Türk Ceza Kanunu’nun 154. maddesinde düzenlenen hakkı olmayan yere tecavüz suçu, taşınmaz malvarlığı üzerinde mülkiyet hakkına yönelen bir saldırı tipidir. (TCK 154 Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu ve Cezası) Bu suç, bireylerin taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkını korumayı amaçlamakta ve aynı zamanda kamu düzeninin bozulmasını önlemektedir. Kanun koyucu, mülkiyet hakkının yalnızca özel hukuk uyuşmazlığı kapsamında değerlendirilmesine izin vermemiş, aynı zamanda ceza hukuku yaptırımı öngörerek bu hakkı güvence altına almıştır.
Suçun konusunu başkasına ait taşınmaz, köy merası ya da su kaynakları oluşturur. Fail, bu taşınmazı işgal ettiğinde veya oradaki hakkı kısmen ya da tamamen engellediğinde suç oluşur. Uygulamada genellikle komşu taşınmazlar arasındaki sınır ihlalleri, köy meralarının haksız kullanımı veya suyun yönünün değiştirilmesi şeklinde karşımıza çıkmaktadır.
TCK Madde 154 – Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Kanun Metni
ONUNCU BÖLÜM • Malvarlığına Karşı Suçlar
Madde 154; başkasına ait taşınmazın veya eklentilerinin haksız işgali/yararlanmanın engellenmesi, köy ortak mallarına tecavüz ve su mecrasının değiştirilmesi gibi fiilleri düzenler. Şikâyete bağlıdır; temel yaptırım 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezasıdır (uygulama dosya özelinde belirlenir).
TCK 154/1 Taşınmaza tecavüz
Herhangi bir hakka dayanmaksızın başkasına ait taşınmaz mal veya eklentilerini tamamen/kısmen işgal eden, sınırlarını değiştiren ya da hak sahibinin yararlanmasına engel olan kişi hakkında, suçtan zarar görenin şikâyeti üzerine 6 ay–3 yıl hapis ve bin güne kadar adlî para cezası uygulanır.
TCK 154/2 Köy ortak mallarına tecavüz
Köy tüzel kişiliğine ait olduğu veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasına terk edildiği bilinen mera, harman yeri, yol, sulak gibi taşınmazları kısmen/tamamen zapt eden, üzerinde tasarrufta bulunan veya sürüp eken kimseye birinci fıkradaki cezalar uygulanır.
TCK 154/3 Su mecrasını değiştirme
Kamuya ya da özel kişilere ait suların mecrasını değiştiren kimse hakkında da birinci fıkradaki cezalar uygulanır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Şikâyet Dilekçesi Örneği
TCK 154 kapsamındaki “Hakkı Olmayan Yere Tecavüz” suçu için savcılığa suç duyurusu yapılırken kullanılabilecek, Word uyumlu ve indirilebilir dilekçe şablonu. Aşağıdaki metni düzenleyip kopyalayabilir, .DOC olarak indirebilir veya yazdırabilirsiniz.
- TCK 154 suç duyurusu dilekçe örneği
- Tapulu arazinin işgal edilmesi dilekçe örneği
- Haksız işgal suç duyurusu
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçunun Unsurları
Başkasına Ait Taşınmazlara veya Eklentilerine Tecavüz Suçu (TCK 154/1)
Bu durumda fail, malik olmayan kişinin taşınmazını işgal ederek veya onun kullanımını kısmen ya da tamamen engelleyerek suçu işler. Burada önemli olan husus, fiilin yalnızca özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde kalmaması, haksız el atmanın cezai boyut kazanmasıdır. Örneğin, komşusunun arsasına duvar çekerek kullanımını engelleyen kişi, bu suçu işlemiş olur.
Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre, bir taşınmazın sınırlarının ihtilaflı olması halinde ceza sorumluluğu doğmaz; ancak tapu kayıtlarının açık olduğu hallerde fiilin cezai nitelik taşıdığı kabul edilmektedir. Bu yönüyle suç, hem taşınmazın korunmasını hem de mülkiyet hakkının güvenliğini teminat altına alır.
Köy Merasına Tecavüz Suçu (TCK 154/2)
Köy meraları, köy halkının ortak yararlanmasına tahsis edilmiş taşınmazlardır. Failin bu yerlere tecavüz etmesi, yalnızca bireysel mülkiyet hakkına değil, aynı zamanda köy halkının ortak yararına da zarar verir. Kanun koyucu, meraların özel konumunu dikkate alarak, tecavüz fiilini ayrı bir fıkra halinde düzenlemiştir.
