Medeni Usul Hukuku - Dava Türleri - Son Güncelleme: 29 Ekim 2026
Eda davası, mahkemeden bir şeyin verilmesini, yapılmasını ya da yapılmamasını istemek üzere açılan dava türüdür ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 105’te düzenlenir. Kavram çatı niteliktedir: alacak, tazminat, tahliye, istihkak ve nafaka davaları gibi konusu bir edim olan bütün davalar bu başlık altındadır. Davanın kabulü hâlinde kurulan hüküm ilam niteliğindedir ve icra dairesi aracılığıyla zorla yerine getirilebilir. Görevli mahkeme, yetki ve zamanaşımı ise talebin dayandığı maddi hukuk ilişkisine göre ayrıca belirlenir. Rehberi Ayboğa Avukatlık Bürosu güncel mevzuat ve yargı uygulamasına göre hazırlamıştır.
Madde hakkında kısa not: Madde tek fıkradan oluşur ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarihten bu yana değişmemiştir. Hüküm, davaları talep sonucunun niteliğine göre tasnif eden dizinin ilk maddesidir ve komşu hükümlerle birlikte okunur: m. 106 tespit davasını, m. 107 belirsiz alacak davasını, m. 108 inşai davayı, m. 109 kısmi davayı düzenler. Madde gerekçesi, eda davası kavramının çatı bir kavram olduğunu ve adı ne olursa olsun konusu verme, yapma veya yapmama olan bütün davaların eda davası sayılacağını açıkça belirtir. Bu nedenle maddenin kendine özgü bir görev, yetki ya da zamanaşımı kuralı yoktur; bunlar talebin dayandığı maddi hukuk ilişkisine göre belirlenir.
Bir müteahhit, teslim ettiği işin bedelini alamadığı için dava açar. Dilekçesinde “davalının bana borçlu olduğunun tespitine” yazılıdır. Dava kabul edilir, karar kesinleşir, eline bir ilam geçer. İcra dairesine gittiğinde ise duyduğu şey şudur: bu kararla takip açılamaz. Çünkü elindeki belge bir alacağın ödenmesine değil, yalnızca bir durumun varlığına ilişkindir. Müteahhit, aynı alacak için ikinci bir dava açmak ve baştan beklemek zorunda kalır.
Bu tabloyu doğuran şey, davanın esası değil türünün yanlış seçilmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu davaları talep sonucuna göre üçe ayırır: eda davası, tespit davası ve inşai dava. Bu rehber, m. 105’te düzenlenen eda davasını baştan sona ele alır; verme, yapma ve yapmama edimlerini birbirinden ayırır, tespit ve inşai davayla sınırı tablo üzerinden gösterir, davanın şartlarını ve hukuki yarar ölçütünü açıklar, talep sonucunun nasıl kurulacağını adım adım anlatır, belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki seçimi somutlaştırır, görev ve yetki kurallarını sıralar, hükmün icra edilebilirliğini ve kesinleşme şartını inceler, zamanaşımı sürelerini listeler ve yargı uygulamasının yöneldiği ölçütleri gösterir.
Açmayı düşündüğünüz davada bir edim mi, bir tespit mi istiyorsunuz? Talep sonucunu birlikte kuralım.
Eda Davası Nedir?
Eda davası, talep sonucunun niteliğine göre yapılan dava tasnifinin ilk ve en geniş halkasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu talep sonucuna göre üç temel dava türü tanır: eda davası, tespit davası ve inşai dava. Bu üçlü ayrımda eda davası, mahkemeden yalnızca bir açıklama ya da bir hukuki değişiklik değil, karşı taraf bakımından yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük istenen dava türüdür. Davacı mahkemeye “şu durumun var olduğunu tespit et” demez; “davalı bana şunu versin, şunu yapsın ya da şunu yapmasın” der.
