TCK Türk Ceza Kanunu Madde 122 1-3 Yıl Hapis Cezası (2026)
TCK 122 (Türk Ceza Kanunu Madde 122), dil, ırk, milliyet, cinsiyet, engellilik, din veya mezhep gibi farklılıklardan kaynaklanan nefret saikiyle ayrımcılık yapılmasını suç olarak düzenler. Bu suç, kişilerin mal satın alma, hizmet alma, işe girme veya ekonomik faaliyette bulunma haklarının engellenmesiyle oluşur. Fail, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu rehberde TCK 122’nin tüm unsurlarını, korunan grupları ve emsal Yargıtay kararlarını bulacaksınız.
TCK 122 Madde Metni – Nefret ve Ayrımcılık Suçu Kanun Metni
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Madde 122 – Nefret ve Ayırımcılık
TCK Madde 122- (Değişik: 2/3/2014-6529/15 md.)
TCK 122/1: Dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep farklılığından kaynaklanan nefret nedeniyle;
TCK 122/1-a) Bir kişiye kamuya arz edilmiş olan bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya kiraya verilmesini,
TCK 122/1-b) Bir kişinin kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmasını,
TCK 122/1-c) Bir kişinin işe alınmasını,
TCK 122/1-d) Bir kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını,
engelleyen kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
TCK 122 Nefret ve Ayrımcılık Suçu Nedir?
Nefret ve ayrımcılık suçu, TCK’nın “Hürriyete Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenen ve kişilerin belirli özelliklerinden dolayı toplumsal hayata katılımlarının engellenmesini cezalandıran bir suç tipidir. 2014 yılında 6529 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle madde başlığına “nefret” ibaresi eklenmiş ve suçun nefret saikiyle işlenmesi zorunlu hale getirilmiştir.
NEFRET VE AYRIMCILIK SUÇUNUN ÖZETİ:
Suçun Adı: Nefret ve Ayrımcılık (TCK 122)
Ceza: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis
Korunan Değer: Kişilerin eşit muamele görme hakkı ve toplumsal hayata katılım özgürlüğü
Manevi Unsur: Doğrudan kast + Nefret saiki (özel kast)
TCK 122 Suçunun Unsurları
1. Korunan Hukuki Yarar
TCK 122 ile korunan hukuki yarar, insanlar arasında ayrım yapılmasının engellenmesi ve kişilerin hukuken geçerli hak ve özgürlüklerden keyfi olarak yoksun bırakılmamasıdır. Madde, toplumsal barışı korumayı ve bölücülüğü önlemeyi amaçlar.
2. Korunan Gruplar (10 Koruma Grubu)
TCK 122’DE SAYILAN KORUMA GRUPLARI:
1. Dil farklılığı
2. Irk farklılığı
3. Milliyet farklılığı
4. Renk farklılığı
5. Cinsiyet farklılığı
6. Engellilik durumu
7. Siyasi düşünce farklılığı
8. Felsefi inanç farklılığı
9. Din farklılığı
10. Mezhep farklılığı
ÖNEMLİ: Bu liste sınırlı sayıdadır (numerus clausus). Bu 10 grup dışındaki bir gruba yönelik ayrımcılık TCK 122 kapsamında suç oluşturmaz.
3. Suçun Maddi Unsuru (Seçimlik Hareketler)
TCK 122, dört seçimlik hareket öngörmektedir. Bu hareketlerden birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterlidir:
| Bent | Seçimlik Hareket | Açıklama |
|---|---|---|
| a) | Mal satışı/devri/kiralama engeli | Kamuya arz edilmiş taşınır veya taşınmaz malın satılması, devri veya kiraya verilmesinin engellenmesi |
| b) | Hizmetten yararlanma engeli | Kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmanın engellenmesi |
| c) | İşe alma engeli | Bir kişinin işe alınmasının engellenmesi |
| d) | Ekonomik faaliyet engeli | Olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmanın engellenmesi |
4. Suçun Manevi Unsuru
MANEVİ UNSUR – NEFRET SAİKİ ŞARTI:
TCK 122 suçunun oluşabilmesi için iki koşul birlikte aranır:
1. Doğrudan Kast: Fail, engelleme hareketini bilerek ve isteyerek yapmalıdır.
2. Nefret Saiki (Özel Kast): Fail, engelleme hareketini maddede sayılan 10 koruma grubundan birine yönelik nefret nedeniyle gerçekleştirmelidir.
KRİTİK: Nefret saiki olmaksızın gerçekleştirilen keyfi veya kişisel sebeplere dayalı davranışlar ayrımcılık suçunu oluşturmaz. Örneğin, iş sahibinin sırf beğenmediği kişiyi işe almaması TCK 122 kapsamında değildir.
