5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi kapsamında etkin pişmanlık, ceza indirimi oranları, uygulanan suçlar ve Yargıtay kararları
TCK 168 – Güncel Mevzuat ve İçtihat 2026
TCK 168 Etkin Pişmanlık Özet
Etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını gidermesi halinde cezadan indirim yapılmasını sağlayan kurumdur. Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yağma gibi suçlarda uygulanır. Soruşturma aşamasında zararın giderilmesi halinde cezanın 2/3’üne kadar, kovuşturma aşamasında ise yarısına kadar indirim yapılır.
2/3’e Kadar
Soruşturma Aşaması (168/1)
1/2’ye Kadar
Kovuşturma Aşaması (168/2)
1/2 – 1/3
Yağma Suçu (168/3)
Mağdur Rızası
Kısmi İade (168/4)
Dava Açılmaz
Karşılıksız Yararlanma (168/5)
TCK Madde 168 – Etkin Pişmanlık (Değişik: 29/6/2005 – 5377/20 md.)
TCK 168 (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.
TCK 168 (2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.
TCK 168 (3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.
TCK 168 (4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.
TCK 168 (5) (Ek: 2/7/2012 – 6352/84 md.) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.
TCK 168 – Etkin Pişmanlık
Etkin Pişmanlık Nedir?
Etkin pişmanlık, bir suçun işlenmesinden sonra failin, herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle, meydana gelen neticeyi ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarıdır. TCK’da etkin pişmanlık, tüm suçlarda uygulanabilecek genel bir hüküm değil, özel suç tipleri bakımından uygulanabilecek istisnai bir kurum olarak düzenlenmiştir.
Etkin pişmanlık, cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasında yer alır. Cezalandırılmada güdülen asıl amaç, kişilerin pişmanlık duymasını sağlayıp yeniden topluma kazandırılmasıdır.
Önemli: 765 sayılı eski TCK’nın 523. maddesi “iade ve tazmin” esasına dayalıyken, 5237 sayılı TCK’nın 168. maddesi tazminden çok “pişmanlık” esasını ön plana çıkarmaktadır.
TCK 168/1 – Soruşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık
Kovuşturma Başlamadan Önce Zararın Giderilmesi
Cezanın 2/3’üne Kadar İndirim
Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas ve taksirli iflas suçları tamamlandıktan sonra, iddianame kabul edilmeden önce (soruşturma aşamasında), failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde uygulanır.
Uygulanan Suçlar
- Hırsızlık (TCK 141-147)
- Mala Zarar Verme (TCK 151-152)
- Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155)
- Dolandırıcılık (TCK 157-159)
- Hileli İflas (TCK 161)
- Taksirli İflas (TCK 162)
Önemli: Soruşturma aşaması, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen süreyi kapsar. Bu aşamada zararı gideren fail, en yüksek indirim oranından (2/3’e kadar) yararlanır.
TCK 168/2 – Kovuşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık
Hüküm Verilmeden Önce Zararın Giderilmesi
Cezanın 1/2’sine Kadar İndirim
Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra (iddianamenin kabulünden sonra) ancak hüküm verilmeden önce gösterilmesi halinde uygulanır. Yargıtay bozması sonrasında yeni hüküm verilinceye kadar yapılan iade de bu kapsamda değerlendirilir.
Yargıtay İçtihadı: Bozma kararıyla önceki hüküm ortadan kalktığından, kovuşturma aşaması devam eder. Bozma sonrası yeni hüküm verilmeden önce gerçekleşen iade veya tazmin de TCK 168/2 kapsamında değerlendirilir.
