TCK 125/3-a : Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret Suçu (Cezası, Şartları, AYM ve Yargıtay Kararları) 2026

AYM ve Yargıtay Kararları

12 dakika okuma süresi

Türk Ceza Kanunu’nun 125/3-a maddesi, hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi halini düzenler. Bu nitelikli hal uyarınca cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Suçun oluşabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: (1) mağdurun TCK m. 6/1-c kapsamında kamu görevlisi olması, (2) hakaretin kişisel nedenlerle değil doğrudan görevinden dolayı işlenmesi. Görevle nedensellik bağı kurulmadan TCK 125/3-a uygulanamaz.

Hakaret suçları arasında sadece kamu görevlisine karşı hakaret (125/3-a) suçu önödeme kapsamında değildir. Basit hakaret (TCK 125/1), iletiyle hakaret (TCK 125/2) ve diğer nitelikli hakaret halleri (TCK 125/3-b, 125/3-c) için önödeme hükümleri uygulanabilirken; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu bu kolaylıktan yararlanamaz. Ayrıca bu suç şikâyete tabi olmadığından uzlaştırma kapsamı dışındadır ve re’sen soruşturulur.

İçerik

TCK 125/3a : Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret Suçu

TCK 125/3-a Kanun Metni

TCK Madde 125/1: “Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.”

TCK Madde 125/3: “Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.”

TCK Madde 125/4: “Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.”

TCK Madde 125/5: “Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır.”

TCK 125/3-a, hakaret suçunun temel hali olan birinci fıkradaki düzenlemenin nitelikli bir şeklini oluşturmaktadır. Kanun koyucu, kamu hizmetinin saygınlığını ve kamu görevlilerinin görevlerini korku ve baskı altında kalmaksızın yerine getirebilmelerini güvence altına almak amacıyla bu düzenlemeyi öngörmüştür.

Suçun Unsurları ve Şartları

TCK 125/3-a kapsamında kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunun oluşabilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

Maddi unsur – Fiil: Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle saldırmak. Hakaret, somut bir fiil isnadı (örneğin “rüşvet aldı” demek) veya soyut nitelikteki sövme (küfür) şeklinde gerçekleşebilir.

Mağdur – Kamu görevlisi: Hakaretin yöneldiği kişinin TCK m. 6/1-c anlamında kamu görevlisi sıfatını taşıması zorunludur. Emekli bir kamu görevlisine yönelik hakaret bu nitelikli hal kapsamında değerlendirilemez.

Nedensellik – Görevinden dolayı: Hakaretin, kamu görevlisinin kişisel özelliklerinden değil; kanun veya mevzuattan kaynaklanan görevinin yerine getirilmesinden, görevin icra biçiminden veya sonuçlarından kaynaklanması gerekmektedir. Bu, suçun en kritik unsurudur. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi, görevle illiyet bağı kurulmadan verilen mahkûmiyet kararlarını sürekli olarak bozmuştur.

Manevi unsur – Kast: Failin, mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide etme kastıyla hareket etmesi gerekmektedir. Sırf eleştiri amacıyla söylenen sözlerden otomatik olarak hakaret kastı çıkarılamaz.

Kamu Görevlisi Tanımı (TCK 6/1-c)

TCK’nın 6/1-c maddesine göre kamu görevlisi; “kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi”dir. Bu tanım oldukça geniş kapsamlıdır ve şu kişileri içerir:

Kategori	Örnekler
Kolluk Kuvvetleri	Polis memuru, jandarma, zabıta, bekçi
Yargı Mensupları	Hâkim, savcı, icra müdürü, noter
Eğitim Görevlileri	Devlet okulu öğretmenleri, akademisyenler
Sağlık Personeli	Devlet hastanesi doktoru, hemşire, ebe
İdari Personel	Belediye memuru, vergi müfettişi, müdür
Seçilmiş Kişiler	Muhtar, belediye başkanı, meclis üyesi
Geçici Görevliler	Bilirkişi, tanıklık sırasında yemin ettirilen kişi

⚖️ Önemli: Avukatlar, müdafi sıfatıyla yargılamaya katılsalar da TCK 6/1-c kapsamında kamu görevlisi sayılmazlar. Ancak CMK m. 6 gereğince avukata karşı görev sırasında işlenen hakaret suçu ayrı düzenlemelere tabidir. Milletvekilleri ise yasama dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilir; milletvekiline yönelik hakaret TCK 125/3-a değil, TCK 125/1 kapsamında basit hakaret suçunu oluşturur.

Görevinden Dolayı Şartı ve Nedensellik Bağı

TCK 125/3-a’nın uygulanmasındaki en kritik mesele “görevinden dolayı” ibaresinin yorumlanmasıdır. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında bu şartın üç boyutu ortaya konmuştur:

Birinci boyut – Görevin ifası sırasında: Hakaret, kamu görevlisinin fiilen görevini yerine getirdiği sırada işlenmiş olmalıdır. Örneğin trafik denetimi yapan polis memuruna yönelik hakaret, görevinden dolayı hakaret kapsamındadır.

İkinci boyut – Görevin icra biçimi nedeniyle: Hakaret, kamu görevlisinin görevini yerine getirme biçimine veya sonuçlarına tepki olarak işlenebilir. Örneğin vergi cezası kesen müfettişe bu ceza nedeniyle hakaret edilmesi halinde görev bağlantısı kurulur.

Üçüncü boyut – Kişisel nedenlerle ayrım: Hakaretin kamu görevlisi olan kişiye bireysel husumet, kişisel ilişki veya görevle ilgisi olmayan bir nedenle işlenmesi halinde TCK 125/3-a uygulanmaz. Bu durumda suç, TCK 125/1 kapsamında basit hakaret olarak nitelendirilir.

