Gaiplik Kararı ve Davası: Şartları, Süreler, Miras ve Evliliğe Etkisi, Dilekçe Örneği
Gaiplik Kararı ve Davası - Son Güncelleme: 5 Ekim 2026
Gaiplik kararı nedir, hangi şartlarda verilir? Gaiplik kararı, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun süredir haber alınamayan bir kişinin ölmüş olma olasılığı yüksek görüldüğünde, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkemenin verdiği karardır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.32-35’e göre başvuru için ölüm tehlikesinin üzerinden en az 1 yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az 5 yıl geçmiş olmalıdır. Dava sulh hukuk mahkemesinde açılır ve en az 6 aylık ilan süresi beklenir. Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun değerlendirmesine göre gaiplik davalarında en çok zaman alan aşama ilan süresi ile resmi kurum araştırmalarıdır.
Hukuki DenetimAv. Çağrı Ayboğa - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Denetlenme Tarihi: 5 Ekim 2026
TMK Madde 32 - Gaiplik Kararı (Kanun Metni, 1. Fıkra)Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir.
Madde hakkında kısa not: Hukuk, kişiliğin ölümle sona erdiğini kabul eder; ancak ölüm ispatlanamadığında miras açılamaz, evlilik sona ermez, mallar yönetilemez. Gaiplik kararı bu belirsizliği gidermek için öngörülmüştür.
1990’larda çalışmak için yurt dışına giden ve bir daha kendisinden haber alınamayan bir ağabey; bir deniz kazasında kaybolan ve cesedi bulunamayan bir balıkçı. Aileleri yıllardır aynı sorunla karşı karşıya: tapuda intikal yapılamıyor, miras paylaşılamıyor, eş yeniden evlenemiyor. Bu rehber gaiplik kararının şartlarını, sürelerini, sonuçlarını ve dava dilekçesini anlatır; miras boyutu için Ankara miras avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
Doğrudan CevapGaiplik kararı, ölümü kesin olarak ispatlanamayan ancak ölmüş olması kuvvetle muhtemel olan kişi hakkında, ölüme bağlı hakların kullanılabilmesi için mahkemece verilen karardır. Dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.32-35’tir. Kararla birlikte kişi nüfus kütüğüne gaip olarak işlenir ve ölüme bağlı haklar, kişi gerçekten ölmüş gibi kullanılabilir hale gelir.
Gaiplik bir karinedir; kesin ölüm tespiti değildir. Bu nedenle kanun, gaibin geri dönme ihtimaline karşı mirasçılardan güvence alınması gibi koruyucu kurallar öngörmüştür. Gaip sağ olarak ortaya çıkarsa karar kaldırılır.
Gaiplik Kararının Şartları Nelerdir?
Doğrudan CevapGaiplik kararı için dört şart aranır: kişi ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamıyor olmalı, ölümü hakkında kuvvetli olasılık bulunmalı, kanunda öngörülen bekleme süresi dolmuş olmalı ve başvuru, hakları bu ölüme bağlı olan bir kişi tarafından yapılmalıdır. Mahkeme ayrıca ilan yoluyla bilgi toplar.
Ölüm tehlikesi içinde kaybolmaDeprem, sel, yangın, deniz kazası, uçak kazası, savaş, çığ gibi olaylarda kaybolma.
Uzun süredir haber alınamamaKişinin nerede olduğunun bilinmemesi ve uzun süredir hiçbir iletişim kurulmaması.
Kuvvetli olasılıkKişinin yaşı, sağlık durumu, kaybolma koşulları ve yapılan araştırmaların sonuçsuz kalması birlikte değerlendirilir.
BaşvurabileceklerMirasçılar, eş, alacaklılar, vasiyet alacaklıları ve duruma göre Hazine.
Gaiplik Kararı İçin Kaç Yıl Geçmesi Gerekir?
Doğrudan CevapGaiplik kararı istenebilmesi için ölüm tehlikesinin üzerinden en az 1 yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az 5 yıl geçmiş olması gerekir (TMK m.33). Mahkeme başvuru üzerine, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi olanları belirli bir sürede bilgi vermeye ilanla çağırır; bu süre ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az 6 aydır.
