İçindekiler
- TCK 51 Kanun Metni
- Hapis Cezasının Ertelenmesi Nedir?
- Erteleme Şartları (5 Koşul)
- Erteleme Süresi: 2 Yıl ve 3 Yıl Kuralı
- Kasıtlı Suçtan 3 Aydan Fazla Mahkûmiyet Engeli
- Pişmanlık ve Tekrar Suç İşlemeyeceği Kanaati
- Zararın Giderilmesi Koşulu (TCK 51/2)
- Denetim Süresi ve Yükümlülükler (TCK 51/3-6)
- Denetim Süresinin İhlali ve Sonuçları (TCK 51/7-8)
- Erteleme ile HAGB Arasındaki Farklar
- Ertelemenin Memurluğa Etkisi
- Adli Sicil Kaydına Etkisi
- Adli Para Cezası Ertelenebilir Mi?
- Kaç Kez Erteleme Kararı Verilebilir?
- Erteleme Kararına Karşı Kanun Yolu
- Özet Tablo
- Emsal Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK 51 Kanun Metni – Hapis Cezasının Ertelenmesi
TCK Madde 51 – Hapis Cezasının Ertelenmesi
Hapis Cezasının Ertelenmesi Nedir?
Hapis cezasının ertelenmesi, mahkeme tarafından hükmedilen hapis cezasının cezaevinde infaz edilmesinden koşullu olarak vazgeçilmesini ifade eden bir ceza bireyselleştirme kurumudur. Erteleme kararı verildiğinde hükümlü cezaevine girmez; belirlenen denetim süresini dışarıda iyi halli olarak geçirdiğinde cezası infaz edilmiş sayılır.
TCK 51 kapsamındaki erteleme kurumu, koşullu af değildir. Hükümlünün mahkûmiyeti ortadan kalkmaz; ancak cezanın cezaevi dışında infazına olanak tanınır. Bu yönüyle erteleme, hükümlünün toplumdan koparılmadan ıslahını hedefleyen ve ceza hukukunun son çare (ultima ratio) ilkesini somutlaştıran bir kurumdur.
Erteleme kurumu yalnızca hapis cezaları için uygulanabilir; adli para cezası hakkında erteleme kararı verilemez. Ayrıca hâkime tanınmış takdir yetkisi olup, sanık lehine mutlak bir hak değildir.
Hapis Cezasının Ertelenmesi Şartları (5 Koşul)
TCK 51 kapsamında hapis cezasının ertelenebilmesi için beş koşulun birlikte sağlanması gerekir:
1. Hükmedilen cezanın hapis cezası olması (adli para cezası ertelenemez)
2. Hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli olması (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için 3 yıl)
3. Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı 3 aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olma
4. Suçu işledikten sonra gösterilen pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması
5. Mahkemece erteleme kararı verilmesi (takdir yetkisi)
Erteleme Süresi: 2 Yıl ve 3 Yıl Kuralı (TCK 51/1)
TCK 51/1’e göre erteleme kararı verilebilmesi için hükmedilen hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli olması gerekir. Burada önemli olan sonuç cezadır; temel ceza değil. Tüm artırım ve indirimler yapıldıktan sonra sonuç ceza 2 yıl veya altında kalıyorsa erteleme değerlendirilebilir.
Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından 3 yıldır. Bu düzenleme, çocuklar ve yaşlılar lehine öngörülmüş özel bir koruma mekanizmasıdır.
Kasıtlı Suçtan 3 Aydan Fazla Mahkûmiyet Engeli (TCK 51/1-a)
Erteleme kararı verilebilmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı 3 aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir. Bu koşulun değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
Yalnızca kasıtlı suçlar engel oluşturur; taksirle işlenen suçlardan alınan hapis cezaları ertelemeye engel değildir. Kasıtlı suçtan alınan ceza 3 ay veya daha az ise yine ertelemeye engel olmaz.
Yargıtay, kesinleşmemiş, silinmiş veya tekerrüre esas olmayan mahkûmiyetlerin erteleme değerlendirmesinde sanık aleyhine kullanılamayacağını kabul etmektedir. Adli sicil kaydının yalnızca varlığına bakılarak ertelemenin reddedilmesi hatalı bir uygulamadır.
HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) kararı, kesinleşmiş bir mahkûmiyet sayılmadığından ertelemeye engel oluşturmaz. Benzer şekilde, adli para cezasına dayalı tekerrür de hapis cezasının ertelenmesini engellemez.
