Gerekçeli Karar Nedir?
Doğrudan CevapGerekçeli karar, mahkemenin hüküm sonucuna nasıl ulaştığını gösteren tam karar metnidir. İçinde tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, delillerin değerlendirilmesi, sabit görülen olgular, uygulanan hukuk kuralları ve hüküm fıkrası yer alır. Dayanağı Anayasa m.141, hukuk yargısında HMK m.297, ceza yargısında CMK m.34 ve 230, idari yargıda İYUK m.24’tür.
Duruşma sonunda okunan ve tutanağa geçirilen metne kısa karar denir; yalnızca sonucu içerir. Gerekçeli karar bu sonucun açıklamasıdır ve kısa kararla aynı hükmü taşımak zorundadır. Mahkeme, kısa kararı açıkladıktan sonra gerekçeli kararda sonucu değiştiremez.
Gerekçeli Kararda Neler Bulunur?
Doğrudan CevapHukuk davalarında gerekçeli karar; mahkemenin adı, hâkim ve zabıt kâtibinin kimliği, tarafların ve vekillerinin bilgileri, iddia ve savunmanın özeti, anlaşılan ve anlaşılamayan hususlar, delillerin tartışılması, sabit görülen olaylar, hukuki sebep, hüküm sonucu, yargılama giderleri, kanun yolu ve süresi ile karar tarihini içerir (HMK m.297).
Hüküm fıkrasıTaraflara yüklenen borç ve tanınan haklar, sıra numarası altında, açık ve tereddüt uyandırmayacak biçimde yazılır.
Ceza kararlarındaİddia ve savunmada ileri sürülen görüşler, delillerin tartışılması, ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili, cezanın belirlenme biçimi ve erteleme ile seçenek yaptırımlara ilişkin değerlendirme gösterilir (CMK m.230).
Kanun yolu bilgisiBaşvurulacak merci, süre ve sürenin başlangıcı kararda açıkça yazılmalıdır; bu bilginin yanlış gösterilmesi tarafın hak kaybına yol açmamalıdır.
Karşı oyToplu mahkemelerde azınlıkta kalan üyenin görüşü kararın altına yazılır.
Gerekçeli Karar Ne Zaman Yazılır, Kaç Günde Çıkar?
Doğrudan CevapHukuk davalarında hüküm duruşmada özet olarak açıklanmışsa gerekçeli karar, açıklama tarihinden itibaren 1 ay içinde yazılmalıdır (HMK m.294). Ceza davalarında gerekçe tümüyle tutanağa geçirilmemişse hükmün açıklanmasından itibaren en geç 15 gün içinde dosyaya konulur (CMK m.232). Bu süreler düzenleyicidir; aşılması kararı geçersiz kılmaz.
Yargı Kollarına Göre Gerekçeli Karar ve Kanun Yolu Süreleri (2026)
| Yargı Kolu |
Gerekçeli Kararın Yazım Süresi |
Kanun Yolu Süresinin Başlangıcı |
Kanun Yolu Süresi |
| Hukuk yargısı |
Kısa karardan itibaren 1 ay (HMK m.294) |
Gerekçeli kararın tebliği |
İstinaf ve temyizde 2 hafta |
| Ceza yargısı |
Hükmün açıklanmasından itibaren 15 gün (CMK m.232) |
Gerekçeli hükmün tebliği |
İstinaf ve temyizde 2 hafta |
| İdari yargı |
Karar gerekçesiyle birlikte yazılır (İYUK m.24) |
Kararın tebliği |
İstinaf ve temyizde 30 gün |
| İcra mahkemesi |
Kısa karardan sonra gerekçeli karar yazılır |
Gerekçeli kararın tebliği |
İstinafta 2 hafta |
Uygulamada iş yükü nedeniyle gerekçeli kararın yazılması bu süreleri aşabilir. Gecikme halinde taraflar mahkeme kaleminden bilgi alabilir; yazım süresinin aşılması kanun yolu süresini başlatmaz, çünkü süre tebliğle işlemeye başlar.
Av. Çağrı Ayboğa’ya göre gerekçeli kararın geç yazılması tarafların aleyhine sonuç doğurmaz; HMK ve CMK uyarınca kanun yolu süresi gerekçeli kararın tebliğiyle başladığından, kısa kararın açıklandığı gün süre hesabında esas alınmaz.
