Kesinleşmeden İcra Edilemeyen Kararlar Son Güncelleme: 7 Eylül 2026 | Av. Çağrı Ayboğa
Kesinleşmeden icra edilemeyen kararlar nelerdir? Türk hukukunda kural, mahkeme kararlarının kesinleşmeden icra edilebilmesidir: HMK m.367/1 uyarınca istinaf ve temyiz başvurusu icrayı durdurmaz; para ve taşınır teslimine ilişkin ilamlar derhal icraya konulabilir. Bu kuralın kanunda ve yerleşik içtihatta sayılan istisnaları ise şunlardır: Taşınmazın aynına ve ayni haklara ilişkin ilamlar (tapu iptali-tescil, önalım, ipoteğin kaldırılması), aile ve kişiler hukukuna ilişkin ilamlar (boşanma, velayet, babalık; nafaka hariç), gemilere ilişkin bütün ilamlar, menfi tespit ilamları, kira tespit ilamları, yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tenfizinde temyiz edilen kararlar, Sayıştay ilamları, ceza mahkumiyetinin eklentileri, ticaret siciline tescil ve kooperatiften çıkarma kararları. Bu ilamlar kesinleşmeden icraya konulursa borçlu, kamu düzenine aykırılık nedeniyle süresiz şikayet yoluyla takibi iptal ettirebilir. Kesinleşmeden icra edilebilen ilamlarda ise borçlunun yolu şikayet değil, teminatla icranın geri bırakılmasıdır (tehir-i icra, İİK m.36).
Mahkemeyi kazandınız; ilam elinizde. Peki bu ilamı bugün icraya koyabilir misiniz, yoksa istinaf ve temyiz bitene kadar bekleyecek misiniz? Bu tek soru; alacaklı için tahsilatın yıllarca gecikmesi, borçlu için ise haksız bir haciz ile karşılaşmak anlamına gelebilir. Uygulamada en çok hata yapılan icra hukuku konularından biri budur: Hangi ilamların kesinleşmeden icra edilebileceği kanunda tek maddede yazmaz; HMK, İİK, MÖHUK, Sayıştay Kanunu ve onlarca Yargıtay içtihadına dağılmış durumdadır. Bu rehber, tüm bu dağınık mevzuatı tek tabloda topluyor; nafaka gibi istisnanın istisnalarını, ilam bütünlüğü kuralını, süresiz şikayet yolunu ve tehir-i icra farkını bir avukat pratiğiyle anlatıyor.
Kural: İlamlar Kesinleşmeden İcra Edilebilir
Mahkeme kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi? Evet; kural budur. 6100 sayılı HMK’nın 367. maddesinin 1. fıkrası uyarınca temyiz (ve istinaf) yoluna başvurulması kararın icrasını durdurmaz; konusu para alacağı veya taşınır teslimi olan ilamlar, karar tarihinden itibaren ilamlı icra takibine konulabilir. Kanun koyucu bu kuralla alacaklıyı korur; borçluyu ise iki mekanizmayla dengeler: Birincisi, kanun yoluna başvuran borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir; 7343 sayılı Kanun değişikliğinden sonra bu kararı takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesi verir, ayrıntılar tehir-i icra rehberimizdedir. İkincisi, aşağıda tek tek incelenen istisna ilamlar hiç icraya konulamaz; kesinleşme bu ilamlarda icranın ön şartıdır. Bu iki mekanizmayı karıştırmamak gerekir: Kesinleşme şartı olan ilamda teminata gerek yoktur, takip baştan geçersizdir; kesinleşme şartı olmayan ilamda ise takip geçerlidir, ancak teminatla durdurulabilir.
Kesinleşme Şartı Tablosu: Hangi İlam Kesinleşmeden İcra Edilir, Hangisi Edilemez?