Pişmanlık ve Tekrar Suç İşlemeyeceği Kanaati (TCK 51/1-b)
TCK 51/1-b, erteleme için sübjektif bir koşul aramaktadır: Sanığın suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması gerekir.
Yargıtay, bu kanaatin sezgisel değerlendirmelerle değil, somut verilerle desteklenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Sanığın duruşmadaki saygılı tutumu, pişmanlık beyanı, yargılamaya katkısı, sabıkasız oluşu ve sosyal durumu gibi olgular bu kanaatin oluşmasında dikkate alınmalıdır.
Ertelemenin reddedilmesi halinde de gerekçe zorunludur. Yalnızca “kişilik özellikleri olumsuzdur” veya “yeniden suç işleme ihtimali vardır” gibi genel, soyut ifadeler yeterli değildir. Bu kanaatin hangi davranışlardan, geçmiş yaşantıdan veya yargılama sürecindeki tutumdan çıkarıldığı somut olarak açıklanmalıdır.
Zararın Giderilmesi Koşulu (TCK 51/2)
TCK 51/2’ye göre mahkeme, cezanın ertelenmesini mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koşuluna bağlı tutabilir. Bu ihtiyari bir koşuldur; mahkeme bunu uygulamak zorunda değildir.
Bu koşul konulduğunda, zarar giderilinceye kadar cezanın infaz kurumunda çektirilmesine devam edilir. Koşul yerine getirildiğinde infaz hâkimi kararıyla hükümlü derhal salıverilir. Zararın tespiti ve giderilme şekli (aynen iade, eski hale getirme veya tazmin) mahkeme tarafından belirlenir.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler (TCK 51/3-6)
Cezası ertelenen hükümlü hakkında 1 yıldan az, 3 yıldan fazla olmamak üzere bir denetim süresi belirlenir. Denetim süresinin alt sınırı, mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz. Örneğin 1 yıl 6 ay hapis cezası ertelenen kişinin denetim süresi en az 1 yıl 6 ay olmalıdır.
Denetim süresi içinde mahkeme aşağıdaki yükümlülüklerden birini belirleyebilir:
Meslek edinme yükümlülüğü (TCK 51/4-a): Meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün bir eğitim programına devam etmesi kararlaştırılabilir.
Çalıştırma yükümlülüğü (TCK 51/4-b): Meslek veya sanat sahibi hükümlünün bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek/sanatı icra eden birinin gözetiminde ücret karşılığında çalıştırılmasına karar verilebilir.
Çocuklara yönelik eğitim yükümlülüğü (TCK 51/4-c): 18 yaşından küçük hükümlülerin meslek edinmeleri için gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesi kararlaştırılabilir.
Uzman kişi görevlendirilmesi (TCK 51/5): Mahkeme, hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişi görevlendirebilir. Bu kişi üçer aylık sürelerle infaz hâkimine rapor düzenler.
Yükümlülük belirlenmemesi (TCK 51/6): Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu gözeterek denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlenmeden geçirilmesine de karar verebilir.
Denetim Süresinin İhlali ve Sonuçları (TCK 51/7-8)
TCK 51/7’ye göre, hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi halinde, ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine infaz hâkimliğince karar verilir.
Taksirle işlenen suçlar denetim süresinin ihlali sayılmaz. Yükümlülüklere uymamakta ısrar için infaz hâkiminin önce uyarı yapması zorunludur; ilk ihlalde doğrudan infaz kararı verilemez.
TCK 51/8’e göre denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır. Bu durumda hükümlünün cezaevine girmesine gerek kalmaz.
Hapis Cezasının Ertelenmesi ile HAGB Arasındaki Farklar
| Konu | Erteleme (TCK 51) | HAGB (CMK 231) |
|---|---|---|
| Mahkûmiyet hükmü | Mahkûmiyet kararı verilir, açıklanır | Hüküm açıklanmaz, askıya alınır |
| Adli sicil | Adli sicile işlenir | Adli sicile işlenmez (ayrı sisteme kaydedilir) |
| Ceza sınırı | 2 yıl veya altı (18 yaş altı/65 yaş üstü: 3 yıl) | 2 yıl veya altı |
| Denetim süresi | 1-3 yıl | 5 yıl |
| İhlal sonucu | Ertelenen ceza kısmen veya tamamen infaz edilir | Hüküm açıklanır, ceza kesinleşir |
| Başarılı geçiş | Ceza infaz edilmiş sayılır | Davanın düşmesine karar verilir |
| Memurluğa etkisi | Mahkûmiyet kesinleşmiş sayılır, memurluğu etkileyebilir | Başarılı geçişte memurluğu etkilemez |
| Sanık onayı | Sanık onayı aranmaz | Sanığın kabul etmesi gerekir |
Hapis Cezasının Ertelenmesinin Memurluğa Etkisi
Hapis cezasının ertelenmesi, mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ertelenmiş dahi olsa 1 yıldan fazla hapis cezası alan kişi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5 maddesi uyarınca memur olamaz veya memuriyetini kaybedebilir.