Eda davasının kendine özgü bir adı, kendine özgü bir harcı ya da kendine özgü bir mahkemesi yoktur. Eda davası bir çatı kavramdır. Günlük uygulamada adıyla andığımız davaların büyük bölümü, aslında bu çatının altındaki eda davalarıdır: alacak davası, maddi ve manevi tazminat davası, istihkak davası, el atmanın önlenmesi davası, taşınmazın tahliyesi davası, nafaka davası, işçilik alacakları davası. Bu davaların tamamında mahkemeden istenen şey bir edimdir; dolayısıyla hepsi eda davasıdır.
Bu ayrımı kurmak uygulamada doğrudan sonuç doğurur. Dava dilekçesine “eda davası” başlığı atılması hiçbir şey anlatmaz; çünkü eda davası kavramı yalnızca talebin niteliğini gösterir. Dilekçede gösterilmesi gereken şey, hangi edimin hangi hukuki sebebe dayanarak istendiğidir. Bir sözleşmeden doğan bedel talebi ile haksız fiilden doğan tazminat talebi, her ikisi de eda davası olduğu hâlde görevli mahkeme, yetki kuralı, zamanaşımı süresi ve ispat yükü bakımından birbirinden tamamen ayrılır. Bu nedenle eda davası kavramı, davanın niteliğini belirlemenin başlangıcıdır; sonu değildir.
Kavramın pratik değeri, bir talebin icra edilebilir bir hükme bağlanıp bağlanamayacağını baştan görmeyi sağlamasıdır. Eda davasının sonunda elde edilen hüküm, davalının iradesine gerek kalmaksızın devlet gücüyle yerine getirilebilir. Tespit davasının sonunda elde edilen hüküm ise yalnızca bir durumu açıklar; onu icra dairesine götürmek mümkün değildir. Hangi davanın açılacağına karar verilirken sorulması gereken ilk soru şudur: dosyanın sonunda elimde icra takibine konulabilecek bir belge olması gerekiyor mu?
HMK m. 105 ve Eda Davasının Hukuki Dayanağı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, davaları iki ayrı ölçüte göre ele alır. Birinci ölçüt talep sonucunun niteliğidir ve m. 105 ile m. 108 arasındaki hükümler bu ölçütü düzenler: m. 105 eda davası, m. 106 tespit davası, m. 107 belirsiz alacak davası, m. 108 inşai dava. İkinci ölçüt ise davanın açılış biçimidir ve m. 109 ile devam eden hükümler bu alana ilişkindir: kısmi dava, terditli dava, seçimlik dava, davaların yığılması ve mütelahik davalar.
Bu düzen, eski Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde yalnızca öğretide ve içtihatta kabul edilen bir tasnifin kanun metnine taşınmasıdır. Düzenlemenin amacı, dava türlerinin birbirine karıştırılmasını önlemek ve her dava türü bakımından aranan hukuki yarar ölçütünü farklılaştırmaktır. Eda davasında hukuki yarar kural olarak edimin talep edilebilir hâle gelmesiyle doğar; tespit davasında ise ayrıca güncel bir hukuki yararın bulunması ve eda davası açma imkânının bulunmaması aranır.
Dilekçeleri incelerken en sık rastladığım yapısal hata, talep sonucunun dava türüne uygun kurulmamasıdır. Davacı aslında bir edim istemektedir, ancak talep sonucu “davalının borçlu olduğunun tespitine” biçiminde yazılmıştır. Bu dilekçe kabul edildiğinde elde edilen hüküm icraya konulamaz ve davacı aynı alacak için ikinci bir dava açmak zorunda kalır. Dava dilekçesi yazılırken yapılacak ilk iş, hükmün icra dairesine götürülmesi gerekip gerekmediğine karar vermek ve talep sonucunu buna göre kurmaktır.
Eda Davasının Konusu: Verme, Yapma ve Yapmama
Edimin hangi biçimde olduğu, yargılama sonunda kurulan hükmün nasıl icra edileceğini belirler. Bu nedenle ayrım yalnızca teorik değildir. Para alacağına ilişkin hükümler haciz yoluyla, taşınır ya da taşınmaz teslimine ilişkin hükümler zorla teslim yoluyla, bir işin yapılmasına ilişkin hükümler ise borçlu yerine üçüncü kişiye yaptırma ya da zorlama hapsi gibi özel yollarla yerine getirilir. Dava dilekçesinde edimin biçimi net gösterilmezse icra aşamasında ilamın nasıl infaz edileceği tartışmalı hâle gelir.
