reddedilebilmektedir.
Islah ile Neler Yapılamaz?
Doğrudan CevapIslah her işlemi düzeltmez. Islah yoluyla davanın tarafı değiştirilemez, yeni bir davalı eklenemez, ikrar geri alınamaz, yapılmış feragat veya kabul ortadan kaldırılamaz, kaçırılmış kesin süreler canlandırılamaz ve karşı dava açılamaz. Süresinde ileri sürülmemiş zamanaşımı def’inin ıslahla ileri sürülüp sürülemeyeceği ise uygulamada tartışmalıdır.
Taraf değişikliğiAncak karşı tarafın rızasıyla veya kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa hâkimin izniyle mümkündür (HMK m.124).
İkinci ıslahAynı davada ikinci kez ıslah yapılamaz; kalan talep için ek dava açılması gerekir.
Yeni delilSüresinde bildirilmemiş delilin ıslahla sunulup sunulamayacağı tartışmalıdır; delil sunmada asıl kural HMK m.145’tir.
Davanın geri alınmasıIslahtan farklıdır ve karşı tarafın açık rızasına bağlıdır.
Islaha Karşı Taraf Ne Yapabilir?
Doğrudan CevapIslah dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, ıslah edilen kısma karşı 2 hafta içinde cevap verebilir. Bu cevapta ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı def’ini ileri sürebilir, yeni vakıalara karşı savunma yapabilir ve yeni delil gösterebilir. Karşı taraf ayrıca ıslah nedeniyle geçersiz kalan işlemlerinin giderlerini isteyebilir.
Zamanaşımı def’iIslah edilen kısım için süresinde ileri sürülmelidir; mahkeme kendiliğinden gözetmez.
Kendi ıslah hakkıKarşı tarafın ıslahı, diğer tarafın kendi tek ıslah hakkını etkilemez.
Islahın geçersizliğiIslah süresinde yapılmamışsa veya ikinci ıslahsa buna itiraz edilir.
Islah ile Talep Artırımı ve Ek Dava Arasındaki Fark Nedir?
Doğrudan CevapIslah, kısmi davada veya belirli alacak davasında talebi artırmanın yoludur ve bir kez kullanılabilir. Talep artırımı, belirsiz alacak davasına özgüdür; ıslah sayılmaz, zamanaşımı ve faiz bakımından dava tarihine etkilidir. Ek dava ise ıslah hakkı tüketildikten sonra kalan alacak için açılan yeni davadır ve kendi harç ve zamanaşımı hesabına tabidir.
Kısmi dava + ıslahZamanaşımı ve faiz, artırılan kısım için ıslah tarihinden.
Belirsiz alacak + talep artırımıZamanaşımı ve faiz, tüm alacak için dava tarihinden.
Ek davaYeni harç, yeni dosya; çoğunlukla ilk davayla birleştirilir.
Doğrudan CevapIslahta en sık yapılan beş hata şunlardır: tek ıslah hakkını bilirkişi raporu kesinleşmeden kullanmak, ıslah harcını yatırmamak veya eksik yatırmak, ıslah edilen işlemi 1 haftalık süre içinde yapmamak, tahkikat bittikten sonra ıslah talebinde bulunmak ve artırılan kısım için faiz talebini dilekçeye yazmamak.
Ayboğa Avukatlık Bürosu Islah Kontrol Listesi
Aynı davada daha önce ıslah yapılmadığı kontrol edildi.
Tahkikatın sona ermediği doğrulandı.
Davanın kısmi dava mı belirsiz alacak davası mı olduğu belirlendi.
Bilirkişi raporu ve varsa ek rapor incelendi.
Artırılan kalemler ve yeni toplam tutar dilekçede açıkça gösterildi.
Islah harcı hesaplandı ve yatırıldı.
Faiz talebi ve başlangıç tarihi dilekçeye yazıldı.
Uygulamadan Not – Av. Çağrı Ayboğa
Islah dilekçesi verildiği gün harcın da yatırılması gerekir. Harcı yatırılmamış ıslah, mahkemece verilecek süre içinde tamamlanmazsa yapılmamış sayılır; ancak taraf yine de tek ıslah hakkını kullanmış kabul edilebilir. Dilekçe ile harç makbuzunun aynı gün dosyaya girmesi, bu tartışmayı baştan önler.
Islahta 2026 Yılında Güncel Durum Nedir?
Doğrudan CevapIslaha ilişkin en önemli güncel kural, 2020 yılında HMK m.177’ye eklenen hükümdür: Yargıtayın bozma veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabilir. 2026 itibarıyla bu hüküm yürürlüktedir.
Ankara’da Islah İşlemi Nasıl Yapılır?
Doğrudan CevapAnkara Adliyesi ve Ankara Batı Adliyesi mahkemelerinde ıslah dilekçesi davanın görüldüğü mahkemeye UYAP üzerinden veya ön bürodan verilir; harç adliye veznesine veya elektronik ödeme yoluyla yatırılır. Mahkeme ıslah dilekçesini karşı tarafa tebliğ eder ve beyanda bulunması için 2 hafta süre verir.