Ancak, bazı suçlar (kasten işlenen suçlardan 1 yıl üzeri, zimmet, ihtibar, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik vb.) ceza süresi ne olursa olsun memuriyete engel teşkil eder. Erteleme bu durumu değiştirmez.
Ertelemenin Adli Sicil Kaydına Etkisi
Hapis cezasının ertelenmesi kararı adli sicil kaydına işlenir. Denetim süresi iyi halli geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve bundan sonra adli sicilden silinme süreleri başlar. HAGB’den farklı olarak erteleme kararı adli sicil kaydında görünür.
Adli Para Cezası Ertelenebilir Mi?
Hayır. TCK 51 yalnızca hapis cezasının ertelenmesini düzenler. Adli para cezası hakkında erteleme kararı verilemez. Doğrudan adli para cezasına hükmedilen hallerde erteleme kurumu uygulanamaz. Ancak, hapis cezasından çevrilen adli para cezasında da erteleme mümkün değildir; erteleme yalnızca hapis cezası aşamasında değerlendirilir.
Kaç Kez Erteleme Kararı Verilebilir?
Kanunda erteleme kararının kaç kez verilebileceğine dair açık bir sınırlama bulunmamaktadır. Ancak erteleme için “daha önce kasıtlı bir suçtan 3 aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olma” koşulu arandığından, ilk erteleme kararı bu koşulu ortadan kaldırabilir. Ertelenen cezanın denetim süresi sonunda infaz edilmiş sayılması halinde mahkûmiyet devam ettiğinden, ikinci bir suç için erteleme değerlendirmesinde bu husus dikkate alınacaktır.
Erteleme Kararına Karşı Kanun Yolu
Hapis cezasının ertelenmesi veya erteleme talebinin reddine ilişkin kararlar aleyhine istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir. Sanık, erteleme talebinin haksız yere reddedildiğini ileri sürerek istinafa başvurabilir. Yargıtay, erteleme değerlendirmesi yapılmadan hüküm kurulmasını doğrudan bozma nedeni saymaktadır.
TCK 51 Hapis Cezasının Ertelenmesi Özet Tablo
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Ceza sınırı | 2 yıl veya daha az hapis (18 yaş altı/65 yaş üstü: 3 yıl) |
| Objektif koşul | Kasıtlı suçtan 3 aydan fazla hapis cezası almamış olma |
| Sübjektif koşul | Tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması |
| Denetim süresi | 1-3 yıl (mahkûm olunan cezadan az olamaz) |
| Zarar giderme koşulu | İhtiyari – mahkeme koyabilir |
| Adli sicil | Kaydedilir |
| Adli para cezası | Ertelenemez |
| İhlal sonucu | Cezanın kısmen/tamamen infaz kurumunda çektirilmesi |
| Başarılı geçiş | Ceza infaz edilmiş sayılır |
| Memurluğa etkisi | Mahkûmiyet kesinleşmiştir, etkileyebilir |
| HAGB engeli | HAGB ertelemeye engel değildir |
| Kanun yolu | İstinaf ve temyiz |
Hapis cezasının ertelenmesi, ceza bireyselleştirme sürecinde kritik bir aşamadır. Erteleme talebinizin etkin şekilde değerlendirilmesi için uzman bir ceza avukatından hukuki destek almanız büyük önem taşır.
TCK 51 Emsal Yargıtay Kararları
Aşağıda TCK 51 kapsamında hapis cezasının ertelenmesine ilişkin emsal nitelikteki Yargıtay kararları ve avukat özetleri yer almaktadır.
Hapis Cezasının Ertelenmesi Bir Hak Değil, Gerekçelendirilmesi Zorunlu Takdir Yetkisidir
Hapis cezasının ertelenmesi, sanık lehine mutlak bir hak olmayıp hâkime tanınmış bir ceza bireyselleştirme yetkisidir. Ancak bu yetkinin keyfî biçimde kullanılması mümkün değildir. Yargıtay, erteleme talebinin reddedilmesi hâlinde, sanığın kişilik özellikleri, duruşmadaki tutum ve davranışları, suçtan sonraki hali ve yeniden suç işleme ihtimali gibi ölçütlerin somut olayla ilişkilendirilerek açıklanmasını zorunlu görmektedir. Gerekçesiz veya kalıp ifadelerle ertelemenin reddedilmesi, kararın denetlenebilirliğini ortadan kaldıracağından bozma nedeni sayılmaktadır.