Para alacağına ilişkin eda davalarında talep sonucu yazılırken üç unsurun birlikte gösterilmesi gerekir: asıl alacağın tutarı, faizin türü ve faizin başlangıç tarihi. Faizin başlangıcı, alacağın dayanağına göre değişir. Sözleşmeden doğan ve ödeme günü belirli alacaklarda temerrüt kendiliğinden doğar; ödeme günü belirli değilse ihtar aranır. Haksız fiilden doğan alacaklarda ise faiz kural olarak haksız fiil tarihinden işler. Faiz başlangıcının dilekçede gösterilmemesi, mahkemenin talep aşılamaz ilkesi gereği dava tarihinden itibaren faize hükmetmesine yol açar ve davacı önceki döneme ilişkin faizi kaybeder.
Eda, Tespit ve İnşai Dava Karşılaştırması
Aşağıdaki tablo, üç dava türünü kanun maddesi, talep sonucu, hükmün niteliği, icra edilebilirlik ve hukuki yarar ölçütü bakımından karşılaştırır. Tablonun amacı, bir talebin hangi dava türüne girdiğini dilekçe aşamasında belirlemeyi sağlamaktır. İnşai dava kavramının ayrıntısı, yenilik doğuran hak teorisi ve inşai hükmün geçmişe etkisi ayrı bir rehberin konusudur; bu rehberde inşai dava yalnızca karşılaştırma ölçütleri bakımından ele alınmaktadır.
| Ölçüt | Eda davası | Tespit davası | İnşai dava |
|---|---|---|---|
| Kanun maddesi | HMK m. 105 | HMK m. 106 | HMK m. 108 |
| Mahkemeden istenen | Bir şeyin verilmesi, yapılması ya da yapılmaması | Bir hakkın veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespiti | Yeni bir hukuki durumun yaratılması, değiştirilmesi ya da ortadan kaldırılması |
| Hükmün niteliği | Eda hükmü; davalıya bir edim yükler | Tespit hükmü; yalnızca mevcut durumu açıklar | İnşai hüküm; hukuki durumu kendiliğinden değiştirir |
| İcra edilebilirlik | İlam niteliğindedir, icra dairesi aracılığıyla zorla yerine getirilir | Kural olarak icraya konulamaz, yalnızca yargılama giderleri bakımından icra edilebilir | İcraya gerek yoktur, değişiklik hükümle birlikte doğar |
| Hukuki yarar ölçütü | Edimin talep edilebilir hâle gelmiş olması aranır | Tespitte güncel hukuki yarar bulunması ve eda davası açma imkânının bulunmaması aranır | Hakkın dava yoluyla kullanılmasının kanunen zorunlu olması aranır |
| Zaman bakımından etki | Geçmişe ilişkin edimler de istenebilir | Tespit mevcut duruma ilişkindir | Kanunda aksi belirtilmedikçe geçmişe etkili değildir |
| Talep sonucu | Miktar ya da edim açıkça gösterilir | Tespiti istenen hukuki ilişki gösterilir | Yaratılması ya da kaldırılması istenen hukuki durum gösterilir |
| Somut örnek | Alacağın ödenmesi, taşınmazın teslimi, haksız fiilden doğan tazminat | Borçlu olunmadığının tespiti, sigortalılık süresinin tespiti | Boşanma, evlenmenin iptali, ortaklığın giderilmesi |
| Kısmi dava imkânı | Alacağın belirli bir bölümü için dava açılabilir | Tespit talebi bölünemez | Bölünemez, hukuki durum bir bütün olarak değişir |
| Yargılama sonunda ortaya çıkan belge | İcra takibine temel olan ilam | Hukuki durumu belgeleyen ilam | Nüfus veya tapu kaydına işlenebilen ilam |
Tablonun gösterdiği en belirleyici ölçüt, hükmün ne işe yaradığıdır. Eda hükmü bir borcu yerine getirtmeye yarar. Tespit hükmü bir belirsizliği gidermeye yarar. İnşai hüküm ise hukuki durumu doğrudan değiştirmeye yarar. Bu nedenle aynı olaydan üç ayrı talep doğabilir ve davacı hangisini seçtiğine göre tamamen farklı bir sonuçla karşılaşır.