Nefret Saiki Kavramı
Nefret saiki, failin mağdura yönelik eylemini, mağdurun belirli bir gruba aidiyetinden kaynaklanan ön yargı ve düşmanlık duygusuyla gerçekleştirmesidir. AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) tanımına göre nefret suçu, mağdurun ırk, etnik köken, din, cinsiyet gibi özelliklerinden dolayı hedef alındığı suçlardır.
NEFRET SAİKİNİN İSPATI:
Nefret saikinin varlığı, failin iç dünyasına ilişkin olmakla birlikte şu unsurlarla somutlaştırılmalıdır:
• Olayın gerçekleşme biçimi
• Tarafların konumu ve ilişkisi
• Söz ve davranışların niteliği
• Tüm dosya kapsamı
Varsayıma dayalı nefret saiki kabul edilemez. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi uygulanır.
Nefret Suçu, Ayrımcılık ve Nefret Söylemi Farkı
ÜÇ KAVRAM ARASINDAKİ FARK:
1. Nefret Suçu: Zaten suç olan bir eylemin (darp, mala zarar verme vb.) nefret saikiyle işlenmesidir. TCK’da bağımsız nefret suçu düzenlenmemiştir.
2. Ayrımcılık Suçu (TCK 122): Maddede sayılan 4 seçimlik hareketin, 10 koruma grubuna yönelik nefret saikiyle işlenmesidir.
3. Nefret Söylemi: Belirli gruplara yönelik nefreti yayan, teşvik eden veya haklı gösteren ifade biçimleridir. TCK 122 kapsamında değildir.
TCK 122 Cezası ve Yaptırımlar
| Yaptırım Türü | Uygulama |
|---|---|
| Hapis Cezası | 1 yıldan 3 yıla kadar |
| Adli Para Cezasına Çevirme | 1 yıl veya altı cezalarda mümkün |
| HAGB | Şartları varsa uygulanabilir |
| Erteleme | Şartları varsa uygulanabilir |
| Uzlaşma | Kapsam dışı |
| Şikayete Tabi | Hayır, re’sen soruşturulur |
| Dava Zamanaşımı | 8 yıl |
| Görevli Mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
TCK 122 Emsal Yargıtay Kararları (Beraat Kararları)
1. Nefret Saikinin Somut Olgularla Ortaya Konulamaması Halinde Ayrımcılık Suçunun Unsurlarının Oluşmayacağı
Sanığın, katılana yönelik davranışlarının ayrımcılık suçunu oluşturabilmesi için TCK’nın 122. maddesinde öngörülen nefret saikiyle hareket ettiğinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde somut delillerle ispat edilmesi gerektiği, yalnızca olumsuz tutum ve sözlerin tek başına nefret saiki olarak kabul edilemeyeceği; olayda sanığın eyleminin mağdurun dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet veya benzeri bir farklılığına yönelik nefret saikiyle işlendiğine dair yeterli ve kesin delil bulunmadığı gözetilmeden mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. Ayrımcılık Suçunda Nefret Saikinin Manevi Unsur Olarak Failin Amacını Belirleyici Nitelikte Olduğu
TCK’nın 122. maddesinde düzenlenen nefret ve ayrımcılık suçunun oluşabilmesi için failin, mağdura yönelik engelleme veya farklı muamelede nefret saikiyle hareket etmesi gerektiği, bu saikin suçun manevi unsurunu oluşturduğu; nefret saiki bulunmaksızın gerçekleştirilen keyfi veya kişisel sebeplere dayalı davranışların ayrımcılık suçunu oluşturmayacağı, bu halde eylemin başka bir suç kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanarak, yerel mahkemece nefret saiki yönünden yeterli değerlendirme yapılmadan verilen mahkûmiyet hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
3. Sadece Kaba ve Rencide Edici Sözlerin Nefret ve Ayrımcılık Suçunu Oluşturmayacağı
Sanığın mağdura yönelik sarf ettiği kaba ve kırıcı sözlerin, tek başına nefret saikiyle işlendiğinin kabulü için yeterli olmadığı, TCK’nın 122. maddesi kapsamında suçun oluşabilmesi için söz veya davranışların mağdurun belirli bir gruba aidiyetinden kaynaklanan nefrete dayanması gerektiği; olayda sanığın sözlerinin kişisel husumet kapsamında kaldığı ve ayrımcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden mahkûmiyet kararı verilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
4. Nefret Saikinin Varsayıma Dayalı Olarak Kabul Edilemeyeceği
Nefret ve ayrımcılık suçunda nefret saiki, failin iç dünyasına ilişkin olmakla birlikte, olayın gerçekleşme biçimi, tarafların konumu, söz ve davranışların niteliği ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek somutlaştırılmalıdır; soyut varsayımlarla nefret saiki bulunduğu kabul edilerek mahkûmiyet hükmü kurulamayacağı, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince beraat kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkûmiyet kararı kurulmasının hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TCK 122 nefret ve ayrımcılık suçunun cezası nedir?
