
Deprem Sonrası Cezai ve Hukuki Sorumluluk - Son Güncelleme: 4 Ekim 2026
Depremde yıkılan binadan kim sorumludur? Depremde yıkılan veya hasar gören bir binadan; yapıyı kurallara aykırı inşa eden müteahhit, proje müellifi, fenni mesul ve yapı denetim kuruluşu, denetim görevini yerine getirmeyen kamu görevlileri ve yapının maliki sorumlu tutulabilir. Ceza sorumluluğu çoğunlukla taksirle öldürme ve yaralama suçlarından doğar; birden fazla kişinin ölümünde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir (TCK m.85). Hukuki sorumluluk ise tazminat davalarıyla ileri sürülür ve idareye karşı tam yargı davasını da kapsar. Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun değerlendirmesine göre deprem dosyalarında en kritik adım, enkaz kaldırılmadan önce delillerin tespit ettirilmesidir.
Madde hakkında kısa not: Deprem bir doğa olayıdır; ancak depremde bir binanın yıkılması çoğu zaman doğanın değil, mevzuata aykırı yapımın sonucudur. Hukuk, depremi değil, depreme dayanıksız yapıyı üreten ve buna göz yuman insan davranışını sorgular.
Aynı sokakta, aynı zeminde, aynı yıl yapılmış iki bina düşünün. Depremde biri ayakta kalıyor, diğeri tümüyle çöküyor. Aradaki fark çoğu zaman betonun kalitesinde, demirin miktarında veya sonradan kesilmiş bir kolonda saklıdır. Yakınını veya evini kaybeden kişi için soru şudur: bunun bir sorumlusu var mı ve bu sorumluluk nasıl ileri sürülür? Bu rehber ceza ve tazminat sorumluluğunu, süreleri ve izlenecek adımları anlatır; dosyanız için [[|Ankara ceza avukatı]] sayfamıza da bakabilirsiniz.
Depremde zarar mı gördünüz?
Deprem Sonrası Sorumluluk Ne Demektir?
Depremin kendisi mücbir sebep sayılsa da, yapının inşa edildiği tarihteki deprem yönetmeliğine ve fen kurallarına uygun yapılmamış olması sorumluluğu doğurur. Mahkemeler, yapının kurallara uygun inşa edilmiş olsaydı o depremde yıkılıp yıkılmayacağını bilirkişi incelemesiyle araştırır.
Depremde Yıkılan Binadan Kimler Sorumludur?
| Sorumlu | Tipik Kusur | Ceza Sorumluluğu | Hukuki Sorumluluk |
|---|---|---|---|
| Müteahhit (yüklenici) | Eksik demir, düşük dayanımlı beton, projeye aykırı imalat | Taksirle öldürme ve yaralama | Eser sözleşmesi ve haksız fiil hükümleri |
| Proje müellifi (statik, mimari) | Hatalı hesap, zemine uygun olmayan tasarım | Taksirle öldürme ve yaralama | Haksız fiil ve sözleşme |
| Fenni mesul ve yapı denetim kuruluşu | Denetimi yapmadan onay verme | Taksirle öldürme ve yaralama | Yapı denetim mevzuatı ve haksız fiil |
| Belediye ve ilgili kamu görevlileri | Ruhsata aykırı yapıya iskan verme, kaçak yapıya göz yumma | Görevi kötüye kullanma veya taksir; soruşturma izni gerekir | İdareye karşı tam yargı davası |
| Yapı maliki | Bakım eksikliği, kolon kesme, izinsiz kat ekleme | Fiiline göre taksir | Yapı malikinin kusursuz sorumluluğu |
| Kiracı veya işyeri sahibi | Taşıyıcı sisteme müdahale | Fiiline göre taksir | Haksız fiil |
Yapı malikinin kusuru olmasa bile doğan sorumluluğu için yapı malikinin sorumluluğu (TBK 69) yazımıza bakabilirsiniz.
Deprem Dosyalarında Hangi Suçlar Gündeme Gelir, Cezası Nedir?
Av. Çağrı Ayboğa’ya göre deprem dosyalarında savunmanın ve iddianın merkezinde nedensellik bağı yer alır; TCK m.85 uyarınca mahkumiyet için yalnızca yapıda kusur bulunması yetmez, bilirkişi raporuyla o kusurun yıkıma ve ölüme yol açtığının ortaya konulması gerekir.
Eski Binalarda Dava Zamanaşımı Dolmuş Olur mu?
Bu kural, otuz yıl önce yapılmış bir binanın müteahhidinin de yargılanabilmesini sağlar. Buna karşılık imar kirliliğine neden olma gibi, yapının inşa edildiği tarihte tamamlanan suçlarda zamanaşımı o tarihten itibaren hesaplanır. Süreler için ceza dava zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Depremzedeler Kimden, Hangi Tazminatları İsteyebilir?
Belediye ve Devletten Tazminat İstenebilir mi?
Kamu görevlilerinin şahsına karşı doğrudan tazminat davası açılamaz; dava idareye yöneltilir. Süreler ve dilekçe için tam yargı davası rehberimize bakabilirsiniz.
Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun deprem dosyalarındaki gözlemine göre depremzedelerin en sık kaçırdığı süre, idareye başvuru için öngörülen 1 yıllık süredir; ceza soruşturmasının sonucunu beklemek bu süreyi durdurmadığından idari başvuru ceza şikayetiyle eş zamanlı yapılmalıdır.
Deprem Sonrası Deliller Nasıl Toplanır?
Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) Neleri Karşılar?