Somut bir örnekle bakmak yararlıdır. Kendisine ödeme emri gönderilen ve borçlu olmadığını düşünen kişi, borçlu olmadığının tespitini isteyebilir; bu bir tespit davasıdır ve ayrıntıları menfi tespit davası rehberinde ele alınmıştır. Aynı kişi takip sırasında haksız olarak tahsil edilen parayı geri istiyorsa artık bir edim talep etmektedir ve dava eda davasına dönüşür. Bir ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesini isteyen kişi ise ne tespit ne edim istemektedir; hukuki durumun değişmesini istemektedir ve dava inşai dava niteliğindedir. Bu üçlü ayrımın ayrıntısı için inşai dava rehberine bakılabilir.
Kural olarak hayır. Tespit davasında aranan hukuki yarar, davacının eda davası açma imkânı bulunmaması hâlinde doğar. Eda davası açıp hem tespiti hem edimi elde etme imkânı varken yalnızca tespit istenmesi, hukuki yarar yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine yol açar. Bu kuralın istisnası, henüz muaccel olmayan ya da miktarı belirlenemeyen alacaklarda ve zamanaşımının kesilmesinde güncel yararın bulunduğu hâllerdir. İcra takibine karşı açılan menfi tespit davası ise kanunda ayrıca düzenlendiği için bu tartışmanın dışındadır.
Eda Davasının Şartları
Eda davasının şartları iki tabakada incelenir. Birinci tabaka her dava için geçerli olan dava şartlarıdır: yargı yolu, görev, yetki (kesin yetki hâllerinde), taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekâlet ehliyeti, hukuki yarar, kesin hüküm bulunmaması, teminat ve varsa zorunlu arabuluculuk şartı. İkinci tabaka ise eda davasına özgü ölçütlerdir.
Eda davalarında en çok hak kaybına yol açan şart, edimin talep edilebilir hâle gelmiş olmasıdır. Özellikle eser sözleşmelerinden ve kat karşılığı inşaat sözleşmelerinden doğan dosyalarda, teslim yükümlülüğü yerine getirilmeden bedel istenmesi ya da bedel ödenmeden teslim istenmesi sık görülür. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde kendi borcunu yerine getirmeyen ya da hiç olmazsa yerine getirmeyi önermeyen tarafın talebi, karşı tarafın def’isiyle karşılaşır. Dosyayı açmadan önce yapılacak iş, tarafların edimlerinin hangi sırada ve hangi tarihte doğduğunu bir takvim üzerinde göstermektir.
Hukuki Yarar Şartı ve Eda Davasında Sınırları
Hukuki yararın üç niteliği birlikte aranır. Yarar hukuken korunmaya değer olmalıdır; ekonomik ya da duygusal bir beklenti tek başına yeterli değildir. Yarar güncel olmalıdır; gelecekte doğması muhtemel bir ihtilaf için şimdiden dava açılamaz. Yarar nihayet doğrudan olmalıdır; davacının kendi hukuki durumuna ilişkin bulunmalıdır.
Hukuki yarar yokluğu sebebiyle verilen ret kararı usule ilişkindir ve esas hakkında kesin hüküm oluşturmaz. Bu nedenle eksiklik giderildiğinde aynı talep için yeniden dava açılabilir. Esastan verilen ret kararı ise alacağın bulunmadığını ortaya koyar ve kesin hüküm oluşturur; aynı talep bir daha ileri sürülemez. Vekâlet ücreti ve yargılama gideri bakımından da iki karar farklı sonuç doğurur. Bu nedenle ret kararının gerekçesi okunmadan karara karşı başvuru yolu değerlendirilemez.