| İlam / Karar Türü | Kesinleşme Şart mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Para ve taşınır teslimi ilamları (tazminat, alacak, işçilik, ecrimisil, kira alacağı) | Hayır; derhal icra edilir, tehir-i icra mümkün | HMK m.367/1; İİK m.36 |
| Taşınmazın aynına ve ayni haklara ilişkin ilamlar (tapu iptali-tescil, önalım, ipoteğin kaldırılması, el atmanın önlenmesi) | Evet | HMK m.367/2 |
| Tahliye, tasarrufun iptali, kamulaştırmasız el atma tazminatı | Hayır; şahsi hakka ilişkindir | Yerleşik Yargıtay içtihadı; İİK m.283 |
| Aile ve kişiler hukuku ilamları (boşanma, velayet, babalık, çocuk teslimi) | Evet | HMK m.367/2 |
| Nafaka ilamları (tedbir nafakası dahil) | Hayır; tehir-i icra da verilemez | HMK m.367/1; İİK m.36/4 |
| Gemilere ve gemilerle ilgili ayni haklara ilişkin bütün ilamlar | Evet | İİK m.23/2, m.31/a |
| Menfi tespit ilamları (eklentileriyle birlikte) | Evet | İİK m.72/5 |
| Kira tespit ilamları (fark, faiz ve eklentileriyle) | Evet | 12.11.1979 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı |
| HMK tahkimi hakem kararları | Hayır; iptal davası icrayı durdurmaz, teminatla durdurulabilir | HMK m.439/4 |
| Yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tenfizi (temyiz halinde) | Evet; temyiz icrayı durdurur | MÖHUK m.57/2, m.61/2 |
| Sayıştay ilamları | Evet; kesinleşince 90 gün içinde yerine getirilir | 6085 sayılı Kanun m.53 |
| Ceza mahkumiyeti ve eklentileri (tazminat, yargılama gideri, vekalet ücreti) | Evet | 5275 sayılı Kanun m.4 |
| Ticaret siciline tescil ve tescile itiraz kararları | Evet; kişiler hukuku niteliği | TTK m.33-34 |
| Kooperatif ortaklığından çıkarma kararları | Evet | Kooperatifler Kanunu m.16/5 |
Tablodaki ayrımın pratikteki anahtarı şudur: İlam, bir hakkın aynına (mülkiyete, kişisel duruma, statüye) mi ilişkindir, yoksa malvarlığına yönelik bir edaya mı? Aynına ve statüye ilişkin hükümler kesinleşme bekler; para ödemesine ilişkin hükümler beklemez. İstisnaların gerekçesi de aynıdır: Tapu iptal edilir, boşanma gerçekleşir veya gemi el değiştirirse ve karar sonradan bozulursa geri dönüş telafisi imkansız sonuçlar doğurur.
Taşınmazın Aynına İlişkin İlamlar
HMK m.367/2 uyarınca taşınmaz mala ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin ilamlar kesinleşmedikçe icra edilemez. Kapsama girenler: tapu iptali ve tescil, tescile zorlama (TMK m.716), yolsuz tescilin düzeltilmesi (TMK m.1025), önalım (TMK m.734), ipoteğin kaldırılması, irtifak haklarına ve intifa hakkına ilişkin ilamlar ile mülkiyet uyuşmazlığını çözen kamulaştırma kararları. El atmanın önlenmesi ilamı da mülkiyet çekişmesi içeriyorsa bu gruptadır; aynı ilamda hükmedilen ecrimisil ve yargılama giderleri, ilam bütünlüğü gereği mülkiyet hükmü kesinleşmeden istenemez.
Aile ve Kişiler Hukuku İlamları: Nafaka İstisnası
Boşanma ilamı ve eklentileri ne zaman icra edilebilir? Boşanma, evliliğin iptali, babalık, soybağı, velayet ve çocuk teslimine ilişkin ilamlar aile ve kişiler hukukuna ilişkin olduğundan kesinleşmeden icra edilemez (HMK m.367/2). Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre boşanma kararıyla hükmedilen maddi ve manevi tazminat, yargılama gideri ve vekalet ücreti de boşanmanın fer’isi olduğundan ilam kesinleşmeden takibe konulamaz; bu kalemlere faiz de kesinleşme tarihinden itibaren işler. Buna karşılık nafaka istisnanın istisnasıdır: Tedbir nafakası ilama bağlandığı anda ilamlı takibe konulabilir ve nafaka ilamlarında icranın geri bırakılmasına dahi karar verilemez (İİK m.36/4). Yargıtay yalnızca, boşanma hükmünün fer’isi olarak kurulan yoksulluk ve iştirak nafakasında boşanmanın kesinleşmesini aramaktadır; bağımsız açılan nafaka davalarında bu şart yoktur. Nafaka türleri için yoksulluk nafakası rehberimize bakabilirsiniz.