Gaiplik Kararında Süreler ve Sonuçlar (TMK m.33-35, 584, 2026)
Durum
Başvuru İçin Bekleme Süresi
Kararın Hüküm Doğurduğu Tarih
Mirasçıların Güvence Süresi
Ölüm tehlikesi içinde kaybolma
Tehlikeden itibaren en az 1 yıl
Ölüm tehlikesinin gerçekleştiği gün
5 yıl
Uzun süredir haber alınamama
Son haber tarihinden itibaren en az 5 yıl
Son haberin alındığı gün
15 yıl
İlan süresi
İlk ilandan itibaren en az 6 ay
–
–
Her halde üst sınır
–
–
Gaibin 100 yaşına varacağı tarihe kadar
İlan süresi içinde gaip ortaya çıkar, kendisinden haber alınır veya öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer. İlan sonuçsuz kalırsa mahkeme gaipliğe karar verir ve ölüme bağlı haklar, aynen gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılır.
Av. Çağrı Ayboğa’ya göre gaiplik başvurusunda süre hesabının dayanağı açıkça gösterilmelidir; TMK m.33 uyarınca “uzun süredir haber alınamama” halinde süre son haber tarihinden başladığından, bu tarihin mektup, telefon kaydı, tanık veya resmi kayıtla somutlaştırılması gerekir.
Gaiplik Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Doğrudan CevapGaiplik davasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; iş çekişmesiz yargı işidir ve karşı taraf gösterilmez. Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesidir. Türkiye’de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı olduğu yer mahkemesi yetkilidir (TMK m.32).
HarçBaşvuru maktu harca tabidir; ilan giderleri başvurandan alınır.
AraştırmaMahkeme nüfus, emniyet, sınır kapıları, SGK, bankalar ve tapu kayıtlarından kişi hakkında bilgi toplar.
TanıkKişiyi en son gören veya kendisinden haber alan kişiler dinlenir.
Kanun yoluKarara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
Gaiplik Davası Nasıl Açılır? (Adım Adım)
Doğrudan CevapGaiplik davası beş adımda yürür: yetkili sulh hukuk mahkemesine dilekçe verilir, mahkeme resmi kurumlardan kişi hakkında bilgi toplar, en az 6 ay süreli ilan yapılır, ilan süresinin sonunda tanıklar dinlenir ve koşullar oluşmuşsa gaipliğe karar verilerek karar nüfus kütüğüne işlenir.
1
DilekçeKişinin kimlik bilgileri, kaybolma veya son haber tarihi, başvuranın hukuki yararı ve deliller yazılır.
2
Kurum yazışmalarıEmniyet kayıtları, yurda giriş çıkış kayıtları, sosyal güvenlik ve banka hareketleri sorulur.
3
İlanİlan, mahkemenin belirlediği gazetede ve gerekirse başka yollarla en az iki kez yapılır.
4
Kararİlan süresi sonunda bilgi gelmezse gaipliğe karar verilir.
5
TescilKesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kütüğe işlenir.
Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun dosyalarda gördüğü üzere gaiplik davalarında gecikmenin başlıca nedeni kurumlardan gelen eksik cevaplardır; başvuranın kişiye ait son adres, pasaport bilgisi, çalıştığı yer ve son görüşme tarihini dilekçede eksiksiz vermesi yazışmaları belirgin biçimde kısaltır.
Gaiplik Kararından Sonra Miras Nasıl Paylaşılır?
Doğrudan CevapGaiplik kararıyla gaibin mirası açılır. Mirasçılar tereke mallarını teslim almadan önce, bu malları ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadır. Güvence süresi ölüm tehlikesi içinde kaybolmada 5 yıl, uzun süredir haber alınamamada 15 yıl ve her halde gaibin 100 yaşına varacağı tarihe kadardır (TMK m.584).
Güvencenin türüMahkemece belirlenir; taşınmazlarda tapuya devir yasağı şerhi konulması uygulamada en sık başvurulan yöntemdir.
Mirasçılık belgesiGaiplik kararından sonra mirasçılık belgesi alınır; bkz. veraset ilamı.
Gaibe düşen mirasGaip bir kişi başka birinin mirasçısıysa, payı resmen yönetilir ve gaiplik kararından sonra kendi mirasçılarına geçer.
Hazinenin istemiBir kimsenin malvarlığı 10 yıl resmen yönetilirse veya gaip 100 yaşına varırsa Hazinenin istemi üzerine de gaipliğe karar verilir.