Gerekçeli Karar Nasıl Öğrenilir, Nereden Görülür?
Doğrudan CevapGerekçeli karar taraflara veya vekillerine tebliğ edilir; vekille takip edilen davalarda tebligat vekile yapılır. Karar yazıldığında e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portal’da dosyanın evrak bölümünde görüntülenebilir. Dosyada görülmesi tebliğ anlamına gelmez; kanun yolu süresi usulüne uygun tebligatla başlar, ancak kararı öğrenen tarafın beklemeden başvurmasına engel yoktur.
1
e-DevletUYAP Vatandaş Portal’a giriş yapılır, dava dosyası sorgulanır ve evrak listesinden gerekçeli karar açılır.
2
TebligatKarar posta veya elektronik tebligat yoluyla gönderilir; elektronik tebligat, muhatabın adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
3
Mahkeme kalemiTaraf veya vekili kalemden karar örneği alabilir; elden tebliğ alınması halinde süre o gün başlar.
4
Kesinleşme şerhiSüresinde kanun yoluna başvurulmazsa karar kesinleşir ve kalemden kesinleşme şerhi alınır.
Elektronik tebligatta süre hesabı için e-tebligat süre hesaplama, tebligatın geçersizliği için usulsüz tebligat yazılarımıza bakabilirsiniz.
Gerekçeli Karardan Sonra İstinaf ve Temyiz Süresi Nasıl İşler?
Doğrudan CevapHukuk ve ceza davalarında istinaf ve temyiz süresi, gerekçeli kararın tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren 2 haftadır. Sürenin son günü tatile rastlarsa izleyen ilk iş günü mesai bitimine kadar uzar. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Kararda kanun yolu ve süresinin yanlış gösterilmesi halinde tarafın hak kaybına uğramaması gerekir.
Ceza yargısındaki değişiklik1 Haziran 2024’ten itibaren ceza davalarında da süre, hükmün açıklanmasıyla değil gerekçeli hükmün tebliğiyle başlar.
Süre tutum dilekçesiSürenin tebliğle başlaması nedeniyle hukuk davalarında gerek yoktur; kanun yolu dilekçesi gerekçeli karar incelendikten sonra hazırlanır.
Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun dava takibindeki gözlemine göre taraflar en çok elektronik tebligatta yanılmaktadır; kararın UYAP’ta görüldüğü gün ile tebliğin yapılmış sayıldığı gün farklıdır ve süre, tebligatın yapılmış sayıldığı günden itibaren hesaplanır.
Kısa Karar ile Gerekçeli Karar Çelişirse Ne Olur?
Doğrudan CevapKısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunması, kararın bozulmasını gerektiren bir hukuka aykırılıktır. Duruşmada açıklanan hüküm ile sonradan yazılan metnin hüküm fıkrası aynı olmalıdır; mahkeme gerekçeyi yazarken sonucu değiştiremez. Çelişki halinde üst mahkeme kararı bozar ve mahkeme, önceki iki kararla bağlı olmaksızın yeniden hüküm kurar.
Çelişki örnekleriKısa kararda kabul edilen tutarın gerekçeli kararda farklı yazılması, faiz başlangıcının değiştirilmesi, kısa kararda bulunmayan bir hükmün eklenmesi.
Gerekçe ile hüküm çelişkisiGerekçede bir talebin reddi gerektiği anlatılıp hüküm fıkrasında kabul edilmesi de bozma nedenidir.
Yazım hatalarıAçık hesap ve yazı hataları bozma gerektirmez; düzeltme yoluyla giderilir.
Gerekçeli Karardaki Hata Nasıl Düzeltilir?
Doğrudan CevapGerekçeli karardaki açık yazı ve hesap hataları tashih, yani düzeltme yoluyla; hükmün yeterince açık olmaması veya çelişkili fıkralar içermesi tavzih, yani açıklama yoluyla giderilir (HMK m.304-306). Bu yollarla hükümdeki hak ve borçlar sınırlandırılamaz, genişletilemez veya değiştirilemez. Hükmün esasına ilişkin hatalar ancak kanun yoluyla düzeltilebilir.