Talep Sonucunun Kurulması ve Dava Dilekçesi
Dava dilekçesinin zorunlu unsurları Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda tek tek sayılmıştır: mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, varsa vekilin bilgileri, davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri, davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, iddia edilen her vakıanın hangi delille ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler, açık bir biçimde talep sonucu ve imza.
Talep sonucunun yazımında gördüğüm en pahalı hata, faiz başlangıcının atlanmasıdır. Yıllar önce doğmuş bir alacak için dava açılırken talep sonucunda yalnızca “yasal faizi ile birlikte” ifadesinin bulunması, mahkemenin dava tarihinden itibaren faize hükmetmesine yol açar. Alacağın doğduğu tarih ile dava tarihi arasındaki faiz, talep edilmediği için hükmün dışında kalır ve bu kayıp çoğu zaman asıl alacağa yakın bir tutara ulaşır. Dilekçeye “temerrüt tarihi olan şu tarihten itibaren” biçiminde bir ibare eklemek, bu kaybı tamamen önler.
Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava Ayrımı
Belirsiz alacak davası Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 107’de düzenlenir. Hükmün uygulanabilmesi için davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını ya da değerini tam ve kesin olarak belirlemenin davacıdan beklenemeyecek olması ya da bunun imkânsız bulunması gerekir. Böyle bir durumda davacı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirterek belirsiz alacak davası açabilir.
Kısmi dava ise m. 109’da düzenlenir. Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olması ve alacağın tamamının belirli olması hâlinde, alacağın yalnızca bir bölümü için dava açılabilir. Burada belirsizlik yoktur; davacı bilinçli olarak alacağın bir kısmını talep etmektedir.
Belirsizliğin kabul edildiği tipik alanlar, hesabın teknik bir incelemeye bağlı olduğu dosyalardır. Destekten yoksun kalma tazminatı, iş gücü kaybından doğan tazminat, eser sözleşmesinde ayıplı iş sebebiyle onarım bedeli, kamulaştırmasız el atma bedeli ve kâr payı alacakları bu niteliktedir; bu dosyalarda tutar aktüeryal ya da teknik hesaplama yapılmadan ortaya çıkmaz. Buna karşılık belgeye dayanan kira alacağı, faturaya dayanan satış bedeli ve bordroya dayanan ücret alacağı kural olarak belirlidir. İş gücü kaybına dayanan taleplerde hesabın yapısı için maddi tazminat hesaplama sayfamızdaki açıklamalar yol gösterici olabilir.
Eda Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir, taraf iradesiyle değiştirilemez ve yargılamanın her aşamasında resen incelenir. Bu nedenle eda davasında yapılacak ilk iş, talebin hangi hukuk dalına girdiğini belirlemektir. Aynı para alacağı, taraflar arasındaki ilişkiye göre asliye hukuk, asliye ticaret, iş, tüketici ya da aile mahkemesinin görevine girebilir.
Genel yetki kuralı, davanın davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmasıdır. Bunun yanında kanun çok sayıda özel yetki kuralı öngörür: sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer, haksız fiilden doğan davalarda fiilin işlendiği ya da zararın meydana geldiği yer, taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Özel yetki kuralları genel kuralı ortadan kaldırmaz; davacı seçim hakkına sahiptir. Tacirler ve kamu tüzel kişileri arasında yapılan yetki sözleşmeleri geçerlidir; buna karşılık tüketici ve işçi aleyhine yetki sözleşmesi yapılamaz. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda ise yetki kesindir ve değiştirilemez.
Eda Davasında Hüküm ve İcra Edilebilirlik
Eda hükmünü diğer hüküm türlerinden ayıran nitelik, cebri icraya temel oluşturmasıdır. Tespit hükmü bir durumu açıklar, inşai hüküm hukuki durumu kendiliğinden değiştirir; eda hükmü ise yerine getirilmek üzere vardır. Davalı hükmü kendiliğinden yerine getirmezse alacaklı icra dairesine başvurur ve devlet gücüyle sonuç elde edilir.
