TCK 270 Suç Üstlenme Suçu: Tanımı, Cezası ve Yargıtay Kararları 2026

Trafik Kazasında Alkollü Sürücünün Yerine Kazayı Üstlenen Sanığın Eylemi, Olayda Taksirle Yaralama Suçu Oluştuğundan Suç Üstlenme Suçunu Oluşturur; Aynı Eylem Suçluyu Kayırma Suçuyla Fikri İçtima Hâlinde Birleşir

Olayda, 1,80 promil alkollü olması nedeniyle emniyetli bir şekilde araç kullanamayacak hâlde bulunan inceleme dışı sanık, tek başına seyir hâlindeyken direksiyon hâkimiyetini kaybederek yoldan çıkmış, bir iş yerinin demir kapısına, beton duvarına ve ardından bir reklam panosuna çarpmış; bu kaza neticesinde kendisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralanmıştır. Olaydan günler sonra polis merkezine başvuran sanık, kazayı gerçekte kendisinin yaptığını, alkollü sürücünün ise sadece yolcu olarak araçta bulunduğunu beyan etmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, öncelikle suç üstlenme suçu ile suçluyu kayırma suçu arasındaki temel ayrımı ortaya koymuştur. Suç üstlenme suçunda fail, gerçekte hiç işlenmemiş veya başkası tarafından işlenmiş bir suçu kendisinin işlediğini bildirerek bizzat soruşturma ve kovuşturmaya maruz kalmaktadır; buna karşılık suçluyu kayırma suçunda kayıran kişi suçu üzerine almamakta, yalnızca gerçek failin yakalanmasını veya kovuşturulmasını engellemeye yönelik bir yardım sağlamaktadır. Genel Kurul, somut olayda alkollü sürücü açısından sübuta eren trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun, alkolsüz olduğu tespit edilen sanık bakımından oluşmayacağını; ancak kaza sonucunda alkollü sürücünün kendisinin yaralanması nedeniyle, takibi şikâyete bağlı olmakla birlikte taksirle yaralama suçunun maddi olarak gerçekleştiğini belirlemiştir.

Bu çerçevede sanığın, yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak taksirle yaralama suçunu işlediğini bildirmiş sayılması nedeniyle eyleminin TCK m. 270 kapsamında suç üstlenme suçunu oluşturduğu; aynı zamanda alkollü sürücü hakkında soruşturma yapılmasını engellemesi nedeniyle TCK m. 283’teki suçluyu kayırma suçunun da oluştuğu tespit edilmiştir. Genel Kurul, iki suç tipi arasında özel norm-genel norm ilişkisi bulunmadığını, dolayısıyla TCK m. 44’te düzenlenen farklı neviden fikri içtima kuralının uygulanması gerektiğini açıklamıştır. Bu kural çerçevesinde, daha ağır cezayı gerektiren suçluyu kayırma suçundan TCK m. 283/1 uyarınca cezalandırma yapılması gerektiğine hükmedilmiştir.

Suç Üstlenme Suçunun Mağduru Toplumu Oluşturan Herkestir; Trafik Kazasından Doğrudan Zarar Gören Kişinin Suç Üstlenme Suçundan Açılan Davaya Katılma ve Hükmü Temyiz Etme Hakkı Yoktur

Sanık, bir trafik kazasında gerçek sürücünün yerine geçerek, aracı kazayı yapan kişi yerine kendisinin kullandığını adli mercilere beyan etmiştir. Kazada yaralanan kişi, kendisini doğrudan etkileyen taksirle yaralama suçundan ayrı olarak açılan suç üstlenme davasına da katılan sıfatıyla kabul edilmiş ve yerel mahkemenin verdiği hükmü temyiz etmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, suç üstlenme suçuyla korunan hukuki yararın, adli makamların hataya düşürülmesini önlemek ve adil yargılanma hakkına ilişkin kamusal yararı korumak olduğunu vurgulamıştır. Fail kendisini sahte olarak suçladığından ve suçun faili ile mağduru aynı kişi olamayacağından, suç üstlenme suçu iftiranın özel bir türü olmakla birlikte, bireysel bir değeri değil yalnızca kamunun bir değerini ihlal etmektedir. Bu nedenle suçun mağduru belirli ve somut bir kişi olmayıp toplumun bütünüdür.