Tashih, mahkemece kendiliğinden veya taraflardan birinin talebiyle her zaman yapılabilir. Tavzih ise hükmün icrası tamamlanıncaya kadar istenebilir. Ayrıntı için hükmün tavzihi ve tashihi yazımıza bakabilirsiniz.
Gerekçesiz veya Yetersiz Gerekçeli Karar Ne Sonuç Doğurur?
Doğrudan CevapGerekçe içermeyen karar hukuka aykırıdır ve kanun yolunda bozulur. Ceza yargısında hükmün gerekçeyi içermemesi hukuka kesin aykırılık hallerindendir (CMK m.289). Hukuk yargısında gerekçesizlik, karara etki eden yargılama hatası sayılır. Tarafın sonuca etkili iddia ve itirazlarının karşılanmaması da yetersiz gerekçe olarak değerlendirilir.
Yetersiz gerekçe örnekleri“Dosya kapsamına göre” gibi kalıp ifadelerle yetinilmesi, bilirkişi raporuna itirazların tartışılmaması, çelişen deliller arasında neden birinin üstün tutulduğunun açıklanmaması.
Bireysel başvuruGerekçeli karar hakkının ihlali, olağan kanun yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruya konu edilebilir.
Gerekçeli Karar Ne Zaman Kesinleşir, İcraya Konulabilir mi?
Doğrudan CevapGerekçeli karar, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde kanun yoluna başvurulmazsa veya kanun yolları tüketilirse kesinleşir. Para alacağına ilişkin hukuk mahkemesi kararları kesinleşmeden icraya konulabilir; aile ve kişiler hukukuna, taşınmazın aynına ilişkin kararlar ile ceza mahkemelerinin mahkumiyet hükümleri ise kesinleşmeden yerine getirilemez.
İcraya konulabilmesi için kararın gerekçeli olarak yazılmış ve tebliğe çıkarılmış olması gerekir; kısa kararla icra takibi yapılamaz. Ayrıntı için kesinleşmeden icraya konulamayacak kararlar ve ilamlı ve ilamsız icra takibi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Gerekçeli Karar Aşamasında En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Doğrudan CevapGerekçeli karar aşamasında en sık yapılan beş hata şunlardır: süreyi kısa kararın açıklandığı günden hesaplamak, elektronik tebligatın yapılmış sayıldığı günü yanlış belirlemek, gerekçeyi incelemeden kalıp bir istinaf dilekçesi vermek, kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki farkları karşılaştırmamak ve vekille takip edilen dosyada asıla yapılan tebligatı esas almak.
Ayboğa Avukatlık Bürosu Gerekçeli Karar Kontrol Listesi
Gerekçeli kararın tebliğ tarihi tebligat mazbatası veya UYAP kaydıyla teyit edildi.
Kanun yolu süresinin son günü hesaplandı ve takvime işlendi.
Kısa karar ile gerekçeli kararın hüküm fıkraları karşılaştırıldı.
Sonuca etkili iddia ve itirazların gerekçede karşılanıp karşılanmadığı incelendi.
Hesap ve yazı hataları için tashih, belirsizlikler için tavzih ihtiyacı değerlendirildi.
Kararın kanun yoluna açık olup olmadığı ve parasal sınır kontrol edildi.
Karar icra edilebilir nitelikteyse icranın geri bırakılması seçeneği gözden geçirildi.
Uygulamadan Not - Av. Çağrı Ayboğa
Duruşmada duyduğunuz sonuç sizi şaşırtmış olabilir; ancak gerekçeli karar gelmeden kanun yolu dilekçesi yazmak, hâkimin neye dayandığını bilmeden itiraz etmek demektir. Gerekçeyi satır satır okuyup her bir tespitin hangi delile dayandığını not etmek, etkili bir istinaf dilekçesinin ilk adımıdır.
Gerekçeli Kararda 2026 Yılında Güncel Durum Nedir?
Doğrudan CevapGerekçeli karara ilişkin en önemli güncel değişiklik sürelerdedir: 1 Haziran 2024’ten itibaren hukuk ve ceza yargısında istinaf ve temyiz süreleri 2 hafta olarak uygulanmakta ve ceza yargısında da süre gerekçeli hükmün tebliğiyle başlamaktadır. Bu değişiklikle, kısa kararın açıklanmasıyla süre başlatan eski uygulama sona ermiştir.
Ankara’da Gerekçeli Karar Süreci Nasıl İşler?