Hakem Kararları: HMK, MTK, Sigorta Tahkimi ve THH Ayrımı
Menfi Tespit İlamları ve İlam Bütünlüğü
Menfi tespit ilamı kesinleşmeden icra edilir mi? Hayır. İİK m.72/5 uyarınca menfi tespit davasının kabulü halinde icranın iadesi ilamın kesinleşmesine bağlıdır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yerleşik içtihadına göre ilam bir bütün olduğundan, ilamda yer alan tazminat, yargılama gideri ve vekalet ücreti de esas hüküm kesinleşmeden takibe konulamaz. Davanın reddi halinde alacaklı lehine hükmedilen tazminat için de aynı kural geçerlidir (İİK m.72/4). Buna karşılık bağımsız açılan istirdat davasında verilen para hükmü genel kurala tabidir ve kesinleşme aranmaz; Yargıtay, menfi tespitle birlikte aynı ilamda hükmedilen istirdat kalemini ise ilam bütünlüğü gerekçesiyle kesinleşme şartına bağlamaktadır. Alacaklı yönünden pratik ders şudur: Aynı ilamda birden çok bağımsız talep varsa, kesinleşme gerektirmeyen kalemler ayrıştırılarak derhal takibe konulabilir; Yargıtay bu ayrıştırmayı kabul etmektedir.
Kira Tespit Kararları
Yargıtayın 12.11.1979 tarih ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca kira tespit davası sonucunda verilen kararlar kesinleşmeden icraya konulamaz. Yerleşik uygulamaya göre kural yalnızca tespit hükmünü değil bütün sonuçlarını kapsar: Kira farkı alacağı, bu alacağın faizi, yargılama giderleri ve vekalet ücreti de tespit hükmü kesinleşmeden istenemez; faiz, kesinleşme tarihinden itibaren işletilir. Beş yılı dolan kira sözleşmelerinde tespit davalarının yaygınlaştığı bu dönemde, kesinleşmeyi beklemeden başlatılan takipler süresiz şikayetle iptal edilmektedir; kiraya verenlerin takvimi buna göre kurması gerekir.
Özel Kanunlardaki Diğer Haller
İlam Bütünlüğü, Faiz Başlangıcı ve Tavzih
Uygulamanın üç altın kuralı vardır. Birincisi, ilam bir bütündür: Kesinleşmeden icra edilemeyen ilamlardaki tazminat, yargılama gideri ve vekalet ücreti asıl hükmün eklentisidir; asıl hüküm kesinleşmeden bunlar da icraya konulamaz ve ilamdaki tüm alacak kalemleri kesinleşme tarihinde muaccel olur. İkincisi, faiz kesinleşme tarihinden işler: Bu ilamlarda alacağa, karar tarihinden değil kesinleşme şerhinde yazılı tarihten itibaren faiz yürütülür; karar tarihinden faiz talep eden takipler bu yönüyle de şikayete açıktır. Üçüncüsü, tavzih kararı asıl kararın rejimine tabidir: Kesinleşmeden icra edilemeyecek ilam hakkında verilen tavzih kararı da kesinleşmeden icra edilemez. Buna karşılık aynı ilamdaki bağımsız hüküm kalemleri bu zincire dahil değildir; kesinleşme şartına tabi olmayan bağımsız alacaklar derhal takibe konulabilir.
Kesinleşme Şerhi ve İcra Müdürünün Rolü
Kesinleşme şartına tabi ilamın icraya konulabilmesi için ilamın şekli anlamda kesinleşmesi ve hükmü veren mahkemece ilama kesinleşme şerhi işlenmesi gerekir (HMK m.302/4): Kesinleşme tarihi kararın altına yazılır, mühürlenir ve hakim tarafından imzalanır. Peki icra müdürü, önüne gelen ilamın kesinleşme gerektirip gerektirmediğini kendiliğinden denetler mi? Yargıtay uygulamasına göre hayır: İİK m.32 gereği icra müdürü, kendisine sunulan ilama dayanarak icra emri düzenlemek zorundadır ve kesinleşmeyi araştırma görevi yoktur; denetim, borçlunun şikayeti üzerine icra mahkemesince yapılır. Doktrinde bu yaklaşım, emredici kanun hükmünün icra dairesince re’sen gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle eleştirilse de mevcut uygulama böyledir. Bunun pratik sonucu ağırdır: Kesinleşmemiş bir boşanma tazminatı veya tapu iptali ilamı için dahi icra emri düzenlenip tebliğ edilebilir; borçlunun sessiz kalması halinde takip fiilen ilerler. Bu nedenle savunma, kendiliğinden değil şikayetle çalışır.