Genel Kurul, kazada yaralanan kişinin taksirle yaralama suçundan doğrudan zarar görmüş olmasının, kendisine farklı bir hukuki değeri koruyan suç üstlenme suçundan da mağdur sıfatı kazandırmayacağını açıkça ortaya koymuştur. Aynı olayda farklı hukuki değerlere yönelik işlenen suçlardan biri yönünden var olan davaya katılma hakkının, diğer suç yönünden de katılma hakkı verdiği biçiminde yorumlanamayacağı; dolaylı ve muhtemel zararların da davaya katılma hakkı sağlamayacağı tespit edilmiştir. Bu sonuçla, yerel mahkemenin yanılgılı şekilde verdiği katılma kararına dayanılarak yapılan temyiz incelemesinin usul ve kanuna aykırı olduğuna hükmedilmiştir.

Failin Babasının Suçunu Üstlenmesi Hâlinde Cezanın Alt Sınırının Belirlenmesinde 5237 Sayılı Kanun Hükümleri Sanık Lehine Olduğundan Bu Kanunun Uygulanması Gerekir

Sanık, babasının işlediği kasten öldürmeye teşebbüs suçunu kendisinin işlediğini beyan ederek adli mercileri yanıltmıştır. Yerel mahkeme, sanığın bu eylemini suç üstlenme suçu olarak nitelendirmiş ve mahkûmiyet kararı vermiştir; ancak cezanın hangi kanun hükümlerine göre belirleneceği konusunda hatalı bir değerlendirme yapılmıştır.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, sanığın babasının işlediği suçu üstlenmesi eyleminin 5237 sayılı TCK’nın 270. maddesine girdiğini, bu maddede cezanın alt sınırının özel olarak gösterilmediğini belirlemiştir. Madde metninde üst sınır iki yıl olarak belirtilmiş, alt sınır için ise aynı Kanunun genel hükümler kısmındaki 49. maddesine başvurulması gerektiği, bu maddeye göre alt sınırın bir ay hapis cezası olduğu kabul edilmiştir.

Daire, sanığın babasını cezadan kurtarmak amacıyla suçu üstlendiği tespit edildiğinden, verilen cezadan dörtte üç oranında indirim yapılabileceği gibi cezanın tamamen de kaldırılabileceğini hatırlatmıştır. 5237 sayılı Kanun hükümlerinin sanık açısından daha lehe sonuç doğurabileceği gözetilmeksizin, kanunun yanlış yorumlanması suretiyle karar verilmesi bozma sebebi olarak kabul edilmiştir. Bu karar, suç üstlenme suçunda akrabalık ilişkisine bağlı indirim ya da cezasızlık imkânının somut uygulamasını göstermesi bakımından önem taşımaktadır.

Maddi Hasarlı Trafik Kazası Kanunlarda Suç Olarak Düzenlenmediğinden, Kaskodan Yararlanmak İçin Kazayı Üstlenen Kişinin Eylemi Suç Üstlenme Suçunu Oluşturmaz; Beraat Kararı Verilmesi Gerekir

Sanık, meydana gelen maddi hasarlı bir trafik kazasında, kaskodan yararlanabilmek amacıyla polis tarafından tutulan kaza tutanağına kendi ismini yazdırmak istemiş ve kazayı kendisinin yaptığını beyan etmiştir. Yerel mahkeme bu eylemi TCK m. 270 kapsamında suç üstlenme suçu olarak değerlendirmiş ve mahkûmiyet kararı kurmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, suç üstlenme suçunun oluşabilmesi için failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmesinin gerektiğini; bu bildirimde bulunulan fiilin de ceza hukuku anlamında bir suç teşkil etmesi gerektiğini açıkça vurgulamıştır. Maddi hasarlı trafik kazaları, ilgili kanunlarda bir suç olarak öngörülmemiş olup yalnızca idari ve hukuki sorumluluk doğurmaktadır.