TCK 168/3 – Yağma Suçunda Etkin Pişmanlık
Yağma Suçu İçin Özel İndirim Oranları
Soruşturma: 1/2 | Kovuşturma: 1/3
Yağma (gasp) suçu, cebir veya tehdit kullanılarak işlenen ağır bir suç olduğundan, etkin pişmanlık indirim oranları diğer suçlara göre daha düşük tutulmuştur.
| Aşama | Diğer Suçlar | Yağma Suçu |
|---|---|---|
| Soruşturma Aşaması | 2/3’e kadar indirim | 1/2’ye kadar indirim |
| Kovuşturma Aşaması | 1/2’ye kadar indirim | 1/3’e kadar indirim |
TCK 168/4 – Kısmi İadede Mağdur Rızası
Kısmi Geri Verme veya Tazmin
Mağdurun Açık Rızası Şart
Zararın tamamının değil bir kısmının giderilmesi halinde, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için mağdurun açık rızası aranır. Mağdurun sessiz kalması veya şikayetten vazgeçmesi rıza anlamına gelmez.
Dikkat: Kısmi iadede mağdur rıza göstermezse, fail etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz. Mağdurun açıkça “kısmi iadeyi kabul ediyorum” demesi gerekir.
TCK 168/5 – Karşılıksız Yararlanma Suçunda Etkin Pişmanlık
Kaçak Elektrik, Su, Doğalgaz Kullanımı
Soruşturmada: Dava Açılmaz | Kovuşturmada: 1/3 İndirim
Karşılıksız yararlanma suçunda (TCK 163), zararın soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin edilmesi halinde kamu davası açılmaz. Kovuşturma aşamasında giderilirse cezadan 1/3’e kadar indirim yapılır. Bu haktan iki defadan fazla yararlanılamaz.
Pratik Bilgi: Kaçak elektrik, su veya doğalgaz kullanımı tespit edildiğinde, soruşturma aşamasında zararın tamamen ödenmesi halinde kamu davası açılmaz ve fail ceza almaz.
Etkin Pişmanlığın Şartları
Etkin Pişmanlık Uygulanır
- Fail bizzat pişmanlık gösterirse
- Zarar aynen veya tazmin yoluyla giderilirse
- Aile bireylerinin fail adına ödeme yapması
- Suça konu eşyanın yerini göstererek iade sağlanması
- Üçüncü kişinin failin bilgisi dahilinde ödeme yapması
- Yargıtay bozmasından sonra yapılan iade
Etkin Pişmanlık Uygulanmaz
- Zararın cebri icra yoluyla tahsili
- Failin rızası dışında üçüncü kişilerce ödeme
- Kaçarken atması sonucu eşyanın bulunması
- Yakalanan failin üzerinde eşyanın ele geçmesi
- Teşebbüs aşamasında kalan suçlar
- Failin iade iradesine karşı çıkması
TCK 168 Etkin Pişmanlık Yargıtay Kararları
Zararın Aile Bireyleri Tarafından Giderilmesi Etkin Pişmanlık İçin Yeterlidir
Sanığın hırsızlık suçunu işlemesinin ardından, suça konu eşyanın sanığın babası tarafından mağdura aynen iade edildiği olayda, yerel mahkeme sanığın bizzat ödeme yapmadığı gerekçesiyle etkin pişmanlık hükümlerini uygulamamıştır. Dosya kapsamından, iadenin sanığın bilgisi ve rızası dâhilinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Yargıtay, TCK m.168’de geçen “bizzat pişmanlık” ibaresinin dar yorumlanamayacağını, failin iradesiyle hareket eden üçüncü kişiler aracılığıyla yapılan iade veya tazminin de etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Failin ailesi tarafından yapılan ödemenin, failin pişmanlık iradesini dışa vuran bir davranış olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmaması hukuka aykırı bulunmuş ve karar bozulmuştur.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2009/6-132, K. 2009/251, T. 27.10.2009
Suça Konu Eşyanın Yerinin Gösterilmesi Aynen İade Sayılır
Sanığın hırsızlık suçundan yakalanmasının ardından, suça konu eşyayı sakladığı yeri kolluk görevlilerine göstermesi sonucu eşyanın mağdura iade edildiği olayda, yerel mahkeme bunun zorunlu bir teslim olduğu gerekçesiyle etkin pişmanlık hükümlerini uygulamamıştır. Yargıtay incelemesinde, sanığın yakalandıktan sonra suçu inkâr etmeyip eşyanın yerini gönüllü olarak göstermesinin, pişmanlık iradesinin dışa vurumu olduğu kabul edilmiştir. Failin doğrudan mağdura teslim etmesi şart olmayıp, iadenin onun iradesiyle gerçekleşmesi yeterli görülmüştür. Bu nedenle TCK m.168’in uygulanmaması isabetsiz bulunarak hüküm bozulmuştur.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2006/17152, K. 2007/5099, T. 19.04.2007