TCK 122 kapsamında nefret ve ayrımcılık suçu işleyen kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ceza miktarına göre adli para cezasına çevirme, erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları verilebilir.
Nefret ve ayrımcılık suçunun oluşması için hangi şartlar aranır?
Suçun oluşması için iki temel şart aranır: (1) Failin, maddede sayılan 4 seçimlik hareketten birini (mal satmama, hizmet vermeme, işe almama, ekonomik faaliyet engelleme) gerçekleştirmesi, (2) Bu hareketi, 10 koruma grubundan birine (dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep) yönelik nefret saikiyle yapması.
Nefret saiki nasıl ispatlanır?
Nefret saiki, failin iç dünyasına ilişkin olduğundan somut delillerle ispatlanmalıdır. Olayın gerçekleşme biçimi, tarafların konumu, söz ve davranışların niteliği birlikte değerlendirilir. Yargıtay’a göre, yalnızca olumsuz tutum ve sözler tek başına nefret saiki için yeterli değildir. Varsayıma dayalı nefret saiki kabul edilemez.
İşe almama her durumda ayrımcılık suçu oluşturur mu?
Hayır. İş sahibinin sırf beğenmediği kişiyi işe almaması TCK 122 kapsamında suç oluşturmaz. Suçun oluşması için işe almama eyleminin, maddede sayılan 10 koruma grubundan birine (örneğin ırk, din, cinsiyet) yönelik nefret saikiyle gerçekleştirilmesi gerekir.
Nefret ve ayrımcılık suçu şikayete bağlı mıdır?
Hayır. Nefret ve ayrımcılık suçu şikayete tabi suçlar arasında değildir. Savcılık tarafından re’sen soruşturulur. Şikayetten vazgeçme davanın düşmesine neden olmaz. Suçun dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Kaba sözler ayrımcılık suçunu oluşturur mu?
Tek başına hayır. Yargıtay kararlarına göre, kaba ve rencide edici sözler tek başına nefret saikiyle işlendiğinin kabulü için yeterli değildir. Suçun oluşması için söz veya davranışların mağdurun belirli bir gruba aidiyetinden kaynaklanan nefrete dayanması ve maddedeki engelleme hareketlerinden birinin gerçekleşmesi gerekir.
TCK 122’de sayılmayan bir gruba ayrımcılık yapılırsa ne olur?
TCK 122’de sayılan 10 koruma grubu sınırlı sayıdadır (numerus clausus). Bu gruplar dışındaki bir gruba nefret saikiyle ayrımcılık yapılması halinde TCK 122 kapsamında suç oluşmaz. Ancak eylem, başka suç tiplerini (hakaret, tehdit vb.) oluşturabilir.
Nefret ve Ayrımcılık Suçu Hukuki Danışmanlık
TCK 122 kapsamında nefret ve ayrımcılık suçu, suçun unsurları, nefret saiki ispatı ve savunma stratejileri konularında profesyonel hukuki destek almak için AYBOĞA Hukuk’un uzman kadrosu ile görüşün.
Sonuç
TCK 122 nefret ve ayrımcılık suçu, toplumsal barışı korumak ve kişilerin belirli özelliklerinden dolayı dışlanmasını önlemek amacıyla düzenlenmiştir. Suçun oluşması için failin, maddede sayılan 10 koruma grubundan birine yönelik nefret saikiyle hareket etmesi zorunludur. Yargıtay içtihatları, nefret saikinin somut delillerle ispatlanması gerektiğini ve varsayıma dayalı mahkumiyet kurulamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
ÖNEMLİ HATIRLATMALAR:
• Suç, 10 koruma grubuna yönelik nefret saikiyle işlenmelidir
• 4 seçimlik hareketten birinin gerçekleşmesi gerekir
• Nefret saiki somut delillerle ispatlanmalıdır
• Varsayıma dayalı mahkumiyet kurulamaz
• Kişisel husumet ve keyfi davranışlar suç oluşturmaz
• Ceza: 1-3 yıl hapis, adli para cezasına çevrilebilir