Daire, sanığın kaskodan yararlanmak amacıyla kazayı üstlenmesinin, üstlenilen fiilin suç teşkil etmemesi nedeniyle TCK m. 270’in unsurlarını oluşturmadığını tespit etmiştir. Üstlenilen fiilin suç vasfı taşımaması, suç üstlenme suçunun temel unsurlarından birinin yokluğu anlamına geldiğinden, sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi kanuna aykırı görülerek bozulmuştur. Bu karar, suç üstlenme suçunun maddi unsuru bakımından üstlenilen fiilin niteliğinin ne denli belirleyici olduğunu somutlaştırmaktadır.

Ehliyetsiz ve Alkollü Araç Kullanımının Kabahat Niteliğinde Kaldığı Hâllerde, Suça Konu Bir Suç Bulunmadığından Suç Üstlenmeye Azmettirme Suçu Oluşmaz

Sanık, ehliyetsiz ve orta derecede alkollü olarak araç kullanırken polis kontrol noktasında durdurulduğunda, yanındaki bir kişiyi azmettirmek suretiyle aracı kendisinin kullandığını görevlilere beyan ettirmiştir. Yerel mahkeme, sanığın bu eylemini suç üstlenmeye azmettirme olarak nitelendirmiş ve mahkûmiyet kararı vermiştir.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, suç üstlenme suçunun oluşabilmesi için failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini bildirmesinin yanı sıra üstlenilen fiilin de bir suç oluşturması gerektiğini tekrar vurgulamıştır. Somut olayda aracı kullanan sanığın aldığı alkol miktarının promil olarak belirlenemediği, olay tutanağında da aracın kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli bir biçimde sevk ve idare edildiğine ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği tespit edilmiştir.

Bu eksiklikler karşısında Daire, sanığın bu şekilde alkollü araç kullanmasının yalnızca idari yaptırım gerektiren bir kabahat oluşturduğu, ortada üstlenilmesi gereken işlenmiş bir suçun bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır. Üstlenilen fiilin suç vasfı taşımaması nedeniyle, unsurları itibarıyla oluşmayan suç üstlenme suçuna azmettirmekten sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi kanuna aykırı görülerek bozulmuştur.

İşlenmemiş Bir Tehdit Olayını Yetkili Makamlara Kendisinin Mağduru Olarak Bildiren Sanığın Eylemi Suç Üstlenme Suçunu Oluşturur; Suç Uydurma Suçuyla Karıştırılmamalıdır

Sanık, 156 jandarma ihbar hattını arayarak kendisini farklı bir kimlikle tanıttıktan sonra, gerçekte hiç yaşanmamış bir tehdit olayını silahla tehdit edildiği şeklinde ihbar etmiştir. Yerel mahkeme bu eylemi değerlendirirken suç vasfında yanılgıya düşmüştür.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi çoğunluğu, TCK m. 271’de düzenlenen suç uydurma suçunun oluşabilmesi için failin yetkili makamlara işlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi ihbar etmesi gerektiğini; buna karşılık TCK m. 270’te düzenlenen suç üstlenme suçunda ise failin yetkili makamlara işlenmiş ya da işlenmemiş bir suçun kendisi tarafından işlendiğini bildirmesinin yeterli olduğunu açıklamıştır. Somut olayda sanık, işlenmemiş olan bir suçun (tehdit) kendisi tarafından işlendiğini bildirmiş; yani kendisini hem mağdur hem de bir başka kişiyi de fail olarak göstermiştir.

Daire çoğunluğu, sanığın bu beyanının suç üstlenme suçunu oluşturduğuna karar vermiştir. Karara muhalif kalan azınlık görüşü ise, sanığın TCK m. 270 anlamında kendisinin bir suç işlediğini belirtmediğini, tam aksine başkasının kendisine karşı suç işlediği iddiasıyla hareket ettiğini, bu nedenle sanığın kastının suç üstlenmek değil suç uydurmak olduğunu ileri sürmüştür. Bu karşı oy, iki suç tipi arasındaki ince ayrımın uygulamada ne denli tartışmalı olabildiğini göstermektedir.