Kısmi İadede Etkin Pişmanlık İçin Mağdurun Açık Rızası Şarttır
Yağma suçunda sanığın, mağdura ait eşyalardan yalnızca bir kısmını iade ettiği ve kalan zarar bakımından herhangi bir ödeme yapmadığı olayda, yerel mahkeme kısmi iadeyi yeterli görerek etkin pişmanlık uygulamıştır. Yargıtay, TCK m.168/4 uyarınca kısmi iade veya tazmin halinde mağdurun açık rızasının zorunlu olduğunu, bu rıza alınmadan etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir. Mağdurun sessiz kalmasının veya şikâyetten vazgeçmesinin rıza anlamına gelmeyeceği vurgulanmıştır. Bu eksiklik nedeniyle hüküm hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2006/5176, K. 2006/8512, T. 21.09.2006
Teşebbüs Aşamasında Kalan Suçlarda Etkin Pişmanlık Uygulanamaz
Sanığın hırsızlık kastıyla işyerine girdiği ancak herhangi bir mal alamadan yakalandığı olayda, sonradan pişmanlık gösterdiği gerekçesiyle TCK m.168 uygulanmıştır. Yargıtay, etkin pişmanlığın ancak tamamlanmış suçlar bakımından söz konusu olabileceğini, teşebbüs aşamasında kalan fiillerde TCK m.168’in uygulanamayacağını açıkça belirtmiştir. Bu tür hâllerde değerlendirme, gönüllü vazgeçme hükümleri çerçevesinde yapılmalıdır. Bu nedenle etkin pişmanlık indirimi uygulanarak hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
Yargıtay 13. Ceza Dairesi, E. 2011/4456, K. 2012/27, T. 09.01.2012
Zararın Cebri İcra Yoluyla Giderilmesi Etkin Pişmanlık Sayılmaz
Dolandırıcılık suçunda mağdur zararının, sanığın rızası dışında icra takibi yoluyla tahsil edildiği olayda, yerel mahkeme etkin pişmanlık hükümlerini uygulamıştır. Yargıtay’a göre, etkin pişmanlık için zararın failin serbest iradesiyle ve gönüllü olarak giderilmesi gerekir. Cebri icra, haciz veya zorla tahsil gibi durumlarda gerçek anlamda pişmanlıktan söz edilemeyeceği belirtilmiştir. Bu nedenle etkin pişmanlık uygulanması hukuka aykırı bulunarak karar bozulmuştur.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2007/7019, K. 2010/3317, T. 30.03.2010
Yağma Suçunda Etkin Pişmanlıkta İndirim Oranı Yanlış Belirlenemez
Yağma suçunda sanığın soruşturma aşamasında zararı tamamen giderdiği olayda, yerel mahkeme indirim oranını yanlış belirleyerek eksik indirim yapmıştır. Yargıtay, TCK m.168/3 uyarınca yağma suçunda soruşturma aşamasında gösterilen etkin pişmanlık hâlinde cezanın yarısına kadar indirim yapılabileceğini, bu oranın hatalı uygulanmasının bozma sebebi olduğunu belirtmiştir. İndirim oranının maddede öngörülen sınırlar içinde takdir edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2011/465, K. 2011/19, T. 20.01.2011
Yargıtay Bozmasından Sonra Yapılan İade de Etkin Pişmanlık Kapsamındadır
Sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmü Yargıtay tarafından bozulduktan sonra, yeniden yapılan yargılama öncesinde mağdur zararının giderildiği olayda, yerel mahkeme etkin pişmanlığı dikkate almamıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bozma kararıyla önceki hükmün ortadan kalktığını, yeni hüküm kurulmadan önce yapılan iade veya tazminin TCK m.168 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir. “Hüküm verilmeden önce” ibaresinin ilk hükümle sınırlı yorumlanamayacağı vurgulanmıştır. Bu nedenle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2008/11-127, K. 2008/147, T. 27.05.2008
Karşılıksız Yararlanma Suçunda Etkin Pişmanlık Şartları Somut Olarak Tartışılmalıdır
Karşılıksız yararlanma suçunda sanığın, kullanım bedelini kovuşturma aşamasında ödediği olayda, mahkeme etkin pişmanlığı otomatik biçimde uygulamıştır. Yargıtay, TCK m.168 kapsamında indirim yapılabilmesi için ödemenin kapsamı, zamanı ve mağdur zararını tamamen giderip gidermediğinin açıkça tartışılması gerektiğini belirtmiştir. Eksik gerekçeyle indirim yapılması hukuka aykırı bulunmuştur. Bu nedenle karar bozulmuştur.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2009/15563, K. 2010/7536, T. 26.05.2010
Sıkça Sorulan Sorular
Etkin pişmanlık nedir?
Etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle gidermesi halinde cezadan indirim yapılmasını sağlayan kurumdur. TCK 168’de düzenlenmiştir.
Etkin pişmanlık hangi suçlarda uygulanır?
Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, taksirli iflas, yağma ve karşılıksız yararlanma suçlarında etkin pişmanlık uygulanır.
Soruşturma aşamasında etkin pişmanlık indirimi ne kadardır?
Soruşturma aşamasında (iddianame kabul edilmeden önce) zararın giderilmesi halinde cezanın 2/3’üne kadar indirim yapılır. Yağma suçunda bu oran 1/2’ye kadardır.
Kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık indirimi ne kadardır?
Kovuşturma aşamasında (iddianame kabul edildikten sonra, hüküm verilmeden önce) zararın giderilmesi halinde cezanın 1/2’sine kadar indirim yapılır. Yağma suçunda bu oran 1/3’e kadardır.
Ailem benim yerime ödeme yaparsa etkin pişmanlık uygulanır mı?
Evet. Failin bilgisi ve rızası dahilinde aile bireyleri tarafından yapılan ödeme de etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilir. Önemli olan failin pişmanlık iradesini ortaya koymasıdır.
Kısmi iadede etkin pişmanlık uygulanır mı?
Kısmi iade veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için mağdurun açık rızası şarttır. Mağdur rıza göstermezse fail bu haktan yararlanamaz.
İcra yoluyla tahsil edilen para için etkin pişmanlık uygulanır mı?
Hayır. Zararın cebri icra, haciz veya zorla tahsil yoluyla giderilmesi halinde failin gerçek anlamda pişmanlığından söz edilemeyeceğinden etkin pişmanlık uygulanmaz.
Teşebbüs halinde kalan suçta etkin pişmanlık uygulanır mı?
Hayır. Etkin pişmanlık ancak tamamlanmış suçlar için uygulanır. Teşebbüs aşamasında kalan suçlarda gönüllü vazgeçme hükümleri (TCK 36) değerlendirilir.
Kaçak elektrik kullanımında etkin pişmanlık nasıl uygulanır?
Karşılıksız yararlanma suçunda, soruşturma tamamlanmadan önce zararın tamamen tazmin edilmesi halinde kamu davası açılmaz. Kovuşturma aşamasında giderilirse 1/3’e kadar indirim yapılır. Bu haktan iki defadan fazla yararlanılamaz.
Yargıtay bozmasından sonra ödeme yapılırsa etkin pişmanlık uygulanır mı?
Evet. Bozma kararıyla önceki hüküm ortadan kalktığından, yeni hüküm verilmeden önce yapılan iade veya tazmin TCK 168/2 kapsamında değerlendirilir ve cezadan 1/2’sine kadar indirim yapılır.
Ceza Davalarınızda Destek
Etkin pişmanlık hükümleri ve ceza indirimi konularında uzman avukat desteği alın.
