Memnu Hakların İadesi (Yasaklanmış) Nedir? Ceza mahkumiyeti sonrası kaybedilen mesleki hakları geri kazanmanın hukuki yolu
Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Nedir?
Memnu hakların iadesi, ceza mahkumiyeti nedeniyle kaybedilen mesleki hakları (memurлuk, avukatlık, milletvekilliği) geri kazandıran mahkeme kararıdır. Cezanın infazından 3 yıl sonra, iyi halli yaşam sürdüğünüz kanıtlanarak başvurulur.
Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Nedir?
Memnu hakların iadesi, ceza mahkumiyeti nedeniyle özel kanunlar tarafından kısıtlanan hakların (avukatlık, memurлuk, milletvekilliği vb.) mahkeme kararıyla geri verilmesidir.
Yasal Dayanak
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu Madde 13/A: Ana düzenleme
- 5237 sayılı TCK: Ceza infazı sonrası hakların kazanılması
- 657 sayılı DMK: Memurлук yasakları
Neden Gereklidir?
Problem: TCK’ya göre ceza infaz olunca haklar geri gelir, ancak özel kanunlar (657, 1136, vb.) meslek yasaklarını sürdürür.
Çözüm: Memnu hakların iadesi kararı ile özel kanunların getirdiği yasaklar da kalkar.
Memnu Hakların İadesi Şartları (3 Şart Birlikte Gerekli)
1. Şart : Cezanın Tamamen İnfaz Edilmesi
Mahkum olunan cezanın TAMAMEN yerine getirilmiş olması gerekir.
- ✅ Cezaevinde yatılan süre ARTI dışarıdaki denetim süresi
- ❌ Sadece koşullu salıverilme YETERSİZ
- ✅ Toplam ceza süresi tamamen dolmalı
📌 Örnek: 6 yıl ceza → 4 yıl cezaevinde + 2 yıl dışarıda denetim = Toplam 6 yıl dolunca infaz tamamlanır.
2. Şart : 3 Yıllık Bekleme Süresi
Cezanın infazından itibaren EN AZ 3 YIL geçmiş olmalıdır.
- ⏰ İnfaz tarihi + 3 yıl = Başvuru yapılabilir
- ❌ 3 yıl dolmadan başvuru REDDEDİLİR
- ✅ Kesin şart – istisnası YOK
📌 Örnek: İnfaz: 15.01.2022 → Başvuru: 15.01.2025’ten sonra
3. Şart : İyi Halli Olma (En Önemli Şart)
3 yıl boyunca yeni suç işlememek ve düzgün yaşam sürmek.
✅ İyi Halli Olduğunuzun Kanıtları:
- Düzenli işte çalışmak
- Vergi ödemek, SGK primi yatırmak
- Ailesine bakmak
- Yeni suç işlememek
- İyi hal belgesi (muhtar)
❌ Kötü Hal Göstergeleri:
- Yeni suç işlemek
- Alkol/uyuşturucu bağımlılığı
- İşsiz ve başıboş yaşamak
- Olumsuz toplumsal üne
Memnu Hakların İadesi Dilekçesi Örneği 2026 (İndirilebilir docx)
Aşağıdaki dilekçe metnini doğrudan kopyalayabilir veya altındaki “Word Olarak İndir” butonu ile .doc formatında indirebilirsiniz.
Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Başvuru Süreci
Yetkili Mahkeme
İki seçeneğiniz var:
- Hükmü Veren Mahkeme (Önerilir – daha hızlı)
- İkametgahınızdaki Aynı Dereceli Mahkeme (Başka şehirde yaşıyorsanız)
Gerekli Belgeler
📄 Zorunlu Belgeler:
- Başvuru dilekçesi
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Adli sicil kaydı (sabıka)
- İnfaz belgesi
- İkametgah belgesi
📄 Destekleyici Belgeler:
- İyi hal belgesi (muhtar)
- İş belgesi, maaş bordrosu
- SGK dökümü
- Vergi beyannamesi
Başvuru Adımları
- Şartları kontrol edin
- Belgeleri toplayın
- Dilekçe hazırlayın (avukat önerilir)
- Mahkemeye başvurun
- Duruşmaya katılın
- Kararı bekleyin (2-6 ay)
Devlet Memurluğu ve Memnu Haklar
657 Sayılı Kanun Madde 48/A-5:
“Kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar memur olamazlar.”