Doğrudan CevapHayır. Gaiplik kararı evliliği kendiliğinden sona erdirmez. Gaibin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez. Kalan eş, evliliğin feshini gaiplik başvurusuyla birlikte veya sonradan açacağı ayrı bir davayla isteyebilir (TMK m.131). Mahkemenin fesih kararı kesinleştiğinde evlilik sona erer ve eş yeniden evlenebilir.
Evliliğin feshi istenmezse, gaip eş geri döndüğünde evlilik devam ediyor sayılır. Kalan eş ayrıca gaibin mirasçısı sıfatıyla miras payını ve mal rejiminin tasfiyesinden doğan haklarını talep edebilir; bkz. mal rejiminin tasfiyesi.
Gaiplik ile Ölüm Karinesi Arasındaki Fark Nedir?
Doğrudan CevapÖlüm karinesinde kişi, ölümüne kesin gözüyle bakılmayı gerektiren bir durum içinde kaybolmuştur ve cesedi bulunamamıştır; bu halde mülki amirin emriyle nüfus kütüğüne ölüm kaydı düşülür, mahkeme kararı ve bekleme süresi gerekmez (TMK m.31). Gaiplikte ise ölüm kesin değil, yalnızca kuvvetle muhtemeldir ve mahkeme kararı zorunludur.
Ölüm karinesiYanan bir binada, batan bir gemide veya düşen bir uçakta bulunduğu kesin olan kişinin cesedi bulunamamıştır. Mülki amirin emriyle ölü kaydı yapılır; miras hemen açılır, güvence aranmaz.
GaiplikKişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolduğu veya uzun süredir haber alınamadığı bilinir, ancak ölümü kesin değildir. Bekleme süresi, ilan ve mahkeme kararı gerekir; mirasçılar güvence gösterir.
Gaip Geri Dönerse veya Sağ Olduğu Anlaşılırsa Ne Olur?
Doğrudan CevapGaip sağ olarak ortaya çıkarsa veya gerçek ölüm tarihi tespit edilirse gaiplik kararı kaldırılır. Gaip, mirasçılara teslim edilen malları zilyetlik hükümlerine göre geri isteyebilir. Mirasçılar iyiniyetliyse yalnızca ellerinde kalanı iade eder; kötüniyetliyse elden çıkardıkları malların değerini ve elde ettikleri yararı da ödemek zorundadır.
Kararın kaldırılmasıGaibin kendisi veya ilgililer sulh hukuk mahkemesinden kararın kaldırılmasını ister.
EvlilikEvliliğin feshine karar verilmişse fesih geçerliliğini korur; eşin sonradan yaptığı evlilik bundan etkilenmez.
Üçüncü kişilerMirasçılardan iyiniyetle hak edinen üçüncü kişilerin kazanımları korunur.
Gaiplik Kararı Verilmeden Önce Mallar Nasıl Yönetilir?
Doğrudan CevapBekleme süreleri dolmadan gaiplik kararı verilemez. Bu dönemde uzun süredir bulunamayan ve oturduğu yer bilinmeyen kişinin malvarlığını yönetmek üzere, ilgililerin başvurusuyla sulh hukuk mahkemesince yönetim kayyımı atanır (TMK m.427). Kayyım malları korur, kiraları toplar, zorunlu ödemeleri yapar ve mahkemeye hesap verir.
Kayyım atanması, gaiplik koşulları oluşana kadar mirasçı adaylarının ve alacaklıların haklarını korumanın yoludur. Vesayet hükümleri kıyasen uygulanır; ayrıntı için vasi tayini dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Gaiplik Davasında En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Doğrudan CevapGaiplik davasında en sık yapılan beş hata şunlardır: bekleme süresi dolmadan dava açmak, son haber tarihini somutlaştırmamak, kişiye ait kimlik ve adres bilgilerini eksik vermek, gaiplik kararının evliliği kendiliğinden bitireceğini sanmak ve karardan sonra güvence yükümlülüğünü hesaba katmadan miras mallarını elden çıkarmaya çalışmak.
Ayboğa Avukatlık Bürosu Gaiplik Davası Kontrol Listesi
Kaybolma veya son haber tarihi belgelerle belirlendi.