Süresiz Şikayet: İhlal Halinde Borçlu ve Alacaklı Ne Yapmalı?
Kesinleşmeden icra edilemeyecek ilam icraya konulursa ne yapılır? Borçlu, takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine şikayet başvurusu yaparak takibin iptalini ister. Yerleşik Yargıtay içtihadına göre bu aykırılık kamu düzenine ilişkindir ve İİK m.16/2 kapsamında süresiz şikayete tabidir; 7 günlük olağan şikayet süresi burada işlemez, takibin her aşamasında ileri sürülebilir. Şikayet dilekçesinde ilamın niteliği (örneğin taşınmazın aynına veya aile hukukuna ilişkin olduğu), kesinleşme şerhinin bulunmadığı ve dayanak içtihatlar gösterilmelidir. Alacaklı cephesinde ise strateji tersinden kurulur: İlamdaki bağımsız alacak kalemleri ayrıştırılarak kesinleşme beklenmeden takibe konur, kesinleşme şartına tabi kalemler için kanun yolu süreci hızla takip edilir ve kesinleşme şerhi alınır alınmaz takip başlatılır. Her iki cephede de sürecin icra hukuku alanında çalışan bir avukatla yürütülmesi, iptal ve tazminat risklerini ortadan kaldırır. İcra ve iflas mevzuatının tam metni için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Elinizdeki ilamın kesinleşmeden icraya konulup konulamayacağını, süresiz şikayet veya tehir-i icra yolunun dosyanıza uygunluğunu birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretlendirme 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
İnfaz Hesaplama Programı 2026
5275 sayılı Kanuna göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihinizi hesaplayın.
Kira Artış Oranı Hesaplama Aracı
TÜFE on iki aylık ortalamasına göre güncel oranla yasal kira artışınızı hesaplayın.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Programı 2026
Kaza sonrası aracınızın değer kaybını Yargıtay formülüyle hesaplayın.
TCK Tam Metni Uygulaması
Türk Ceza Kanununun güncel madde metnini kaynağından okuyun.
Sık Sorulan Sorular
Kesinleşmeden icra edilemeyen kararlar nelerdir?
Mahkeme kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Tazminat ve alacak ilamı kesinleşmeden icra edilir mi?
Boşanma ilamındaki tazminat ve vekalet ücreti kesinleşmeden istenebilir mi?
Nafaka için kararın kesinleşmesi gerekir mi?
Tapu iptali ve tescil ilamı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Menfi tespit davası kararı kesinleşmeden icra edilir mi?
Kira tespit kararı kesinleşmeden icraya konur mu?
Kesinleşmeden icra edilemeyecek ilam icraya konulursa ne yapılır?
İcra müdürü kesinleşme şartını kendiliğinden denetler mi?
Tehir-i icra (icranın geri bırakılması) ile kesinleşme şartı arasındaki fark nedir?
Ceza mahkemesi kararındaki tazminat ve yargılama gideri kesinleşmeden istenebilir mi?
Aynı ilamda hem kesinleşmesi gereken hem gerekmeyen hükümler varsa ne olur?
Bu süreçlerde avukat desteği neden önemli?
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur ve Ankara Barosuna kayıtlı (Sicil No: 34507) olarak Ayboğa Avukatlık Bürosunun kurucu avukatı sıfatıyla çalışmaktadır. İcra ve iflas hukuku alanında; ilamlı ve ilamsız takipler, takibin iptali şikayetleri, tehir-i icra süreçleri, menfi tespit ve istirdat davaları ile aile hukuku ilamlarının icrasında alacaklı ve borçlu vekilliği yürütmektedir. Bu rehber; 6100 sayılı HMK, 2004 sayılı İİK, ilgili özel kanunlar ve Yargıtay içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır; genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut uyuşmazlıklar dosya üzerinden değerlendirilir.
İcra Takibiniz İçin Hukuki Destek Alın
Takibin iptali, süresiz şikayet, tehir-i icra ve ilamlı icra süreçleriniz için bize ulaşabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.