Sigortanın ödediği tutar, sorumlulardan istenecek maddi tazminattan düşülür; sigortacı ödediği tutar için sorumlulara rücu edebilir. Zorunlu sigortanın üzerindeki zararlar için isteğe bağlı konut sigortası varsa ona başvurulur. Sigorta uyuşmazlıkları için sigorta avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Depremde Hasar Gören Evde Kiracı ve Kat Maliklerinin Durumu Nedir?
Deprem Sonrası Hukuki Süreç Nasıl Başlatılır? (Adım Adım)
Deprem Dosyalarında En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Depremin üzerinden yıllar geçmiş olsa da ceza davalarının büyük bölümü hâlâ sürmektedir ve mağdurların bu davalara katılma hakkı hüküm verilinceye kadar devam eder. Soruşturma aşamasında şikayetçi olmamış bir yakın da, kamu davası açılmışsa mahkemeye başvurarak katılan sıfatını kazanabilir ve hükme karşı kanun yoluna başvurma hakkını elde eder.
Deprem Sorumluluğunda 2026 Yılında Güncel Durum Nedir?
Kamu görevlileri hakkındaki soruşturma izni süreci ve katılma talebi için kamu davası nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Ankara’da Deprem Kaynaklı Davalar Nasıl Yürür?
Ankara’da görülen dosyalarda Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemi, deprem bölgesinden başka illere taşınan depremzedelerin dosyalarını UYAP üzerinden ve vekil aracılığıyla takip edebildiği, duruşmalara ise ses ve görüntü aktarımı yoluyla katılma talebinde bulunabildiği yönündedir; bkz. SEGBİS ile duruşma.
Deprem Sonrası Delil Tespiti Talebi Dilekçe Örneği
Kesikli alt çizgili alanları kendi bilgilerinizle doldurun. “Dilekçeyi Yazdır” düğmesine bastığınızda yalnızca dilekçe metni yazdırılır veya PDF olarak kaydedilir.
İVEDİDİR - DELİL TESPİTİ TALEBİ
TALEP EDENAdı Soyadı (T.C. Kimlik No: ………..)
Adres ve telefon
KARŞI TARAFMüteahhit, yapı denetim kuruluşu, belediye ve bilinen diğer sorumlular; bilinmiyorsa “tespit edilecek sorumlular”
KONUHMK m.400 ve devamı uyarınca yıkılan yapıda delil tespiti yapılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. İl, ilçe, mahalle, sokak, kapı no; … ada, … parsel adresindeki … Apartmanı, .. / .. / 20.. tarihli depremde tümüyle yıkılmış / ağır hasar görmüştür.
2. Talep eden, yapıda … no’lu bağımsız bölümün maliki / kiracısı / depremde hayatını kaybeden …’in yakını sıfatıyla hukuki yarar sahibidir.
3. Enkazın kaldırılması halinde yapının taşıyıcı sistemine ilişkin deliller tümüyle yok olacaktır. Açılacak ceza ve tazminat davalarında bu delillere ihtiyaç vardır.
TESPİTİ İSTENEN HUSUSLAR
1. Kolon, kiriş ve perdelerden beton (karot) ve donatı numunesi alınarak dayanımlarının belirlenmesi,
2. Taşıyıcı elemanların kesit ölçülerinin, donatı çap ve aralıklarının tespiti ve projeyle karşılaştırılması,
3. Yapıda sonradan yapılmış müdahale (kolon kesme, kat ekleme vb.) bulunup bulunmadığının belirlenmesi,
4. Yapının ve enkazın fotoğraf ve video ile kayıt altına alınması,
5. Yapının ruhsat, proje ve iskan dosyasının ilgili belediyeden getirtilmesi.
HUKUKİ NEDENLER6100 sayılı HMK m.400-405 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEMAçıkladığım nedenlerle; gecikmesinde sakınca bulunduğundan karşı tarafa tebligat yapılmaksızın, inşaat mühendisi bilirkişiler eşliğinde mahallinde keşif yapılarak yukarıda belirtilen hususların tespitine ve rapora bağlanmasına karar verilmesini saygıyla talep ederim.
.. / .. / 20..
Talep Eden
Adı Soyadı - İmza
EKLER1. Tapu kaydı veya kira sözleşmesi 2. Kimlik fotokopisi 3. Yapıya ait fotoğraflar
Deprem Sonrası Sorumluluk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Depremde yıkılan binadan kim sorumludur?
Deprem doğal afet değil mi, neden sorumluluk doğuyor?
Eski binanın müteahhidi yargılanabilir mi?
Depremde ölüme neden olmanın cezası nedir?
Belediyeden tazminat istenebilir mi?
Depremzedeler hangi tazminatları isteyebilir?
DASK aldıktan sonra dava açılabilir mi?
Enkaz kaldırıldıysa delil nasıl bulunur?
Deprem davalarında tazminat zamanaşımı ne kadar?
Ceza davasına sonradan katılabilir miyim?
İlgili Rehberler
Bedensel zararlarda tazminat hesabı.
Hapis cezalarında yatar süresi.
İdareye karşı açılacak davalarda süreç.
Kaynakça
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa - Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve ceza hukuku, tazminat hukuku ve idare hukuku alanlarında çalışmaktadır. Taksirle öldürme ve yaralama dosyalarında müdafilik ve katılan vekilliği, tazminat ve tam yargı davalarında ceza, hukuk ve idare mahkemeleri ile istinaf ve temyiz aşamalarında vekillik yürütmektedir.
Bu rehber 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 4 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.
Deprem kaynaklı ceza şikayeti, tazminat davası ve idareye başvuru sürelerinin değerlendirilmesi için Çankaya / Ankara’daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Avukata Sor Ankara Ceza Avukatı
Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.