1 yıllık veya 5 yıllık bekleme süresinin dolduğu hesaplandı.
Kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri ve yetkili mahkeme belirlendi.
Nüfus kayıt örneği ve başvuranın hukuki yararını gösteren belgeler hazırlandı.
Kişiyi son gören veya haber alan tanıklar belirlendi.
Eş bakımından evliliğin feshi talebinin dilekçeye eklenip eklenmeyeceği değerlendirildi.
Karardan sonraki güvence yükümlülüğü ve süresi mirasçılara açıklandı.
Uygulamadan Not - Av. Çağrı Ayboğa
Yurt dışına gidip haber alınamayan yakınlar için dava açmadan önce konsolosluk kayıtlarının sorgulanması yararlıdır. Kişinin yurt dışında vefat ettiği ve bunun Türkiye’deki nüfus kaydına işlenmediği sık rastlanan bir durumdur. Ölüm belgesi bulunabiliyorsa gaiplik davasına gerek kalmaz; yabancı ölüm kaydının tanınması ve nüfusa tescili çok daha kısa sürer.
Gaiplik Davalarında 2026 Yılında Güncel Durum Nedir?
Doğrudan CevapGaipliği düzenleyen Türk Medeni Kanunu m.32-35 hükümlerinde 2026 itibarıyla değişiklik yoktur; 1 yıllık ve 5 yıllık bekleme süreleri ile en az 6 aylık ilan süresi uygulanmaya devam etmektedir. Usul bakımından güncel nokta, 1 Haziran 2024’ten itibaren sulh hukuk mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresinin tebliğden itibaren 2 hafta olmasıdır.
Ankara’da Gaiplik Davası Süreci Nasıl İşler?
Doğrudan CevapKişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri Ankara merkez ilçelerindeyse gaiplik davası Ankara Adliyesindeki sulh hukuk mahkemelerinde açılır; Sincan ve Etimesgut için Ankara Batı Adliyesi, diğer ilçeler için kendi adliyeleri yetkilidir. Mahkeme, Ankara’daki nüfus, emniyet ve sosyal güvenlik kayıtlarını UYAP üzerinden sorgular.
Ankara’da görülen dosyalarda Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemi, sulh hukuk mahkemelerinin ilan süresini beklerken kurum yazışmalarını eş zamanlı yürüttüğü ve yurt dışı bağlantılı dosyalarda konsolosluk yazışmaları nedeniyle sürecin bir yılı aşabildiği yönündedir.
Gaiplik Davası Dilekçe Örneği
Doğrudan CevapGaiplik dilekçesi, kişinin Türkiye’deki son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine hitaben yazılır ve karşı taraf gösterilmez. Dilekçede gaipliğine karar verilmesi istenen kişinin kimlik bilgileri, kaybolma veya son haber tarihi, yapılan araştırmalar, başvuranın hukuki yararı ve deliller yer alır. Aşağıdaki örnek kendi olayınıza uyarlanmalıdır.
Kesikli alt çizgili alanları kendi bilgilerinizle doldurun. “Dilekçeyi Yazdır” düğmesine bastığınızda yalnızca dilekçe metni yazdırılır veya PDF olarak kaydedilir.
ANKARA NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE
TALEP EDENAdı Soyadı (T.C. Kimlik No: ………..) Adres ve telefon
GAİPLİĞİNE KARAR VERİLMESİ İSTENENAdı Soyadı (T.C. Kimlik No: ……….., doğum tarihi: .. / .. / ….) Türkiye’deki son yerleşim yeri adresi
KONUTMK m.32 ve devamı uyarınca gaiplik kararı verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Gaipliğine karar verilmesini istediğim Adı Soyadı, talep edenin babası / kardeşi / eşi / murisi olup nüfus kayıt örneği ekte sunulmuştur.
2. Kendisi .. / .. / …. tarihinde kaybolma olayı: deniz kazası, deprem vb. / yurt dışına gitmek üzere evden ayrılmış olup bu tarihten itibaren kendisinden hiçbir haber alınamamıştır. Son haber .. / .. / …. tarihinde mektup, telefon, tanık yoluyla alınmıştır.
3. Kendisini bulmak için kolluğa başvuru, konsolosluk yazışmaları, yakınlara ve işyerine sorma yapılmış, sonuç alınamamıştır.