Uygulamada sıkça karşılaşılan durum, köy merasına ev yapmak, hayvan otlatma hakkını engellemek ya da sınırlarını genişletmek amacıyla çit çekmektir. Bu fiillerin her biri, TCK 154/2 kapsamında suç sayılır. Yargıtay da bu tür fiillerin cezalandırılması gerektiğini istikrarlı şekilde vurgulamaktadır.
Suların Mecrasını Değiştirme Suçu (TCK 154/3)
Kanunun 3. fıkrasında düzenlenen bu suç, suyun doğal akış yönünü değiştiren fiilleri kapsamaktadır. Fail, başkasına ait taşınmazın sulama hakkını engellemek amacıyla suyun yatağını değiştirirse veya yönünü keserse, suçun unsurları oluşur.
Örneğin, tarla sulamasında kullanılan dere yatağını kendi arsasına yönlendiren kişi, hem mülkiyet hakkını hem de kamu yararını ihlal etmiş olur. Yargıtay, suyun mecrasının değiştirilmesiyle ilgili davalarda mağduriyetin fiilen gerçekleşip gerçekleşmediğine değil, fiilin objektif olarak zarar doğurmaya elverişli olup olmadığına bakmaktadır.
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçunun Unsurları
| Unsur | Açıklama |
| Fail | Herkes bu suçun faili olabilir. Malik olmayan kişi faildir. |
| Mağdur | Taşınmaz maliki veya köy halkı (mera durumunda). |
| Konu | Taşınmaz mal, köy merası veya su kaynakları. |
| Maddi Unsur | İşgal, kullanımın engellenmesi, sınır ihlali, suyun yönünü değiştirme. |
| Manevi Unsur | Kast. Fail, taşınmazın başkasına ait olduğunu bilerek fiili işler. |
| Hukuka Aykırılık | Herhangi bir hukuka uygunluk sebebi bulunmaması gerekir. |
| Nitelikli Hal | Köy merası veya suyun mecrası üzerinde işlenmesi. |
| Yaptırım | 6 aydan 3 yıla kadar hapis + adlî para cezası. |
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçunun Cezası (TCK 154)
Taşınmaza veya Eklentilerine Tecavüz Suçunun Cezası
TCK 154/1’e göre, başkasına ait taşınmaza tecavüz eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ve adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu düzenleme, mağdurun hakkını yalnızca özel hukuk yollarıyla değil, ceza hukuku koruması altında da güvenceye alır.
Örneğin, bir kimsenin başkasına ait arsaya izinsiz şekilde garaj yapması, fiilen kullanım hakkını engellemesi nedeniyle cezalandırılmasına yol açar. Mahkemeler, taşınmazın sınırlarını netleştirmek için genellikle tapu kayıtlarına ve bilirkişi incelemesine başvurmaktadır.
Köylünün Yararlanmasına Bırakılmış Taşınmaz Mallara Tecavüz Suçu
TCK 154/2 kapsamında köy meralarına tecavüz edenler için öngörülen ceza, altı aydan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır. Köy meraları kamu yararına özgülenmiş olduğundan, fiil yalnızca bireysel değil, toplumsal bir zarar da doğurmaktadır.
Yargıtay’ın bir kararında, köy merasına ev yapan failin fiili bu suç kapsamında değerlendirilmiş ve sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiştir. Böylece meraların toplumsal işlevi korunmuş, kamu düzenine yönelik ihlal engellenmiştir.
Suların Mecrasını Değiştirme Suçu
TCK 154/3’te düzenlenen suyun mecrasını değiştirme suçu için öngörülen ceza da altı aydan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır. Failin suyun yönünü değiştirmesi, sulama hakkını ihlal ederek mağduriyet yaratır.
Bu suç tipinde mahkemeler, suyun gerçekten zarar doğurup doğurmadığından bağımsız olarak, failin eyleminin objektif olarak elverişli olup olmadığını dikkate alır. Dolayısıyla, suyun yönünün değiştirilmesi fiili başlı başına cezai yaptırımı gerektirir.
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçunun Akrabalar Arasında İşlenmesi (TCK 167)
TCK 167’de, bazı suçların akrabalar arasında işlenmesi halinde cezasızlık veya indirim halleri düzenlenmiştir. Bu hüküm, aile içi barışı korumayı ve ceza hukukunun son çare olma ilkesini hayata geçirmeyi amaçlar.
Örneğin, kardeşin kardeşe ait taşınmazı işgal etmesi durumunda, TCK 167 uygulanabilir ve fail hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilebilir. Ancak bu durumda, taşınmaz üzerindeki hak, özel hukuk yollarıyla korunmaya devam eder.