Doğrudan CevapAnkara Adliyesi ve Ankara Batı Adliyesi mahkemelerinde gerekçeli kararlar yazıldığında UYAP’a yüklenir ve taraf vekillerine elektronik tebligatla gönderilir. Avukatı bulunmayan taraflara tebligat adreslerine yapılır. Kanun yolu dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir; dosya, süre ve harç kontrolünden sonra Ankara Bölge Adliye Mahkemesine mahkeme tarafından gönderilir.
Ankara’da görülen dosyalarda Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemi, yoğun mahkemelerde gerekçeli kararın yazılmasının kanundaki süreleri aşabildiği, bu nedenle tarafların dosyayı UYAP üzerinden düzenli olarak izlemesinin ve tebligat adreslerini güncel tutmasının önem taşıdığı yönündedir.
Gerekçeli Karar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Gerekçeli karar nedir?
Mahkemenin hükmünü hangi delillere ve hukuk kurallarına dayandırdığını açıklayan tam karar metnidir. Duruşmada okunan kısa karardan sonra yazılır.
Gerekçeli karar kaç günde çıkar?
Hukuk davalarında kısa karardan itibaren 1 ay, ceza davalarında 15 gün içinde yazılması gerekir. Uygulamada iş yükü nedeniyle bu süreler aşılabilir.
Gerekçeli karar geldikten sonra kaç gün içinde itiraz edilir?
Hukuk ve ceza davalarında tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf veya temyiz yoluna başvurulur. İdari yargıda süre 30 gündür.
Gerekçeli karar e-Devlet’te görünür mü?
Evet, yazıldığında UYAP Vatandaş Portal’da dosyanın evrak bölümünde görülür. Ayboğa Avukatlık Bürosu, dosyada görülmesinin tebliğ sayılmadığını ve sürenin tebligatla başladığını hatırlatmaktadır.
Kısa karar ile gerekçeli karar farklı olabilir mi?
Hayır, hüküm sonucu aynı olmak zorundadır. Aralarındaki çelişki kararın kanun yolunda bozulmasını gerektirir.
Gerekçeli karar geç yazılırsa ne olur?
Karar geçersiz hale gelmez ve tarafın süresi başlamaz. Kanun yolu süresi, karar yazılıp tebliğ edildiğinde işlemeye başlar.
Gerekçeli karar olmadan istinafa başvurulabilir mi?
Başvurulabilir, ancak gerekçe bilinmeden etkili bir dilekçe yazılamaz. Av. Çağrı Ayboğa’ya göre dilekçenin gerekçeli karar incelendikten sonra hazırlanması gerekir.
Gerekçeli karardaki yazım hatası nasıl düzeltilir?
Açık yazı ve hesap hataları tashih yoluyla, belirsiz veya çelişkili ifadeler tavzih yoluyla düzeltilir. Bu yollarla hükmün esası değiştirilemez.
Gerekçeli karar ne zaman kesinleşir?
Tebliğden itibaren süresi içinde kanun yoluna başvurulmazsa veya kanun yolları tüketilirse kesinleşir. Kesinleşme şerhi mahkeme kaleminden alınır.
Gerekçesiz karar verilirse ne yapılır?
Karara karşı kanun yoluna başvurulur; gerekçesizlik bozma nedenidir. Olağan yollar tüketildikten sonra bireysel başvuru da gündeme gelebilir.
İlgili Usul Hukuku Rehberleri
Davanın Islahı
Yargılama sırasında talebin değiştirilmesi.
Davanın ıslahı
Kaynakça
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa - Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve medeni usul hukuku, ceza muhakemesi hukuku ve idari yargı alanlarında çalışmaktadır. Hukuk, ceza ve idare davalarında ilk derece mahkemeleri, bölge mahkemeleri, Yargıtay ve Danıştay önünde kanun yolu başvurularında vekillik yürütmektedir.
Bu rehber 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 5 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.
LinkedIn - YouTube - Google Haritalar
Ayboğa Avukatlık Bürosu Ankara İletişim ve Harita
AdresEmek Mah. Bişkek Cd. 26/3, 06490 Çankaya / Ankara
Çalışma SaatleriPazartesi - Cumartesi: 09:00 - 18:00
Baro KaydıAnkara Barosu - Sicil No: 34507