E. 2015/6-128, K. 2017/370, T. 21.06.2017
Ertelemenin Reddinde “Sanığın Kişiliği” Soyut ve Genel İfadelerle Gerekçelendirilemez
Erteleme kurumunun uygulanmamasında sanığın kişiliği gerekçe gösterilecekse, bu değerlendirmenin somut olgulara dayanması gerekir. Yargıtay’a göre, yalnızca “kişilik özellikleri olumsuzdur” veya “yeniden suç işleme ihtimali vardır” şeklindeki genel ifadeler yeterli değildir. Bu kanaatin hangi davranışlardan, geçmiş yaşantıdan veya yargılama sürecindeki tutumdan çıkarıldığı açıkça ortaya konulmalıdır. Aksi hâlde, ertelemenin reddi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
E. 2016/9123, K. 2018/7421, T. 27.06.2018
Erteleme Değerlendirmesinde Adli Sicil Kaydının Niteliği ve Hukuki Sonucu Ayrı Ayrı Ele Alınmalıdır
TCK m.51 kapsamında erteleme değerlendirmesi yapılırken sanığın adli sicil kaydı önem taşımakla birlikte, bu kayıtların niteliği ve hukuki sonucu doğru biçimde değerlendirilmelidir. Yargıtay, kesinleşmemiş, silinmiş veya tekerrüre esas olmayan mahkûmiyetlerin sanık aleyhine kullanılamayacağını vurgulamaktadır. Adli sicil kaydının yalnızca varlığına bakılarak ertelemenin reddedilmesi, hatalı bir uygulama olarak kabul edilmektedir.
E. 2017/8432, K. 2019/5621, T. 09.05.2019
Kısa Süreli Hapis Cezasında Erteleme Kurumu Öncelikle Tartışılmalıdır
Kısa süreli hapis cezalarında hâkimin, cezanın bireyselleştirilmesi kapsamında öncelikle erteleme veya seçenek yaptırımları değerlendirmesi gerekir. Yargıtay, bu husus tartışılmadan doğrudan hapis cezasının infazına karar verilmesini, ceza hukukunun son çare (ultima ratio) ilkesine aykırı bulmaktadır. Erteleme imkânı bulunan hâllerde bu seçeneğin gerekçeli biçimde ele alınması zorunludur.
E. 2018/12456, K. 2020/8732, T. 07.06.2020
Sanığın Yeniden Suç İşlemeyeceği Kanaati Varsayıma Değil Somut Verilere Dayanmalıdır
TCK m.51’in uygulanabilmesi için aranan sübjektif koşul, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede oluşan kanaattir. Yargıtay, bu kanaatin sezgisel değerlendirmelerle değil; sanığın duruşmadaki davranışları, sabıkasız oluşu, suçtan sonraki pişmanlığı ve sosyal durumu gibi somut verilerle desteklenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Bu unsurlar tartışılmadan verilen kararlar eksik gerekçeli sayılmaktadır.
E. 2019/3241, K. 2021/1786, T. 24.03.2021
Ertelemenin Reddinde Suçun Niteliği Tek Başına Yeterli Gerekçe Oluşturmaz
Hâkimin, erteleme kurumunu yalnızca işlenen suçun türü veya ağırlığına dayanarak reddetmesi mümkün değildir. Yargıtay’a göre, suçun niteliği önemli olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir; sanığın şahsına ilişkin kriterlerle birlikte değerlendirilmelidir. Sırf suçun kamu düzenini ilgilendirdiği gerekçesiyle ertelemenin reddedilmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
E. 2018/6312, K. 2020/4921, T. 16.09.2020
Sanığın Duruşmadaki Tutum ve Davranışları Erteleme Değerlendirmesinde Dikkate Alınmalıdır
Erteleme kararı verilirken sanığın yargılama sürecindeki tutum ve davranışları önem taşır. Yargıtay, sanığın saygılı tutumu, pişmanlık beyanı ve yargılamaya katkısının olumlu değerlendirilmesi gerektiğini; bu hususlar dikkate alınmadan verilen ret kararlarının eksik incelemeye dayalı olacağını belirtmektedir.