Ankara’da görülen dosyalarda Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemi, iş ve tazminat davalarında mahkemelerin bilirkişi raporunu tebliğ ederken ıslah için ayrıca süre verdiği ve bu süre içinde ıslah yapılmadığında tahkikatı sona erdirerek dilekçedeki tutar üzerinden karar verdiği yönündedir.
Islah (Bedel Artırım) Dilekçesi Örneği
Doğrudan CevapIslah dilekçesi davanın görüldüğü mahkemeye hitaben ve dosya numarası belirtilerek yazılır. Dilekçede dava dilekçesindeki talep, bilirkişi raporuyla belirlenen tutar, artırılan kalemler, yeni toplam tutar ve faiz talebi yer alır; harç makbuzu eklenir. Aşağıdaki örnek kısmi davada talep sonucunun artırılması içindir.
Kesikli alt çizgili alanları kendi bilgilerinizle doldurun. “Dilekçeyi Yazdır” düğmesine bastığınızda yalnızca dilekçe metni yazdırılır veya PDF olarak kaydedilir.
ANKARA… İŞ / ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DOSYA NO20../….. E.
ISLAH EDEN (DAVACI)Adı Soyadı (T.C. Kimlik No: ………..) Adres
DAVALIAdı Soyadı veya unvanı
KONUHMK m.176 ve devamı uyarınca talep sonucunun ıslah yoluyla artırılmasıdır.
1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında, fazlaya ilişkin haklarım saklı tutularak ….. TL alacağın tahsili talep edilmiştir.
2. Dosyaya sunulan .. / .. / 20.. tarihli bilirkişi raporunda alacağım ….. TL olarak hesaplanmıştır.
3. Bu nedenle talep sonucumu aşağıdaki şekilde ıslah ediyorum: kalem kalem: … alacağı ….. TL’den ….. TL’ye; … alacağı ….. TL’den ….. TL’ye artırılmıştır.
4. Artırılan ….. TL üzerinden peşin harç yatırılmış olup makbuz ekte sunulmuştur.
HUKUKİ NEDENLER6100 sayılı HMK m.176, 177, 179, 181 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEMAçıkladığım nedenlerle; ıslah talebimin kabulü ile dava dilekçemdeki talep sonucunun toplam ….. TL olarak düzeltilmesine, bu tutarın dava tarihinden / ıslah edilen kısım bakımından ıslah tarihinden itibaren işleyecek faiz türü faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini saygıyla talep ederim.
.. / .. / 20..
Davacı Adı Soyadı – İmza
EKLERIslah harcı makbuzu
Davanın Islahı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Davanın ıslahı nedir?
Tarafın davada yaptığı usul işlemlerini, karşı tarafın rızası olmadan bir defaya mahsus düzeltmesi veya değiştirmesidir. En çok dava değerinin artırılması için kullanılır.
Islah kaç kez yapılabilir?
Her taraf aynı davada yalnızca bir kez ıslah yapabilir. İkinci kez ıslah mümkün değildir; kalan talep için ek dava açılması gerekir.
Islah ne zamana kadar yapılabilir?
Tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Bozma veya kaldırma kararından sonra mahkeme tahkikata ilişkin işlem yaparsa yine tahkikat bitene kadar mümkündür.
Islah için karşı tarafın izni gerekir mi?
Hayır, ıslah tek taraflı bir işlemdir. Karşı tarafın rızası veya mahkemenin kabul kararı aranmaz.
Islah harcı ne kadardır?
Talep artırılıyorsa artırılan kısım üzerinden nispi peşin harç ödenir. Ayboğa Avukatlık Bürosu, harcın dilekçeyle aynı gün yatırılmasını önermektedir.
Islahla artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?
Kısmi davada artırılan kısım için zamanaşımı ıslah tarihinde kesilir. Bu nedenle ıslah tarihine kadar süresi dolan kısım için karşı taraf zamanaşımı def’inde bulunabilir.
Belirsiz alacak davasında ıslah gerekir mi?
Hayır, belirsiz alacak davasında talep artırımı ıslah sayılmaz. Av. Çağrı Ayboğa’ya göre bu davada ıslah hakkı ayrıca saklı kalır.
Islahla davalı değiştirilebilir mi?
Hayır, ıslah yoluyla taraf değiştirilemez veya yeni davalı eklenemez. Taraf değişikliği karşı tarafın rızasına veya hâkimin iznine bağlıdır.
[1] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 124, 141, 176, 177, 178, 179, 180, 181, 182 – mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
[2] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, zamanaşımının kesilmesine ilişkin hükümler (madde 154) – mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6098.pdf
Av. Çağrı Ayboğa – Ayboğa Avukatlık Bürosu – Ankara Barosu Sicil No: 34507 – Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve medeni usul hukuku, iş hukuku ile ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır. Alacak, tazminat ve işçilik alacağı dosyalarında ilk derece mahkemeleri ile istinaf ve temyiz aşamalarında vekillik yürütmektedir.
Bu rehber 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 6 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.