4. Ölüm tehlikesinin üzerinden bir yıldan / son haber tarihinin üzerinden beş yıldan fazla süre geçmiştir. Ölmüş olması kuvvetle muhtemeldir.
5. Talep eden, mirasçı / eş sıfatıyla hakları bu ölüme bağlı olan kişidir. Varsa: Evliliğin feshine de karar verilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ NEDENLER4721 sayılı TMK m.32, 33, 34, 35, 131; 6100 sayılı HMK m.382 ve ilgili mevzuat.
DELİLLERNüfus kayıtları, emniyet ve sınır kapısı kayıtları, sosyal güvenlik ve banka kayıtları, kayıp başvurusu, konsolosluk yazıları, tanık (ad soyad ve adresler: ……….) ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEMAçıkladığım nedenlerle; gerekli araştırma ve ilanların yapılarak Adı Soyadı‘nın gaipliğine, kararın nüfus kütüğüne tesciline ve evliliğin feshine karar verilmesini saygıyla talep ederim.
.. / .. / 20.. Talep Eden Adı Soyadı - İmza
EKLER1. Nüfus kayıt örneği 2. Kayıp başvurusuna ilişkin belgeler 3. Son habere ilişkin belgeler
Gaiplik Kararı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Gaiplik kararı nedir?
Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir haber alınamayan kişinin ölmüş olma olasılığı yüksek görüldüğünde mahkemenin verdiği karardır. Karar, ölüme bağlı hakların kullanılmasını sağlar.
Gaiplik kararı için kaç yıl geçmesi gerekir?
Ölüm tehlikesi içinde kaybolmada en az 1 yıl, uzun süredir haber alınamamada son haber tarihinden itibaren en az 5 yıl geçmiş olmalıdır. Ayrıca en az 6 aylık ilan süresi beklenir.
Gaiplik davası hangi mahkemede açılır?
Kişinin Türkiye’deki son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. İş çekişmesiz yargı işidir ve karşı taraf gösterilmez.
Gaiplik davası ne kadar sürer?
İlan süresi en az 6 ay olduğundan dava çoğunlukla bir yıl civarında sonuçlanır. Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemine göre kurum yazışmaları ve yurt dışı bağlantısı süreyi uzatır.
Gaiplik kararından sonra miras hemen paylaşılır mı?
Miras açılır, ancak mirasçılar malları teslim almadan önce güvence göstermek zorundadır. Güvence süresi duruma göre 5 veya 15 yıldır.
Gaiplik kararı evliliği bitirir mi?
Hayır, evlilik kendiliğinden sona ermez. Kalan eş, evliliğin feshini gaiplik başvurusuyla birlikte veya ayrıca istemelidir.
Gaip geri dönerse ne olur?
Gaiplik kararı kaldırılır ve gaip, mirasçılara teslim edilen malları geri isteyebilir. İyiniyetli mirasçılar yalnızca ellerinde kalanı iade eder.
Gaiplik davasını kimler açabilir?
Hakları kişinin ölümüne bağlı olanlar açabilir: mirasçılar, eş, alacaklılar ve belirli hallerde Hazine. Av. Çağrı Ayboğa’ya göre başvuranın hukuki yararını dilekçede açıkça göstermesi gerekir.
Gaiplik ile ölüm karinesi arasındaki fark nedir?
Ölüm karinesinde ölüm kesin gözüyle görülür ve mülki amirin emriyle ölü kaydı yapılır. Gaiplikte ölüm yalnızca kuvvetle muhtemeldir ve mahkeme kararı gerekir.
Süre dolmadan kayıp kişinin malları nasıl yönetilir?
Sulh hukuk mahkemesinden yönetim kayyımı atanması istenir. Kayyım malları korur ve mahkemeye hesap verir.
[1] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) - 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 31, 32, 33, 34, 35, 131, 427, 584, 588 - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf
[2] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) - 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, çekişmesiz yargı hükümleri (madde 382-388) - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
Av. Çağrı Ayboğa - Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve kişiler hukuku, miras hukuku ile ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır. Gaiplik, kayyım atanması, mirasçılık belgesi ve miras paylaşımı dosyalarında sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri ile istinaf aşamasında vekillik yürütmektedir.
Bu rehber 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 5 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.