Eşinin Alkollü Araç Kullandığını Öğrenen Sanığın Onu Cezadan Kurtarmak İçin Aracı Kendisinin Kullandığını Beyan Etmesi Suçluyu Kayırma Değil Suç Üstlenme Suçunu Oluşturur

Olay günü, sanık eşinin alkollü olarak araç kullandığını öğrenmiş ve eşini cezai sorumluluktan kurtarmak amacıyla, alkollü olarak araç kullanan kişinin gerçekte kendisi olduğunu beyan etmiştir. Yerel mahkeme, bu eylemi suçluyu kayırma suçu olarak nitelendirerek ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, sanığın eyleminin niteliğini yeniden değerlendirerek, eşini cezadan kurtarmak amacıyla suçu üzerine alma eyleminin TCK m. 270/1’de düzenlenen suç üstlenme suçunu oluşturduğunu tespit etmiştir. Daire, suçluyu kayırma suçu ile suç üstlenme suçu arasındaki temel farkın, failin suçu bizzat üzerine alıp almadığı noktasında olduğunu; somut olayda sanığın suçu doğrudan kendisine ait gibi göstermesi nedeniyle eylemin suç üstlenme suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini açıklamıştır.

Bu yanlış nitelendirme nedeniyle, yerel mahkemenin suçluyu kayırma suçunun oluştuğu kabulüyle verdiği ceza verilmesine yer olmadığı kararı bozulmuştur. Karar; eş, üstsoy, altsoy veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla bizzat suçu üstlenen kişilerin TCK m. 270 hükmü çerçevesinde, suçluyu kayırma suçundan değil suç üstlenme suçundan sorumlu tutulması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Alkollü Sürücünün Yargılanmasını Engellemek İçin Aracı Kendisinin Kullandığını Beyan Eden Suça Sürüklenen Çocuğun Eylemi Suçluyu Kayırma Suçunu Oluşturur; Suç Üstlenme Suçuyla Karıştırılmamalıdır

Olayda, 1,08 promil alkollü olarak araç kullanan ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan mahkûm edilen kişi, polislerin dur ihtarına uymayıp kovalama sonucu yakalanmıştır. Bu olaydan bir hafta sonra, suça sürüklenen bir çocuk emniyet amirliğine gelerek söz konusu aracı kendisinin kullandığını beyan etmiştir. Yerel mahkeme, suça sürüklenen çocuğun bu eylemini suç üstlenme suçu olarak nitelendirmiştir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, bu nitelendirmenin hatalı olduğunu tespit etmiştir. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu gerçekte alkollü sürücünün işlediği ve suça sürüklenen çocuğun kendisinin alkollü olmadığı sabit olduğundan, çocuğun beyanı kendisi yönünden ceza hukuku anlamında bir suçu üstlenmek anlamına gelmemektedir. Daire, çocuğun eyleminin, alkollü sürücünün yargılanmasının engellenmesine imkân sağlamaya yönelik olduğunu ve bu nedenle TCK m. 283/1’de düzenlenen suçluyu kayırma suçunu oluşturacağını açıkça belirlemiştir.

Bu tespitle birlikte, suç vasfında yanılgıya düşülerek suç üstlenme suçundan hüküm kurulması kanuna aykırı görülmüştür. Karar, bir kişinin kendisinin işlemediği ve kendisi açısından suç oluşturmayan bir fiili üstlenmesinin, suç üstlenme suçunu değil suçluyu kayırma suçunu oluşturacağına ilişkin önemli bir ayrım ölçütü sunmaktadır.