- ❌ 1 yıl+ hapis → Memurлук yasak
- ❌ Ceza infaz olsa bile yasak devam eder
- ❌ Af bile kaldırmaz
Memnu Hakların İadesi ile:
- ✅ Memurлük yasağı KALKAR
- ✅ KPSS’ye girebilirsiniz
- ✅ Memur olabilirsiniz
⚠️ Ancak: 657 Madde 92 gereği idarenin açıktan atamada takdir hakkı vardır. Sizi almayabilir (ancak keyfi olamaz, gerekçeli olmalı).
Milletvekilliği ve Memnu Haklar
Milletvekili Seçimi Kanunu Madde 11:
“1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili seçilemez.”
- ❌ Af bile yeterli değil
- ✅ Sadece memnu hakların iadesi kararı ile seçilme hakkı geri gelir
✅ Memnu hakların iadesi kararı alınca: Milletvekili adayı olabilir, seçilebilirsiniz.
⚠️ Önemli: Seçim başvurusu yapmadan önce iade kararını almış olmanız gerekir!
Avukatlık ve Diğer Meslekler
İadenin Etkili Olmadığı Meslekler
Bazı mesleklerde memnu hakların iadesi kararı YETERLİ OLMAYAB İLİR:
Avukatlık (Danıştay Kararları)
Danıştay, adam öldürme suçundan mahkum olan kişi hakkında:
- ✅ Memnu hakların iadesi ehliyetsizliği kaldırdı
- ❌ Ancak Avukatlık Kanunu Madde 5/c: “Mesleğe yaraşmayan davranış” nedeniyle baro kabul etmeyebilir
Danıştay 8. Daire, Esas: 2006/4018, Karar: 2007/16
Mali Müşavirlik
Sahte belge kullanan mali müşavir:
- ✅ Memnu hakların iadesi aldı
- ❌ TÜRMOB, “meslek şeref ve haysiyeti” gerekçesiyle kabul etmedi
- ✅ Danıştay, TÜRMOB’u haklı buldu
Danıştay 8. Daire, Esas: 2008/3215, Karar: 2010/5022
Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Sık Sorulan Sorular
Memnu hakların iadesi nedir?
Ceza mahkumiyeti nedeniyle özel kanunlar tarafından yasaklanan mesleki hakları (memurлук, avukatlık, milletvekilliği) mahkeme kararıyla geri kazandıran ceza hukuku kurumudur.
Memnu hakların iadesi şartları nelerdir?
3 şart birlikte gerekli: (1) Cezanın tam infazı, (2) İnfazdan itibaren 3 yıl bekleme, (3) İyi halli yaşam sürdürme ve yeni suç işlememe.
Koşullu salıverme infaz sayılır mı?
Hayır. Koşullu salıverildikten sonra dışarıdaki denetim süresi de tamamlanmalıdır. Toplam mahkumiyet süresi tamamen dolmalıdır.
3 yıl dolmadan başvurabilir miyim?
Hayır. 3 yıllık bekleme süresi kesin şarttır. İstisnası yoktur. 3 yıl dolmadan yapılan başvuru şeklen reddedilir.
İyi halli olduğumu nasıl kanıtlarım?
İş belgesi, maaş bordrosu, SGK dökümü, vergi beyannamesi, muhtar iyi hal belgesi, komşu tanıklıkları ve adli sicilde yeni suç olmaması ile kanıtlarsınız.
Hangi mahkemeye başvuracağım?
İki seçenek: (1) Mahkumiyet kararını veren mahkeme (önerilir), (2) İkametgahınızdaki aynı dereceli mahkeme. İkisinden birini seçebilirsiniz.
Başvuru ücreti var mı?
Hayır, başvuru ücretsizdir. Harç ödenmez. Ancak avukat tutarsanız avukat ücretini ödersiniz.
İade kararı ile memur olabilir miyim?
Evet. 657 sayılı Kanun’un memurлук yasağı kalkar. KPSS’ye girebilir, memur olabilirsiniz. Ancak açıktan atamada idarenin takdir hakkı vardır.
İade kararı ile avukat olabilir miyim?
Yasal engel kalkar, ancak baro “mesleğe yaraşmayan davranış” gerekçesiyle kabul etmeyebilir. Bu, suçun niteliğine ve Danıştay içtihatlarına bağlıdır.
Af memnu hakları iade eder mi?
Hayır. Af bile özel kanunların getirdiği meslek yasaklarını kaldırmaz. Sadece memnu hakların iadesi kararı bu yasakları kaldırır.
Başvurum reddedilirse ne yaparım?
Red kararına itiraz edebilirsiniz. Ayrıca 1 yıl sonra yeniden başvuru yapabilirsiniz. İyi hallilik kanıtlarınızı güçlendirerek tekrar deneyebilirsiniz.