İlamlı ve ilamsız takibin hangi hâllerde kullanılacağı, eda davası açılıp açılmayacağına karar verilirken de etkilidir. Elinde ilam niteliğinde belge bulunan alacaklı doğrudan ilamlı takip yapabilir; elinde böyle bir belge bulunmayan alacaklı ilamsız takip yoluna başvurabilir ve itirazla karşılaşırsa dava açar. Bu iki yolun ayrıntısı ilamlı ve ilamsız icra takibi rehberinde karşılaştırmalı biçimde anlatılmıştır.
Kesinleşme Şartı ve İlamın İcraya Konulması
Kesinleşme şartı, hükmün niteliğine göre değişir. Para alacağına ilişkin bir eda hükmü kural olarak kesinleşmeyi beklemeden takibe konulabilir; bu durumda borçlunun elindeki savunma aracı icranın geri bırakılması talebidir. Buna karşılık tapu iptali ve tescil hükmü, taşınmazın aynına ilişkin olduğu için kesinleşmeden icra edilemez.
Kesinleşme şartının atlanması, icra dosyalarında en sık görülen usul hatalarından biridir. Tapu iptali ve tescil hükmüne dayanılarak kesinleşme beklenmeden takip açıldığında, borçlunun şikâyeti üzerine takip iptal edilir ve alacaklı hem zaman hem gider kaybeder. İlam elinize geçtiğinde yapılacak iş, hüküm fıkrasını kalem kalem okuyup hangi kalemin kesinleşmeye tabi olduğunu belirlemektir; aynı ilamın bir kalemi kesinleşmeyi beklerken diğer kalemi hemen takibe konulabilir.
Eda Davasında Zamanaşımı
Zamanaşımı, alacağın varlığını sona erdirmez; alacağın dava yoluyla elde edilmesini engelleyen bir def’i hakkı doğurur. Bu nedenle mahkeme zamanaşımını resen gözetemez; davalının süresinde ileri sürmesi gerekir. Süre, kural olarak alacağın muaccel olduğu tarihte işlemeye başlar.
Zamanaşımı hesabı yapılırken üç tarih birlikte ele alınmalıdır: alacağın doğduğu tarih, alacağın muaccel olduğu tarih ve süreyi kesen ya da durduran işlemlerin tarihleri. Bu üç tarih bir takvim üzerinde gösterilmediğinde süre hesabı yanılgıya açık hâle gelir. Özellikle dönemsel edimlerde her dönem için ayrı bir süre işlediği, kısmi ödemelerin borcun ikrarı niteliği taşıyabileceği ve zorunlu arabuluculuk sürecinin süreyi durdurduğu gözden kaçırılmamalıdır. Süre dolmuş görünse bile ikrar niteliğinde bir yazışmanın bulunması, hesabı tamamen değiştirebilir.
Uygulamada Eda Davası Örnekleri
Aşağıdaki örnekler, eda davası kavramının ne kadar geniş bir alanı kapsadığını gösterir. Her örnekte mahkemeden istenen şey bir edimdir; bu nedenle hepsi aynı çatı altındadır. Buna karşılık her birinin görevli mahkemesi, yetki kuralı, zamanaşımı süresi ve ispat düzeni farklıdır.
Uygulamada tek bir dilekçeyle birden fazla eda talebinin ileri sürülmesi sık görülür. Bu durumda davaların yığılması söz konusudur ve her talep bakımından ayrı ayrı hüküm kurulur. Yığılmanın geçerli olabilmesi için taleplerin aynı davalıya karşı yöneltilmiş olması, aralarında hukuki ya da ekonomik bir bağ bulunması ve her birinin aynı yargı yolu ile aynı mahkemenin görevine girmesi gerekir. Görevli mahkemeleri farklı talepler aynı dilekçede birleştirilemez; bu durumda mahkeme her talep bakımından görev yönünden ayrı değerlendirme yapar. Yığılmada her talebin değeri harca esas değere eklenir ve vekâlet ücreti her talep için ayrı hesaplanır.