⚖️ Yargıtay Görüşü: Sırf mağdurun kamu görevlisi olması TCK 125/3-a’nın uygulanması için yeterli değildir. Hakaret içeren sözlerin görev nedeniyle söylendiğinin somut olarak ortaya konulması gerekir. Görevle illiyet bağı kurulmadan verilen mahkûmiyet hükmü hukuka aykırıdır (Yargıtay 4. CD, E. 2017/11896, K. 2019/14562).

Ceza Miktarı ve Ağırlaştırıcı Nedenler

Suç Hali	Ceza	Açıklama
Basit Hakaret (TCK 125/1)	3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası	Şikâyete tabi, uzlaştırmaya tabi
Kamu Görevlisine Hakaret (TCK 125/3-a)	1 yıl – 2 yıl hapis veya adli para cezası	Şikâyete tabi değil, re’sen soruşturulur
Alenen İşlenme (TCK 125/4)	Ceza 1/6 oranında artırılır	Sosyal medya, basın, toplantı ortamı
Kurul Halinde Çalışan Görevliler (TCK 125/5)	Zincirleme suç hükümleri uygulanır	Her üyeye karşı ayrı suç sayılır
Sağlık Personeline Hakaret (3359 s.K. Ek m.12/2)	Ceza yarı oranında artırılır	Erteleme hükümleri uygulanmaz

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunda temel ceza, bir yıldan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hâkim, hapis cezası ile adli para cezası arasında seçim yapar; her ikisini aynı anda vermez. Hakaretin alenen işlenmesi halinde (örneğin sosyal medyada, basında veya kamuya açık bir ortamda) ceza 1/6 oranında artırılır.

Önödeme, Uzlaştırma ve Şikâyet Meselesi

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu, diğer hakaret suçlarından farklı bir usul rejimine tabidir. Bu farklar, failin hukuki durumunu doğrudan etkileyen son derece önemli ayrımlardır:

Şikâyete tabi değildir: Basit hakaret suçu (TCK 125/1) şikâyete bağlıyken; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu re’sen soruşturulur ve kovuşturulur. Mağdurun şikâyet etmemiş olması, soruşturmayı engellemez.

Uzlaştırma kapsamı dışındadır: CMK m. 253/1 uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırmaya tabidir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu şikâyete bağlı olmadığından uzlaştırma kapsamında değildir.

Önödeme uygulanmaz: Hakaret suçları arasında yalnızca TCK 125/3-a kapsamındaki kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu önödeme kapsamı dışında tutulmuştur. Basit hakaret ve diğer nitelikli hakaret halleri için önödeme hükümleri uygulanabilirken; bu suç türünde fail, belirli bir miktar ödeyerek soruşturmadan kurtulamaz.

⚖️ Pratik Sonuç: Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunda fail; şikâyetten vazgeçme, uzlaştırma veya önödeme gibi yollarla soruşturma ve kovuşturmadan kurtulamaz. Bu durum, suçun ciddiyetini ve kamu hizmetinin korunmasına verilen önemi ortaya koymaktadır. Ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme hükümlerinin uygulanması mümkündür.

İfade Özgürlüğü ve Eleştiri Sınırı

TCK 125/3-a’nın uygulanmasında ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki denge, hem Anayasa Mahkemesi hem de Yargıtay tarafından titizlikle korunmaktadır. Bu dengenin temel parametreleri şunlardır:

Eleştiri hakkı: Kamu görevlileri, yürüttükleri görevler nedeniyle toplumun denetimine açıktır. Kendilerine yöneltilen eleştiriler, sıradan bireylere kıyasla daha geniş bir hoşgörü sınırı içinde değerlendirilmelidir. İfade özgürlüğü, yalnızca olumlu veya zararsız düşünceleri değil; rahatsız edici, şok edici ve sert eleştirileri de kapsar.

Değer yargısı – olgu isnadı ayrımı: Kamu görevlisine yöneltilen soyut, genelleyici ve eleştirel ifadeler “değer yargısı” niteliğindedir ve ispatı aranamaz. Bu tür ifadeler nedeniyle ceza verilmesi ölçüsüz bulunmaktadır. Buna karşılık somut ve doğrulanabilir olgu isnatları (örneğin “rüşvet aldı”) farklı bir değerlendirmeye tabidir.

Orantılılık ilkesi: Cezalandırma, ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale niteliği taşıdığından; müdahalenin demokratik toplumda zorunlu olup olmadığı, meşru bir amaç güdüp gütmediği ve ölçülü olup olmadığı her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

TCK 125/3-a Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret Suçu Anayasa Mahkemesi Kararları

Aşağıda, TCK 125/3-a kapsamında Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ve ifade özgürlüğü ile hakaret suçu arasındaki sınırı belirleyen emsal kararlar yer almaktadır:

Kamu Görevlisine Yönelik Sert Eleştiri Tek Başına Hakaret Sayılamaz

Kamu görevlilerinin yürüttükleri görevler nedeniyle toplumun denetimine açık oldukları, bu nedenle kendilerine yöneltilen eleştirilerin sıradan bireylere kıyasla daha geniş bir hoşgörü sınırı içinde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi, ifade özgürlüğünün yalnızca olumlu veya zararsız düşünceleri değil, rahatsız edici ve sert eleştirileri de kapsadığını vurgulamış; kamu görevlisinin görevine ilişkin uygulamalarının eleştirilmesinin demokratik toplumun gereği olduğunu ifade etmiştir. Somut olayda, kullanılan ifadelerin değer yargısı niteliğinde olduğu ve doğrudan kişisel onur ve saygınlığı hedef almadığı hâllerde cezalandırmanın ifade özgürlüğünü ihlal edeceği kabul edilmiştir.