İade kararı sabıka kaydına işlenir mi?
Evet. Adli sicil kaydınıza “memnu hakların iadesi kararı verildiği” işlenir. Bu, haklarınızın geri verildiğini gösterir.
Sonuç
Memnu hakların iadesi, ceza mahkumiyeti olan kişilerin topluma yeniden kazandırılması ve mesleki hayata dönmelerini sağlayan önemli bir hukuki mekanizmadır. 3 temel şartı sağlayarak başvurabilir, kaybettiğiniz haklarınızı geri kazanabilirsiniz.
✅ Önemli Noktalar:
- Ceza tam infaz + 3 yıl bekleme + İyi halli yaşam
- Başvuru ücretsiz, harç yok
- Hükmü veren mahkemeye başvuru önerilir
- Avukat desteği almanız şiddetle tavsiye edilir
- Bazı mesleklerde meslek kuruluşu kabul etmeyebilir
⚖️ Hukuki Destek
Memnu hakların iadesi başvurunuz için profesyonel hukuki danışmanlık mı arıyorsunuz?
Av. Ayboğa olarak ceza hukuku alanında yanınızdayız.
Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için mutlaka bir ceza avukatına danışınız.
Son güncelleme: 25 Kasım 2025 | Kaynak: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, TCK, 657 sayılı DMK
Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Emsal Yargıtay Kararları
Süresiz Hak Mahrumiyetlerinin Memnu Hak İadesi Yoluyla Giderilebileceği
Karar Özeti:
Süresiz hak yoksunluklarının af kanunuyla kalkmadığı durumlarda dahi, memnu hakların iadesi yoluyla ortadan kaldırılabileceği kabul edilmiştir.
Karar Metni:
Yerel mahkeme, hükümlünün ceza mahkûmiyetinden doğan süresiz hak mahrumiyetlerinin 1803 sayılı Af Yasası’nın 7/B maddesi gereği kalktığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir. CGK, memnu hakların iadesi ile genel affın tamamen farklı kurumlar olduğunu, süresiz ehliyetsizliklerin affın kapsamıyla ortadan kalkmayabileceğini, bu nedenle memnu hakların iadesi talebinin afla ilişkilendirilerek reddedilemeyeceğini vurgulamıştır. Kurul, süresiz hak yoksunluklarının memnu hak iadesi yoluyla kaldırılmasının mümkün olduğunu belirterek yerel mahkemenin kararını kanuna aykırı bulmuştur.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 23.11.1987, 9-415/567.
Memnu Hakların İadesi ile Hak Yoksunluklarının Yeniden Kazanılması Zorunludur
Karar Özeti:
Hak yoksunlukları ister TCK’dan ister özel kanundan doğsun, memnu hakların iadesiyle giderilebilir ve bunun yargı kararıyla tespiti gerekir.
Karar Metni:
CGK, TCK’nın 121 ve devamı maddelerindeki düzenleme gereğince hak yoksunluklarının kaynağına bakılmaksızın memnu hakların iadesinin mümkün olduğunu belirtmiştir. Hükümlünün iyi halli olması ve kanunda belirtilen sürelerin geçmesi hâlinde hak yoksunluklarının kaldırılmasının zorunluluk olduğu değerlendirilmiştir. Kurul, memnu hakların iadesinin hem mahkûmun sosyal yaşama katılımı hem de hukuki güvenlik açısından önemini vurgulayarak direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.06.1987, 1987/6-201, 1987/336.
Memnu Hakların İadesi–Genel Af Ayrımı
Karar Özeti:
Af, hak yoksunluklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; memnu hakların iadesi başvurusu yine gereklidir.
Karar Metni:
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 1803 sayılı Af Kanunu’nun fer’î ve mütemmim cezaları kapsadığına ilişkin hükmün hak yoksunluklarını otomatik olarak kaldırmadığını belirtmiştir. Mahkemenin, “af ile artık iade edilecek hak kalmamıştır” gerekçesiyle talebi reddetmesi hatalı bulunmuştur. Kararda, af düzenlemelerinin memnu hakların iadesi kurumunu ortadan kaldırmadığı ve hükümlünün hak kazanımlarının ayrıca mahkeme kararıyla tespiti gerektiği açıkça ifade edilmiştir.
Künye: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 11.11.1974, 1974/4252-4373.
Hükümlünün Türkiye’de İkamet Etmemesi Memnu Hakların İadesine Engel Değildir
Karar Özeti:
Mahkûmun Türkiye’de ikametgâhı bulunmasa da talep hükmü veren mahkemeye yapılabilir.