Eda Davasında Yargıtay Uygulaması
Yargıtay içtihadının eda davaları bakımından yöneldiği ilk ölçüt, dava türünün doğru seçilip seçilmediğidir. Davacının gerçekte bir edim istediği hâlde talep sonucunu tespit biçiminde kurduğu dosyalarda, mahkemenin talebi hukuki nitelendirme yetkisi çerçevesinde değerlendirmesi ve davacıya talep sonucunu açıklattırması beklenir. Buna karşılık taraf iradesinin açıkça tespitle sınırlı olduğu hâllerde, eda davası açma imkânının bulunması hukuki yarar yokluğu sonucunu doğurur.
İkinci ölçüt, talep sonucunun sınırıdır. Yargıtay, mahkemenin talepten fazlasına ve talep dışına hükmedemeyeceği ilkesini katı biçimde uygulamaktadır. Dilekçede istenmeyen bir kalem için hüküm kurulması ya da talep edilen faiz başlangıcından önceki döneme faiz yürütülmesi bozma sebebi olarak kabul edilmektedir. Aynı ilke, talep sonucunun yargılama sırasında usulüne uygun biçimde artırılmadığı dosyalarda da işletilmektedir.
Üçüncü ölçüt, belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki sınırdır. Uygulamada benimsenen yaklaşım, alacağın miktarının davacının elindeki belgelerden hesaplanabildiği hâllerde belirsizlikten söz edilemeyeceğidir. Bu durumda açılan belirsiz alacak davasının hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddi gerektiği, buna karşılık davacıya dava türünü düzeltme imkânı tanınmasının usul ekonomisine uygun olduğu kabul edilmektedir. Hesabın bilirkişi incelemesine ya da karşı tarafın elindeki kayıtlara bağlı olduğu dosyalarda ise belirsizlik kabul edilmektedir.
Dördüncü ölçüt hüküm fıkrasının infaza elverişliliğidir. Yargıtay, hangi edimin kimden kime karşı istenebileceğinin anlaşılamadığı, tutar ve faiz unsurlarının gösterilmediği ya da birden fazla davalı bakımından sorumluluğun paylaşımının belirtilmediği hüküm fıkralarını denetlemekte ve bu eksiklikleri bozma sebebi saymaktadır. Uygulamada infaz aşamasında çıkan tartışmaların önemli bölümü, hüküm fıkrasının bu ölçüte uymamasından kaynaklanmaktadır.
İçtihadın yönünü dosyaya taşırken dikkat ettiğim şey, kararların sonucu değil ölçütüdür. Eda davalarında bozmaların çoğu maddi hukuka değil, talep sonucunun kuruluşuna ilişkindir. Bu yüzden dosyayı devraldığımda ilk yaptığım iş, dava dilekçesindeki talep sonucu ile hüküm fıkrasını yan yana koymaktır. İkisi arasında kalem, tutar, faiz başlangıcı ya da taraf bakımından uyumsuzluk varsa kanun yolu başvurusunun ilk ekseni bu uyumsuzluk olur.
Eda Davasında Sık Yapılan Hatalar
Aşağıdaki kontrol listesi, dava açılmadan önce dosyada denetlenmesi gereken noktaları sıralar. Listedeki sorulardan birinin cevabı olumsuzsa dilekçe gözden geçirilmelidir.
Listedeki noktaların büyük bölümü dava dilekçesi yazılırken giderilebilir. Buna karşılık zamanaşımı ve zorunlu arabuluculuk gibi başlıklarda yapılan hatalar sonradan telafi edilemez. Bu nedenle dosyanın ilk gününde yapılacak iş, süreleri ve dava şartlarını bir takvim üzerinde göstermektir.