Alkollü Olarak Maddi Hasarlı Kazaya Sebebiyet Veren Sürücünün Yargılanmasının Engellenmesi Amacıyla Arkadaşının Aracı Kendisinin Kullandığını Beyan Etmesi Suçluyu Kayırmaya Azmettirme Suçunu Oluşturur

Sanık, 3,50 promil alkollü olarak araç kullanırken maddi hasarlı bir trafik kazasına sebebiyet vermiş; bu kazadan sonra azmettirmesi sonucunda alkolsüz olduğu anlaşılan arkadaşı, polis karakolunda aracı kendisinin kullandığını beyan etmiştir. Yerel mahkeme, alkolsüz arkadaşın bu beyanını esas alarak sanık hakkında iftira suçundan hüküm kurmuştur.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, sanığın eylemine ilişkin doğru nitelendirmenin yapılmadığını tespit etmiştir. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu işleyen sanığın yargılanmasının engellenmesine imkân sağlamak amacıyla arkadaşını azmettirerek aracı kendisinin kullandığını beyan ettirmesi eylemi, doğrudan kendisinin suç üstlenmesi niteliğinde değildir; bilakis başka bir kişiyi araç olarak kullanarak kendi suçundan kurtulmaya çalışmaktadır.

Daire, bu eylemin TCK m. 283’te düzenlenen suçluyu kayırmaya azmettirme suçunu oluşturduğunu açıklamıştır. Suç vasfında yanılgıya düşülerek iftira suçundan hüküm kurulması kanuna aykırı görülmüş ve bozulmuştur. Bu karar; sanığın kendi suçunu üzerine almak yerine başkasını araç olarak kullanarak yargılamayı engellediği hallerde, ortaya çıkan suçun TCK m. 270 değil TCK m. 283 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha pekiştirmektedir.

Yakalanan Ruhsatsız Silahı Üstlenen Sanık Hakkında Verilen 10 Gün Hapis Cezası, Önceden Hapis Cezasına Mahkûm Edilmemiş Olması Nedeniyle TCK m. 50/3 Uyarınca Seçenek Yaptırıma Çevrilmelidir

Bir araçta yapılan arama sırasında taşınması ve bulundurulması yasak bir silah bulunmuş; aracın sahibi, yanında çalışan sanıktan suçu üstlenmesini istemiştir. Bunun üzerine sanık, yakalandığı anda ve kolluktaki ifadesinde, suça konu silahın kendisine ait olduğunu beyan etmiştir. Yerel mahkeme, sanığın bu beyanı doğrultusunda suç üstlenme suçundan 10 gün hapis cezasıyla mahkûmiyetine karar vermiş ve bu karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.

Kanun yararına bozma yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay 16. Ceza Dairesi, daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş bir sanık hakkında hükmolunan 30 gün ve daha az süreli hapis cezasının, TCK m. 50/3 uyarınca seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi gerektiğini hatırlatmıştır. Somut olayda sanık hakkında hükmolunan 10 günlük hapis cezasının bu koşulları taşıdığı belirlenmiştir.

Daire, hükmün bu hususta hukuka aykırı olduğunu tespit ederek, hükmün açıklanmasından sonra suç üstlenme suçundan verilen 10 günlük hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine ve günlüğü belirlenen tutar üzerinden hesaplanan adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Bu karar, suç üstlenme suçundan verilen kısa süreli hapis cezalarının infaz rejimi bakımından nasıl ele alınması gerektiğini somutlaştırmaktadır.

Suç Üstlenme Suçundan Verilen Ceza Verilmesine Yer Olmadığına İlişkin Hükümde, Önce Hapis Cezasına Hükmedilip Ardından Aynı Suçtan Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Karar Verilmesi Hükümde Çelişki Oluşturur