Karar Metni:
Kararda, eski CMUK döneminde ikametgâh bulunmamasının talebe engel oluşturduğu yönündeki görüşlerin 5352 sayılı Kanun düzenlemesi karşısında geçerliliğini yitirdiği belirtilmiştir. Hak yoksunluklarına yol açan hükmü veren mahkemenin her hâlükârda memnu hakların iadesi konusunda yetkili olduğu, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınarak hak yoksunluğu doğurması hâlinde dahi iade talebinin Türkiye’de yapılabileceği kabul edilmiştir.
Künye: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 14.03.1990, 1990/744-1434.
Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesinde İyi Hal Araştırması Zorunludur
Karar Özeti:
Mahkeme resen araştırma yapmalı, hükümlünün adli sicil, yerleşim ve sosyal çevre bilgilerini toplamalıdır.
Karar Metni:
Kararda, memnu hakların iadesi talebinde mahkemenin 5271 sayılı CMK sistemine uygun olarak re’sen inceleme yapacağı belirtilmiştir. İyi hal araştırmasının kolluk aracılığıyla geniş şekilde yapılması, denetim süresinde suç işlenip işlenmediğinin tespiti, adli sicil ve arşiv kayıtlarının incelenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Mahkeme, gerekli bilgi ve belgeler tam olarak toplanmadan karar veremez.
Künye: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 14.03.1990, 1990/744-1434.
Süresiz Ehliyetsizlikler de Memnu Hakların İadesi ile Ortadan Kaldırılabilir
Karar Özeti:
Süresiz hak mahrumiyetleri, genel af kapsamına girse dahi memnu hakların iadesine konu olabilir.
Karar Metni:
CGK, süresiz ehliyetsizlik öngören kanun hükümlerinin memnu hakların iadesi yolunu kapamadığını, aksine bu kurumun uygulama alanı bulması gerektiğini belirtmiştir. Anayasa’da “affa uğramış olsalar bile” ibaresi bulunan suçlarda bile memnu hakların iadesi yoluyla hakların geri kazanılabileceği, kurumun bu nedenle korunması gerektiği ifade edilmiştir.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 23.11.1987, 9-415/567.
Af ya da Sabıka Silinmesi, Memnu Hakların İadesi Kararı Yerine Geçmez
Karar Özeti:
Adli sicil silinmesi, memnu hakların iadesi ile aynı sonucu doğurmaz; hakların yeniden kazanılması için iade kararı ayrıca gerekir.
Karar Metni:
CGK, 647 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre adli sicilden silinme işleminin hak yoksunluklarını ortadan kaldırmadığını, sadece mahkûmiyetin sonuçlarını sınırladığını belirtmiştir. Memnu hakların iadesi ise bağımsız bir yargısal mekanizma olup, hakkın ileriye dönük kazanılmasını sağlar. Bu nedenle adli sicil silinmesi yapılmış olsa bile iade kararı aranacaktır.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.06.1987, 1987/6-201, 1987/336.
Dolandırıcılık Mahkûmiyetinden Doğan Hak Yoksunlukları 5352 Sayılı Kanun 13/A Kapsamında Giderilebilir
Karar Özeti:
Dolandırıcılık suçundan doğan hak yoksunlukları, mahkûmiyetin doğal sonucu olsa bile 13/A kapsamında geri verilebilir; mahkeme hatalı ret kararı veremez.
Karar Metni:
Yargıtay, dolandırıcılık suçunda mahkûmiyetin doğal sonucu olan hak yoksunluklarının 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 13/A maddesi kapsamında giderilebileceğini açıkça kabul etmiştir. Mahkeme, sanığın talebini “TCK’da düzenlenen suçlar bu kapsama girmez” gerekçesiyle reddetmiş; ancak Yargıtay, 13/A maddesinin yalnızca özel kanunlara özgü suçları değil, TCK kapsamındaki suçları da kapsadığını vurgulamıştır. Kararda, yasaklanmış hakların geri verilmesinin yalnızca hükmün içinde açıkça yazılı hak yoksunluklarını değil, hükmün doğal sonucu olarak doğan hak mahrumiyetlerini de kapsadığı belirtilmiştir. Mahkeme, hükümlünün 13/A maddesindeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirmek zorundadır; doğrudan ret gerekçesi oluşturamaz. Bu nedenle yerel mahkeme kararı hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.
Künye: Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 25.02.2008, E. 2008/231, K. 2008/1002.