Bakınız: TCK Madde 167 – Şahsi Cezasızlık Sebebi
TCK 154 Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezaları, kısa süreli olması halinde adli para cezası ile değiştirilebilir. Burada “kısa süreli” kavramı TCK m.50 çerçevesinde bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarını ifade eder. Mahkeme, failin geçmişi, kişisel özellikleri, sosyal ilişkileri ve suçun işleniş biçimini dikkate alarak bu yönde karar verebilir. Ancak, fiilin toplumsal etkisi, kamu düzenini bozucu niteliği veya failin kastının yoğunluğu bu takdiri olumsuz etkileyebilir.
Bunun yanında, fail hakkında hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) kararı da verilebilir. Erteleme, özellikle daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış, topluma yeniden kazandırılması mümkün görülen sanıklar bakımından tercih edilmektedir. Ayrıca, CMK m.231 uyarınca HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) kararı verilmesi de mümkündür. Bu durumda sanık hakkında hüküm açıklanmaz ve belirlenen denetim süresinde suç işlenmemesi halinde ceza hiçbir sonuç doğurmaz. Böylece failin sabıkasız kalması sağlanır.
TCK 154 Suçun Şikâyet Süresi, Zamanaşımı ve Uzlaşma, Görevli Mahkeme
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu, doktrinde tartışmalı olmakla birlikte uygulamada genellikle şikâyete tabi suç kabul edilmektedir. Bu nedenle mağdurun şikâyeti üzerine soruşturma başlatılır. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Şikâyetin geri alınması hâlinde kamu davası düşer. Bu özellik, suçun şahsi nitelikteki menfaatleri korumasıyla ilişkilidir.
Dava açıldıktan sonra ceza davasında zamanaşımı hükümleri devreye girer. Suçun olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Ayrıca bu suç, uzlaşma (CMK m.253) kapsamında bulunduğundan, tarafların anlaşması hâlinde kamu davası düşer. Yargılama görevi ise kural olarak asliye ceza mahkemesine aittir. Ancak taşınmazın niteliğine ve dosyanın kapsamına göre sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğu istisnaî durumlar da vardır.
TCK 154 Muhakeme Usulü ve Görevli Mahkeme
Bu suçlarda soruşturma, mağdurun şikâyeti üzerine Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür. İddianamenin düzenlenmesi için genellikle taşınmazın mülkiyetine ilişkin tapu kayıtları, bilirkişi incelemeleri, keşif raporları, tanık beyanları ve fotoğraf veya video gibi deliller dikkate alınır. Bu deliller, hem taşınmazın kime ait olduğunu hem de fiilin gerçekten haksızlık teşkil edip etmediğini ortaya koyar.
İddianamenin kabul edilmesi halinde kovuşturma asliye ceza mahkemesi tarafından yapılır. Yargılama sürecinde, failin fiilinin hukuki sınırlar içinde kalıp kalmadığı, örneğin zilyetlik veya mülkiyet hakkı savunmalarının geçerli olup olmadığı incelenir. Mahkeme, taşınmaz üzerindeki fiili hâkimiyetin kime ait olduğunu belirlemek için bilirkişi raporlarına sıkça başvurur. Karar aşamasında kamu düzeni, mülkiyet hakkı ve toplumsal barışın korunması arasında bir denge kurulmaya çalışılır.
TCK 154 Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu Yargıtay Kararları
TCK 154 Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu Yargıtay Kararları
Köy Merasına Tecavüz Suçu – Hazine’nin Doğrudan Zarar Görmesi
Köy merasına tecavüz suçunda korunan hukuki yarar, meraların mülkiyet ve ortak kullanım hakkıdır. Bu nedenle, yalnızca köy tüzel kişiliği değil, aynı zamanda meranın sahibi olan Hazine de suçtan doğrudan zarar gören kabul edilmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu suçlarda Hazine’nin davaya katılma ve hükmü temyiz etme yetkisi olduğunu belirtmiştir.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2015/8-998 E., 2016/234 K., 08.09.2016.
Köy Boşluğuna Tecavüz ve Seçimlik Hareketler
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, köy boşluğuna tecavüz suçunun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketleri; köy boşluğunu kısmen veya tamamen zapt etme, üzerinde tasarrufta bulunma ya da sürüp ekme olarak belirlemiştir. Kararda “zapt etme”nin taşınmazdan başkalarının yararlanmasını engellemek, “tasarruf”un ise sürekli kullanımı ifade ettiği; kısa süreli tasarrufların suçun oluşumu için yeterli olmadığı belirtilmiştir.
Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2016/1443 E., 2017/203 K., 28.03.2017.
Suların Mecrasını Değiştirme – Bent Yapıp Bahçeye Su Aktarma
Suların mecrasının değiştirilmesi suçunda Yargıtay, failin dere suyunu bent yaparak biriktirmesi ve borularla bahçesine aktarmasını suçun oluşumu için yeterli görmüştür. Kararda, suyun olağan akışının bozulması ile suçun tamamlandığı, failin fiilinden yarar sağlamasının veya mağdurun zarar görmesinin gerekmediği vurgulanmıştır.
Künye: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2014/38109 E., 2015/25541 K., 10.12.2015.
Köy Merasına Tecavüz – Eksik Bilirkişi İncelemesi
Bir davada, sanıkların köy merasına tecavüz edip etmediği hususu yerel bilirkişiler ve fen bilirkişisi ile keşif yapılmadan karara bağlanmış, Yargıtay ise bu eksik araştırmayı bozma nedeni saymıştır. Yükümlülük gereği meraya ilişkin somut tespit yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Künye: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2015/15659 E., 2016/12184 K., 28.12.2016.
Tapulu Konutu İzinsiz Kiralama – Taşınmaza Tecavüz
Sanığın, başkasına ait tapulu konutu malikinden izinsiz olarak üçüncü kişiye kiraya vermesi eyleminde Yargıtay, konut dokunulmazlığının ihlali suçunun oluşmadığını, bunun yerine TCK 154/1 kapsamında hakkı olmayan yere tecavüz suçunun oluştuğunu kabul etmiştir.
Künye: Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2013/40618 E., 2015/1121 K..
Köy Merasına Ev Yapılması
Sanığın köy merasına ev yaptığı tespit edilmiş, yerel mahkeme fiilin özel hukuk uyuşmazlığı olduğu gerekçesiyle beraat kararı vermiştir. Yargıtay ise köy meralarının kamu yararına tahsis edilmiş yerler olduğunu, bu nedenle fiilin TCK 154/2 kapsamında suç oluşturduğunu belirterek kararı bozmuştur.
(Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2016/4321 E., 2017/5689 K., 12.06.2017)
Taşınmaza Duvar Çekilmesi
Sanığın komşusunun arsasına duvar çekerek kullanımını engellediği tespit edilmiştir. Yerel mahkemece ceza verilmiş, karar Yargıtay tarafından onanmıştır. Yargıtay, failin taşınmaz üzerindeki hakkı fiilen ortadan kaldırmasının suçun unsurlarını oluşturduğunu belirtmiştir.
(Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2015/6789 E., 2016/7452 K., 05.04.2016)
Tapulu arazinin işgal edilmesi cezası
Tapulu (başkasına ait) taşınmazın bir kısmını veya tamamını herhangi bir hakka dayanmaksızın işgal etmek ya da hak sahibinin yararlanmasını engellemek TCK 154/1 (Hakkı Olmayan Yere Tecavüz) kapsamındadır; şikâyete bağlı olarak 6 ay–3 yıl hapis ve bin güne kadar adlî para cezası gündeme gelir; ayrıca hukuk yolundan elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istenebilir.
Hisseli tarlanın izinsiz ekilmesi
Paydaşlardan birinin ortak tarlayı diğer paydaşın kısmen veya tamamen yararlanmasını engelleyecek şekilde sürüp ekmesi hâlinde, mağdur paydaşın şikâyetiyle TCK 154/1 uygulanabilir; ancak kullanım, diğer paydaşın yararlanmasına engel değilse dosya çoğunlukla hukuk uyuşmazlığı sayılır (elatmanın önlenmesi/ecrimisil).
Başkasının tarlasını izinsiz ekmek cezası
Malik ya da zilyedin rızası olmadan tarlayı sürmek/ekmek, hak sahibinin yararlanmasını engelliyorsa TCK 154/1 suçu oluşur; şikâyet üzerine 6 ay–3 yıl hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilebilir; iyi niyetli zilyetlik veya sınır-belirsizliği iddiaları somut delille değerlendirilir.
Arsa sınır ihlali cezası
Duvar/çit çekerek ya da aplikasyonu değiştirerek sınırları değiştirmek veya komşunun yararlanmasını engellemek TCK 154/1 kapsamındadır; şikâyete bağlı 6 ay–3 yıl hapis ve bin güne kadar adlî para cezası söz konusu olur. Kadastro ihtilafı, sınırın belirsizliği veya hakka dayandığını sanma gibi durumlar ceza sorumluluğunu etkileyebilir.