Sanık hakkında, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşini cezadan kurtarmak amacıyla bir suçu üstlendiği gerekçesiyle TCK m. 270/1-son fıkra kapsamında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, yerel mahkeme önce aynı sanık hakkında TCK m. 270/1 uyarınca 1 ay hapis cezasına hükmetmiş, hükmün ikinci paragrafında ise aynı suçtan ceza verilmesine yer olmadığına dair çelişkili bir karar tesis etmiştir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, hükmün bu hâliyle iç çelişki barındırdığını ve usul ekonomisi ile hukuki belirlilik ilkeleriyle bağdaşmadığını tespit etmiştir. Kanunun, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenen suç üstlenme suçunda, hâkime cezadan indirim yapma veya tamamen vazgeçme konusunda takdir hakkı tanıdığı; ancak bu takdirin tek ve net bir sonuca bağlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Daire, hükmün bu yönden bozulmasına karar vermiş; ancak yeniden yargılama gerektirmeyen bu hususun, hükmün ilgili bölümünün çıkarılması suretiyle düzeltilerek onanmasının mümkün olduğunu belirlemiştir. Bu karar, TCK m. 270/1-son fıkrasındaki şahsi cezasızlık ya da indirim sebebinin uygulamada nasıl tutarlı bir hükme bağlanması gerektiğini göstermesi bakımından usul hukuku açısından önemlidir.

Suç Üstlenmeye Azmettirme İddiasında, Sanığın Eyleminin Azmettirme mi Yoksa Savunma Hakkı Kapsamında mı Değerlendirileceği Tartışılmadan Yetersiz Gerekçeyle Mahkûmiyet Kurulamaz

Sanık, bir tehdit ve hakaret olayında, inceleme dışı kalan bir kişiyi azmettirerek katılanı suç üstlenme yoluyla yanıltmaya çalıştığı iddiasıyla yargılanmıştır. Ancak dosya kapsamında, inceleme dışı kişinin katılanı aradığını ancak tehdit ve hakaret etmediğini savunduğu; sanığın da aşamalarda katılanı inceleme dışı kişinin aradığını beyan ettiği görülmektedir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, suç üstlenme suçunun oluşması için failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmesi ve üstlenilen fiilin de suç oluşturması gerektiğini tekrar vurgulamıştır. Somut olayda sanığın beyanının azmettirme niteliğinde mi olduğu, yoksa sadece kendi savunma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerekip gerekmediği yeterince tartışılmamıştır.

Daire, bu eksik ve yetersiz gerekçeyle kurulan mahkûmiyet hükmünü, hem suç üstlenmeye azmettirme suçu yönünden hem de tehdit ve hakaret suçlarına ilişkin uzlaştırma hükümlerinin uygulanmaması yönünden bozmuştur. Bu karar, suç üstlenmeye azmettirme suçlamasında failin beyanının azmettirme kastı taşıyıp taşımadığının titizlikle araştırılması gerektiğini, savunma hakkı kapsamında kalan beyanların cezai sorumluluk doğurmaması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Tabancayı Teslim Eden ve Olay Yerinde Bulunmadığı Tanık Beyanlarıyla Sabit Olan Sanığın Eylemi Kasten Öldürmeye Yardım Değil, Diğer Sanıkların Suçunu Üstlenme Niteliğindedir

Bir kasten öldürme olayında, sanık olaydan 22 gün sonra diğer iki sanıkla birlikte polis merkezine gelerek, maktulü kendisinin vurduğunu belirtmiş ve öldürme olayında kullandığını söylediği tabancayı teslim etmiştir. Ancak dosyadaki tanık beyanlarına göre, bu sanığın olay anında olay yerinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Yerel mahkeme, sanığı kasten öldürmeye yardım suçundan mahkûm etmiştir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, tanık beyanlarıyla sabit olan bu durumun, sanığın gerçekte olaya fiilen katılmadığını, sadece diğer sanıkların işlediği öldürme fiilini üstlenmek amacıyla hareket ettiğini ortaya koyduğunu tespit etmiştir. Sanığın olay yerinde bulunmaması, kasten öldürmeye yardım suçunun maddi unsurlarının (yardım fiilinin) gerçekleşmediğini göstermektedir; buna karşılık sanığın beyanı, gerçekte başka kişiler tarafından işlenen bir suçu kendisinin işlediğini bildirmesi niteliğindedir.

Daire, sanığın eyleminin TCK m. 270/1’de düzenlenen suç üstlenme suçuna uyduğunu ve bu maddeye göre cezalandırılması gerektiğini açıkça belirlemiştir. Yanılgılı değerlendirmeyle kasten öldürmeye yardım suçundan cezalandırılmaya karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır. Bu karar, ağır suçlarda da gerçek faillerin kimliğini gizlemek amacıyla başka kişilerin suçu üstlenmesi hâllerinde doğru hukuki nitelendirmenin önemini açıkça göstermektedir.