E. 2017/15432, K. 2019/9834, T. 02.10.2019
Erteleme Talebinin Reddi Hâlinde Denetimli Serbestlik Tedbirleri Tartışılmalıdır
Hapis cezasının ertelenmesi hâlinde uygulanabilecek denetimli serbestlik tedbirleri, cezanın amaçlarına ulaşılması bakımından önemlidir. Yargıtay, erteleme talebi reddedilirken bu tedbirlerin neden yetersiz görüldüğünün açıklanmasını gerekli görmektedir. Bu husus tartışılmadan verilen kararlar gerekçesiz sayılmaktadır.
E. 2016/8432, K. 2018/6543, T. 11.06.2018
Sabıkasız Sanık Yönünden Ertelemenin Reddedilmesi Daha Güçlü Gerekçe Gerektirir
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, erteleme lehine güçlü bir göstergedir. Yargıtay, sabıkasız sanıklar yönünden ertelemenin reddedilmesi hâlinde, mahkemenin daha özenli ve ayrıntılı gerekçe ortaya koyması gerektiğini kabul etmektedir. Aksi hâlde karar hukuka aykırı bulunmaktadır.
E. 2018/9456, K. 2020/3214, T. 18.02.2020
Erteleme Değerlendirmesi Yapılmadan Hüküm Kurulması Bozma Nedenidir
TCK m.51’in uygulanma koşulları oluşmasına rağmen, mahkemece bu hususta olumlu veya olumsuz herhangi bir değerlendirme yapılmaması bozma sebebi sayılmaktadır. Yargıtay, hâkimin erteleme kurumunu mutlaka tartışması gerektiğini, suskun kalınmasının dahi hukuka aykırılık oluşturacağını vurgulamaktadır.
E. 2019/6321, K. 2021/2145, T. 07.04.2021
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hapis cezasının ertelenmesi ne demek?
Hapis cezasının ertelenmesi, mahkeme tarafından hükmedilen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden koşullu olarak vazgeçilmesidir. Hükümlü cezaevine girmez; denetim süresini dışarıda iyi halli geçirdiğinde cezası infaz edilmiş sayılır.
Kaç yıla kadar ceza ertelenebilir?
2 yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir. Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişiler için bu sınır 3 yıldır.
Erteleme kararı verilince cezaevine girmek gerekir mi?
Hayır. Erteleme kararı verildiğinde hükümlü cezaevine girmez. Ancak mahkeme, zararın giderilmesini koşul olarak koyarsa, koşul gerçekleşene kadar infaz kurumunda kalınabilir.
Denetim süresi ne kadar?
1 yıldan az, 3 yıldan fazla olmamak üzere belirlenir. Alt sınır, mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz.
Denetim süresinde tekrar suç işlersem ne olur?
Kasıtlı bir suç işlerseniz veya yükümlülüklere uyarıya rağmen uymazsanız, ertelenen cezanın kısmen veya tamamen cezaevinde çektirilmesine karar verilir.
Adli para cezası ertelenebilir mi?
Hayır. TCK 51 yalnızca hapis cezasının ertelenmesini düzenler. Adli para cezası hakkında erteleme kararı verilemez.
Erteleme adli sicile işler mi?
Evet. Erteleme kararı adli sicil kaydına işlenir. HAGB’den farklı olarak erteleme kararı sicilde görünür.
Erteleme memurluğu etkiler mi?
Evet. Erteleme mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz. 1 yıldan fazla hapis cezası veya bazı katalog suçlardan mahkûmiyet ertelenmiş olsa dahi memurluğa engel olabilir.
HAGB varsa erteleme verilir mi?
Evet. HAGB kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmadığından, ertelemeye engel oluşturmaz.
Erteleme ile HAGB arasındaki en önemli fark nedir?
Ertelemede mahkûmiyet kararı açıklanır ve adli sicile işlenir; HAGB’de ise hüküm açıklanmaz ve adli sicile işlenmez. HAGB başarılı geçirildiğinde dava düşer; ertelemede ise ceza infaz edilmiş sayılır ama mahkûmiyet devam eder.
Sabıkam varsa erteleme alabilir miyim?
Kasıtlı bir suçtan 3 aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmişseniz erteleme verilemez. Ancak taksirli suçtan mahkûmiyet, 3 ay veya altı kasıtlı suç mahkûmiyeti ya da adli para cezası engel oluşturmaz.
Erteleme hâkimin zorunluluğu mu yoksa takdir yetkisi mi?
Takdir yetkisidir. Hâkim koşullar oluşsa bile erteleme vermek zorunda değildir; ancak ret kararını somut gerekçeyle açıklamak zorundadır. Gerekçesiz ret bozma nedenidir.
