Uyuşturucu Kullanma Suçu ve Cezası 2026

Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu kararında; uyuşturucu suçunun kullanma mı yoksa ticaret mi olduğunun belirlenmesinde yalnızca ele geçirilen maddenin miktarına bakılmasının yetersiz olduğunu açıkça hükme bağlamıştır. Davada sanık, aracında ele geçirilen esrar nedeniyle nitelikli dolandırıcılık suçuyla yargılanmaktadır; ancak karar ilkesi uyuşturucu suçlarında da emsal niteliği kazanmıştır.

Ceza Genel Kurulu’na göre suçun vasfını belirlemede üç temel ölçüt birlikte gözetilmelidir: (1) Uyuşturucu maddenin miktarı — tek başına belirleyici değildir; az miktarda madde ticari amaçla, yüksek miktarda madde kişisel kullanım amacıyla da bulundurulabilir. (2) Bulunduğu yer — failin kişisel kullanımına uygun ortamda mı yoksa satışa elverişli konumda mı saklandığı. (3) Bulundurulma biçimi — küçük paketler hâlinde satışa hazır şekilde mi, hassas teraziyle mi ele geçirildiği.

Bunlara ek olarak failin iletişim kayıtları, sosyal çevresi, ekonomik durumu ve uyuşturucu kullanma alışkanlığı da değerlendirme kapsamına alınmalıdır. Kastın belirlenmesinde tereddüt bulunması hâlinde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği suç TCK 191 kapsamında kabul edilmelidir.

Avukat Değerlendirmesi: Bu karar, sanığın aleyhine salt miktara dayalı TCK 188 mahkûmiyetine itirazın temel dayanağıdır. Savunmada her üç kriterin ayrı ayrı tartışılması ve ticaret kastını gösteren kesin delilin yokluğunun vurgulanması zorunludur.

Davada sanık, üzerinde 15 gram esrar ile yakalanmıştır. Yerel mahkeme bu miktarı kişisel kullanım sınırının üzerinde kabul ederek TCK 188 kapsamında mahkûmiyet kurmuştur. Yargıtay 10. Ceza Dairesi kararı bozmuştur.

Daire, sanığın savunmasının aksine uyuşturucu maddeyi başkasına temin ettiğine veya ticari amaçla bulundurduğuna ilişkin, kuşku sınırlarını aşan kesin ve yeterli bir delilin dosyada bulunmadığını saptamıştır. Telefon kayıtları, tanık beyanları veya maddi bulgular ticaret kastını desteklememektedir.

Yargıtay’a göre “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği, kastı konusunda tereddüt bulunması hâlinde eylemin TCK 188 değil TCK 191 kapsamında değerlendirilmesi zorunludur. Yerel mahkeme yeniden yargılama yaparak sanık hakkında TCK 191 uyarınca erteleme kararı vermiştir.

Avukat Değerlendirmesi: Kişisel kullanım sınırına yakın ya da sınır içindeki miktarlarda ticaret kastını ispatlayan kesin delil yoksa TCK 188 mahkûmiyeti Yargıtay tarafından bozulmaktadır. Sanık aleyhine şüpheye dayalı mahkûmiyet kurulamaz.

Sanık, 8 gram metamfetamin ile yakalanmış; savcılık telefon görüşmelerindeki bazı ifadeleri gerekçe göstererek TCK 188 kapsamında ticaret suçlamasında bulunmuştur. Yerel mahkeme sanığı uyuşturucu ticaretinden mahkûm etmiştir.

Yargıtay 20. Ceza Dairesi kararı bozmuştur. Daire; sanığın üzerinde ele geçirilen miktarın kişisel kullanım sınırları içinde kaldığını ve dosyada ileri sürülen delillerin yalnızca telefon görüşmelerinden ibaret olduğunu belirlemiştir. Söz konusu görüşmelerin somut olay ve maddi bulgularla desteklenmediği, dolayısıyla kesin ve inandırıcı delil niteliği taşımadığı saptanmıştır.

Mahkemenin dikkat çektiği husus şudur: Ceza yargılamasında mahkûmiyet için kesin ve şüpheden uzak delil aranır; yalnızca iletişim kayıtlarına dayanılarak ticaret kastı çıkarılması hukuka aykırıdır.

Avukat Değerlendirmesi: Telefon kaydı tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Savcılığın kayıtları maddi bulgularla (ödeme belgesi, teslimat, paketleme malzemesi vb.) destekleyememesi durumunda suç TCK 191 kapsamında kalmak zorundadır.

Sanık, kamu davasının ertelenmesi kararı ve denetimli serbestlik tedbiri altındayken denetimli serbestlik müdürlüğüne zamanında başvurmamıştır. Bunun üzerine savcılık, yükümlülüklere uymamakta ısrar ettiği gerekçesiyle kamu davasını açmıştır.

Sanık savunmasında; yalnızca tek bir ihlal (müdürlüğe gecikmeli başvuru) bulunduğunu, bunun “ısrar” kapsamına girmediğini ve müdürlük tarafından ikinci bir uyarı yapılmadan doğrudan dava açılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi davayı bozmuştur. İlk ihtarata uymama tek başına “ısrar” sayılamaz. TCK 191/4’te öngörülen “ısrar” unsuru; birden fazla ihlal veya düzelme niyetinin yokluğunu gerektirmektedir. Savcılığın sanığa ikinci ihtarat göndermeden doğrudan kamu davası açması hukuka aykırı kabul edilmiştir.