Çeşitli Suçlara İlişkin Davalarda Görevli Daire Belirlenirken Hapis Cezasının Üst Sınırı Esas Alınır; Suç Üstlenme Suçunun Üst Sınırı Taksirle Yaralama Suçundan Daha Ağırdır

Bir yargılamada hem taksirle yaralama suçu hem de suç üstlenme suçundan mahkûmiyet kararları verilmiş; temyiz incelemesini hangi Yargıtay dairesinin yapacağı konusunda görev belirleme sorunu ortaya çıkmıştır. Bu belirleme, suçlardan hangisinin daha ağır olduğunun tespitine bağlıdır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun istikrar kazanmış uygulaması doğrultusunda, çeşitli suçlara ilişkin açılan davalardan en ağırının saptanmasında hapis cezasının üst sınırının esas alınması gerektiğini, üst sınırların eşit olması hâlinde ise alt sınırı daha fazla olan suçun esas alınacağını belirlemiştir. Hapis cezasıyla birlikte adli para cezası öngörülmüşse, bu husus ancak üst ve alt sınırların her iki suç için de eşit olması durumunda dikkate alınabilecektir.

Somut olayda, taksirle yaralama suçunun cezası TCK m. 89/1’de üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası olarak; suç üstlenme suçunun cezası ise TCK m. 270/1 uyarınca iki yıla kadar hapis cezası olarak düzenlenmiştir. Hapis cezasının üst sınırının daha fazla olması nedeniyle suç üstlenme suçu daha ağır kabul edilmiş ve dosyanın bu suçun temyiz incelemesini yapmakla görevli olan ilgili daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

Suç Üstlenme Suçunun ve Suçluyu Kayırma Suçunun Görünüşte İçtima Değil Fikri İçtima İlişkisi İçinde Değerlendirilmesi Gerekir; Özel Norm-Genel Norm İlişkisi Bulunmamaktadır

Bir trafik kazası sonrasında sanığın, gerçek alkollü sürücü yerine kazayı kendisinin yaptığını beyan etmesi olayında, ortaya çıkan eylemin hem suç üstlenme suçunu hem de suçluyu kayırma suçunu aynı anda oluşturup oluşturmadığı tartışmaya açılmıştır. Bu durumda hangi suçun uygulanacağına ilişkin temel hukuki tartışma, iki suç tipi arasındaki normlar ilişkisinin niteliğine dayanmaktadır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, görünüşte içtima ile fikri içtima arasındaki farkı detaylı biçimde açıklamıştır. Görünüşte içtimada normlardan sadece biri gerçekte uygulanma kabiliyetine sahip olup diğer normların ihlali sadece görünüştedir; bu durum genellikle özel norm-genel norm ilişkisinde ortaya çıkar. Genel Kurul, suç üstlenme suçunun her zaman suçluyu kayırma suçunun bütün unsurlarını içermediğini, dolayısıyla bu iki suç tipi arasında özel norm-genel norm ilişkisi bulunmadığını tespit etmiştir.

Bu nedenle, bir fiille hem suç üstlenme hem de suçluyu kayırma suçunun oluştuğu durumlarda, TCK m. 44’te düzenlenen farklı neviden fikri içtima kuralı uygulanmalı ve fail, bu suçlardan daha ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılmalıdır. Genel Kurul ayrıca, suç üstlenme suçunun suçluyu kayırma suçuna göre özel norm niteliğinde kabul edilerek daha az cezayı gerektiren suçtan sorumluluk öngörülmesinin, kanun koyucunun amacıyla bağdaşmayacağını ve ceza adaletinin sağlanması gayesini zedeleyeceğini açıkça vurgulamıştır.

© Ayboğa Avukatlık Bürosu – Bu derleme yalnızca avukatlık bürosunun iç kullanımına yönelik hazırlanmıştır.