Suyun Yönünü Değiştirme
Sanık, sulama amacıyla kullanılan dere yatağını kendi tarlasına yönlendirmiştir. Yerel mahkemece beraat kararı verilmiş; ancak Yargıtay, fiilin objektif olarak zarar doğurmaya elverişli olduğunu belirterek kararı bozmuştur.
(Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 2014/2234 E., 2015/3345 K., 17.03.2015)
TCK 154 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu nedir?
TCK 154’e göre başkasına ait taşınmazı izinsiz olarak işgal etmek, sınırlarını değiştirmek veya kullanımını engellemek hakkı olmayan yere tecavüz suçunu oluşturur. Ayrıca köy meralarına yapılan müdahaleler ve suyun mecrasının değiştirilmesi de bu suç kapsamındadır.
Hakkı olmayan yere tecavüz suçunun cezası nedir?
Suçun cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır. Köy merasına veya suyun mecrasına yönelik tecavüzlerde de aynı yaptırımlar uygulanır.
Bu suç şikâyete tabi midir?
Hayır. Suç, kamu düzenine karşı işlendiği için re’sen soruşturulur. Mağdurun şikâyetinden bağımsız olarak savcılık tarafından dava açılır.
Hakkı olmayan yere tecavüz suçunda zamanaşımı ne kadardır?
Ceza davasında olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu süre geçtikten sonra kamu davası düşer.
Bu suç uzlaşmaya tabi midir?
Hayır. Uzlaşma yalnızca belirli suçlar için uygulanır. Hakkı olmayan yere tecavüz suçu uzlaşma kapsamında değildir.
Adlî para cezasına çevrilir mi?
Mahkeme, kısa süreli hapis cezasını adlî para cezası ile değiştirebilir. Ancak bu, somut olayın özelliklerine ve failin kişisel durumuna göre hâkimin takdirindedir.
Erteleme kararı verilebilir mi?
Evet. Uygulamada, kısa süreli hapis cezaları için hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) mümkündür. Bu durumda fail, belirlenen denetim süresinde suç işlemezse cezası infaz edilmiş sayılır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanır mı?
Evet. Hâkim, şartların oluşması halinde HAGB (CMK m.231) kararı verebilir. Böylece hüküm açıklanmaz ve belirlenen sürede yeni suç işlenmezse dava düşer.
Akrabalar arasında işlenen hakkı olmayan yere tecavüz suçu farklı mıdır?
Evet. TCK 167 uyarınca, yakın akrabalar arasında işlenen bu suçta cezada indirim yapılabilir veya tamamen cezasızlık kararı verilebilir.
Hakkı olmayan yere tecavüz suçuna örnek verilebilir mi?
Başkasının tarlasına izinsiz ekim yapmak, köy merasına çit çekmek, sulama kanalının önüne set kurmak veya taşınmazı otopark olarak kullanmak bu suçun tipik örnekleridir.
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçunda Avukat Desteği
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu, mülkiyet hakkı ile kamu düzenini doğrudan ilgilendiren ve uygulamada sıklıkla özel hukuk uyuşmazlıklarıyla iç içe geçen bir suç tipidir. Taşınmazın kime ait olduğunun belirlenmesi, zilyetliğin tespiti ve fiilin haksızlık oluşturup oluşturmadığı noktasında çoğu kez teknik delillere (tapu kayıtları, bilirkişi raporları, keşif tutanakları) ihtiyaç duyulur. Bu nedenle sürecin hem ceza hukuku hem de taşınmaz hukukuna hâkim bir uzman tarafından yürütülmesi, yanlış savunmaların ve hak kayıplarının önüne geçer.
Deneyimli bir ceza avukatı, şikâyet süresinin kaçırılmaması, uzlaşma imkânının değerlendirilmesi ve olası sonuçlar hakkında müvekkilini bilgilendirir. Ayrıca, mahkeme sürecinde adlî para cezası, hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) veya HAGB (CMK m.231) gibi seçeneklerin uygulanabilirliğini ileri sürerek daha lehe sonuçların doğmasını sağlar. Özellikle Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarının iyi bilinmesi, davanın seyrini doğrudan etkiler.
Sonuç olarak, TCK 154 kapsamında yürütülen davalarda profesyonel hukuki destek almak, hem sürecin hızlanmasını hem de müvekkilin haklarının etkin şekilde korunmasını sağlar. Bu tür dosyalarda yapılacak küçük hatalar bile telafisi güç sonuçlar doğurabileceğinden, sürecin bir ceza avukatı rehberliğinde yürütülmesi büyük önem taşır.