Ankara’da Eda Davası Süreci ve Ayboğa Avukatlık Bürosu
Ankara, kamu kurumlarının merkezinin ve yoğun bir ticari hayatın bulunduğu bir yargı çevresi olduğu için eda davalarının dosya profili de farklılaşır. Burada en sık görülen üç dosya tipi vardır. Birincisi kamu ihale ve yapım sözleşmelerinden doğan bedel ve tazminat dosyalarıdır; bu dosyalarda teknik hesap ve bilirkişi incelemesi belirleyici olur. İkincisi kira ilişkisinden doğan tahliye, kira bedeli ve ecrimisil dosyalarıdır; bu dosyalarda zorunlu arabuluculuk şartı ve süre hesabı öne çıkar. Üçüncüsü ise işçilik alacakları ve iş kazası dosyalarıdır; burada belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki seçim dosyanın kaderini belirler.
Her üç dosya tipinde de sürecin sonucunu belirleyen şey, dava açılmadan önce yapılan hazırlıktır. Talep sonucunun doğru kurulması, dava türünün isabetli seçilmesi, süreye ilişkin işlemlerin zamanında yapılması ve delil listesinin eksiksiz sunulması, sonradan aylar süren yargılamadan daha etkili olur. Dosyanın ilk gününde yapılacak bir süre ve dava şartı kontrolü, yargılamanın tamamında kazanılan zamandan daha değerlidir.
Ayboğa Avukatlık Bürosu, Çankaya’daki ofisinden alacak, tazminat, kira, icra ve aile hukuku kaynaklı eda davalarında vekillik hizmeti vermektedir. Büro, dava öncesinde ihtarname ve arabuluculuk sürecinin yürütülmesi, dava dilekçesinde talep sonucunun kurulması, bilirkişi raporlarına karşı beyanların hazırlanması ve hükmün icraya konulması aşamalarını birlikte takip eder. İcra aşamasındaki süreçler için Ankara icra avukatı sayfamız, büronun diğer çalışma alanları için Ankara avukat sayfamız incelenebilir. Dosyanızla ilgili ilk değerlendirme için sözleşme, ihtarname, varsa icra takip belgeleri ve yazışma örneklerini iletmeniz yeterlidir.
Eda Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Eda davası nedir, hangi maddede düzenlenir?
Eda davası nasıl açılır?
Eda davasında görevli mahkeme hangisidir?
Eda davasında yetkili mahkeme nasıl belirlenir?
Eda davası ile tespit davası arasındaki fark nedir?
Tespit ve eda davası birlikte açılabilir mi?
Eda davası ne kadar sürer?
Eda davasında zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Eda davasının hükmü icra edilebilir mi?
Eda davası ilamı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki fark nedir?
Eda davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
İlgili Rehberler
Yenilik doğuran hak teorisi, gerçek ve gerçek olmayan inşai davalar, inşai hükmün geçmişe etkili olup olmaması.
Borçlu olunmadığının tespiti talebinin şartları, icra takibiyle ilişkisi, teminat ve takibin durdurulması.
İki takip yolunun farkları, hangi belgeyle hangi yolun kullanılacağı, itiraz ve süreler.
Dava açılmadan önce ya da yargılama sırasında delilin korunması için başvurulan geçici hukuki koruma yolu.
Kaynakça
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve medeni usul hukuku ile icra hukuku alanlarında çalışmaktadır. Alacak, tazminat, kira ve icra kaynaklı eda davalarında vekillik yürütmekte; dava öncesi ihtarname ve arabuluculuk süreçlerinin yönetimi, dava dilekçesinde talep sonucunun kurulması, bilirkişi raporlarına karşı beyanların hazırlanması ve hükmün ilamlı icra yoluyla yerine getirilmesi aşamalarını birlikte takip etmektedir.
Bu rehber 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 29 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Metin bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.
Alacak, tazminat, tahliye ya da ecrimisil talebiniz için dava açmayı düşünüyorsanız sözleşme, ihtarname, yazışma örnekleri ve varsa icra takip belgelerini iletin; talep sonucunu ve dava türünü birlikte belirleyelim.
Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.