Avukat Değerlendirmesi: Denetimli serbestlik ihlali nedeniyle hakkında dava açılan sanıklar için bu karar kritik bir savunma aracıdır. İkinci ihtarat gönderilip gönderilmediği mutlaka araştırılmalıdır.

Sanığın babasıyla birlikte yaşadığı evin arka bahçesinde yapılan aramada net miktarı kişisel kullanım sınırları içinde kalan esrar ele geçirilmiştir. Savcılık; konumun özel değil yarı açık alan sayılabileceği ve komşulardan alınan ifadelerden hareketle TCK 188 kapsamında iddianame düzenlemiştir.

Yargıtay 20. Ceza Dairesi; sanığın bu maddeyi başkalarına verme veya satma amacıyla bulundurduğuna ilişkin herhangi bir somut delilin bulunmadığını saptamıştır. Bahçede bulundurulma, kişisel kullanım kastını ortadan kaldırmaz; zira kişisel kullanım için madde bulunduranlar bunu genellikle kolayca erişebilecekleri bir yerde saklamaktadır.

Somut delil yokluğunda sanığın eyleminin uyuşturucu madde ticareti değil, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve TCK 191’in uygulanması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Avukat Değerlendirmesi: Evin yakın çevresinde ele geçirilen ve kişisel kullanım miktarında kalan madde için ticaret kastı ispat edilemezse TCK 191 uygulanır. Savunmada konumun kişisel kullanıma uygunluğu ve alternatif depoların yokluğu vurgulanmalıdır.

Daha önce hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilen sanık, erteleme süresi devam ederken uyuşturucu kullandığının tespiti üzerine (idrar tahlili) yeni bir soruşturma konusu yapılmıştır. Savcılık, bu yeni olayı ayrı bir TCK 191 davası olarak ele almıştır.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi; TCK 191/5 hükmünü hatırlatmıştır: “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.”

Buna göre erteleme süresi içindeki yeni kullanım eylemi ayrı bir suç teşkil etmez; mevcut ertelemenin ihlali olarak değerlendirilir ve o dosyada işlem yapılması gerekmektedir. Ayrıca açılan dava bu gerekçeyle bozulmuştur.

Avukat Değerlendirmesi: Erteleme süresi içinde yakalanan kişiler için yeni bir dava açılması hukuka aykırıdır. Mevcut erteleme dosyasında ihlal işlemi yapılması gerekmekte; bu süreçte avukat desteği ile denetimli serbestliğin korunmaya çalışılması önerilir.

Sanık, arkadaşına ücretsiz olarak 2 gram esrar vermiştir. Savunmada arkadaşlık ortamında paylaşım yapıldığı ve ticari amaç olmadığı ileri sürülmüştür. Yerel mahkeme eylemi TCK 191 kapsamında değerlendirmiş; Yargıtay Ceza Genel Kurulu inceleme yapmıştır.

Ceza Genel Kurulu; uyuşturucu veya uyarıcı maddenin başkasına verilmesi fiilinin oluşması için taraflar arasında irade uyuşması ve zilyetliğin fiilen devredilmesi gerektiğini; bunun bir bedel karşılığı olmasının şart olmadığını hükme bağlamıştır. Karşılıksız devir de bu kapsamda suç oluşturabilir.

Belirleyici olan husus; maddenin failin kişisel kullanımına yönelik olup olmadığıdır. Başkasının kullanımına sunulan madde, failin kişisel tüketiminden çıkmış ve “verme” suç tipine dahil olmuştur. Somut olayda bu hususun ayrıca araştırılması gerektiğine hükmedilmiştir.

Avukat Değerlendirmesi: Paylaşım yapılan durumlarda bile ticaret suçunun gündeme gelebileceğini göstermesi açısından kritik bir karardır. Arkadaşa bedelsiz madde veren sanıklar, suçun TCK 191 kapsamında kaldığını ispatlamak zorundadır.

Sanık, üzerinde 4 gram sentetik kannabinoid (bonzai) ile yakalanmıştır. Uyuşturucunun tek parça halinde ve kişisel kullanım kastına uygun biçimde bulundurulduğu; yanında paketleme malzemesi, hassas terazi veya başka araç ele geçirilmediği görülmüştür. Savcılık; sentetik kannabinoitlerin etkisinin yüksek olduğunu ve 4 gramın birden fazla doz oluşturduğunu gerekçe göstererek TCK 188 kapsamında iddianame düzenlemiştir.

Yargıtay 20. Ceza Dairesi; salt maddenin güçlü olması ya da birden fazla doz sağlamasının ticaret kastını kanıtlamaya yetmeyeceğini hükme bağlamıştır. Ele geçirilen miktar ve bulundurma biçimi birlikte değerlendirildiğinde, kişisel kullanım kastının dışlanamayacağı saptanmıştır. Ticaret kastını gösteren somut delilin olmadığı durumlarda şüphe sanık lehine yorumlanmalıdır.

Karar; sentetik kannabinoidlerin de TCK 191 kapsamında değerlendirilebileceğini ve bu maddelerdeki doz-miktar ilişkisinin tek başına ticaret kastı delili sayılamayacağını ortaya koymaktadır.

Avukat Değerlendirmesi: Bonzai davalarında savcılık genellikle güçlü etki ve düşük gram argümanıyla TCK 188 isnat etmektedir. Bu karar; miktarın yanı sıra bulundurma biçimi ve delil bütünü gözetilmeden yapılan suç vasfı değerlendirmesinin bozulabileceğini göstermektedir.