TCK 105/2-b Eğitici, Bakıcı ve Gözetim Yükümlüsünün Cinsel Tacizi

TCK 105/2-B – ÖĞRETMENİN ÖĞRENCİSİNE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE, ÖĞRETMENLİK SIFATI VE EĞİTİM İLİŞKİSİ NEDENİYLE NİTELİKLİ HÂL UYGULANIR VE SUÇ ŞİKÂYETE BAĞLI DEĞİLDİR

Somut olayda sanığın bir ortaokulda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yaptığı, mağdurenin ise aynı okulda yedinci sınıf öğrencisi olduğu anlaşılmıştır. İddianameye göre sanık, mağdurenin sınıfında ders yaptığı sırada onu kitap okutma bahanesiyle sürekli ön sıraya oturtmuş ve mağdurenin bacaklarına bakmıştır. Aynı sınıfta bulunan bir başka öğrenci de sanığın mağdureyi ön sıraya oturttuğunu ve birkaç kez bacaklarına baktığını gördüğünü ifade etmiştir.

Mağdurenin babasının şikâyeti üzerine sanık hakkında TCK 105/1, 105/2-b ve zincirleme suç hükümlerinin uygulanması istemiyle kamu davası açılmıştır. Ancak yargılama sırasında mağdure ile babası şikâyetlerinden vazgeçmiş ve ilk derece mahkemesi bu nedenle kamu davasının düşmesine karar vermiştir. Bu kararın temyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi düşme hükmünü onamış, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine uyuşmazlık Ceza Genel Kurulunun önüne gelmiştir.

Ceza Genel Kurulu öncelikle TCK 105’in sistematiğini incelemiştir. Maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesinde yetişkin mağdura karşı işlenen temel cinsel taciz suçunun mağdurun şikâyetine bağlı olduğu belirtilmiştir. Buna karşılık aynı fıkrada çocuğa karşı cinsel taciz için bağımsız ve daha ağır bir yaptırım öngörülmüş, ikinci fıkrada ise suçun belirli kişiler tarafından veya belirli ilişkilerin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi ayrıca nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.

Kurul, TCK 105/2’deki nitelikli hâller bakımından kanunda herhangi bir şikâyet şartının öngörülmediğini vurgulamıştır. Bir suçun yalnızca temel şeklinin şikâyete tabi tutulması, aksi kanunda açıkça belirtilmedikçe o suçun nitelikli hâllerinin de şikâyete bağlı olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle öğretmen tarafından öğrenciye karşı işlendiği ileri sürülen TCK 105/2-b kapsamındaki cinsel taciz suçunun resen takip edilmesi gerekir.

Öğretmenlik ilişkisinin ikinci fıkra bakımından önemi, failin öğrenci üzerinde eğitim ve gözetim görevinin bulunmasıdır. TCK 105/2-b’de “eğitici” ve “öğretici” sıfatları açıkça sayılmıştır. Dolayısıyla öğretmenin kendi öğrencisine karşı gerçekleştirdiği cinsel taciz eyleminde bu özel sıfatın suç tarihindeki varlığı ortaya konulduğunda, temel cinsel taciz suçuna göre daha ağır yaptırım gündeme gelir.

Ceza Genel Kurulu ayrıca mağdurun çocuk olması hâlinin de başlı başına önem taşıdığını belirtmiştir. TCK 105/1’in ikinci cümlesi, fiilin çocuğa karşı işlenmesini daha ağır yaptırıma bağlamaktadır. Öğretmenin öğrencisi olan çocuğa yönelik eyleminde hem mağdurun çocuk olması hem de failin öğretici sıfatı suçun hukuki değerlendirilmesinde dikkate alınmaktadır.

Bu nedenle mağdurenin ve babasının duruşmada şikâyetlerinden vazgeçmiş olmaları, sanık hakkındaki davanın düşürülmesini gerektirmez. Nitelikli cinsel taciz suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kamu makamlarınca resen yürütülmelidir. İlk derece mahkemesinin şikâyetten vazgeçme nedeniyle verdiği düşme hükmünün hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Kararın ayrıca zamanaşımı bakımından da önemli sonuçları bulunmaktadır. Nitelikli hâlin şikâyete bağlı olmadığının kabul edilmesi üzerine, dava zamanaşımının hangi hükümlere göre hesaplanacağı ve somut dosyada sürenin dolup dolmadığı ayrıca değerlendirilmiştir. Böylelikle suç vasfının doğru belirlenmesinin yalnızca ceza miktarını değil, muhakeme şartları ve zamanaşımını da doğrudan etkilediği ortaya konulmuştur.

Sonuç olarak Ceza Genel Kurulu, öğretmenin öğrencisine yönelik TCK 105/2-b kapsamındaki cinsel taciz eyleminin nitelikli cinsel taciz suçu olduğunu; bu nitelikli hâlin soruşturulması ve kovuşturulmasının mağdurun şikâyetine bağlı bulunmadığını ve mağdur ile kanuni temsilcisinin şikâyetten vazgeçmesinin kamu davasının düşürülmesi sonucunu doğurmayacağını kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.02.2024, E. 2024/58, K. 2024/81

TCK 105/2-B – OKUL SERVİSİ ŞOFÖRÜNÜN ÖĞRENCİYE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE, MAĞDURUN FAILİN GÖZETİM VE TAŞIMA SORUMLULUĞUNA BIRAKILMIŞ OLMASI NİTELİKLİ HÂLİN UYGULANMASINI GEREKTİRİR

Somut olayda mağdure bir Anadolu Lisesinde öğrenci olup okula gidip gelirken sanığın kullandığı öğrenci servisinden yararlanmaktadır. Sanık ise öğrencileri okuldan alıp evlerine bırakan servis şoförüdür. Olay günü mağdure diğer öğrencilerle birlikte servis aracına binmiş, yolculuk devam ederken sanık mağdureye onu en son indireceğini söylemiştir.

Serviste bulunan diğer öğrencilerin araçtan ayrılmasından sonra sanık mağdureyle yalnız kalmıştır. Dosyadaki tanık anlatımlarına göre sanık daha önce öğrencilere “aksiyon yaşatacağım” benzeri ifadeler kullanmış, mağdureyle yalnız kaldıktan sonra aracın ışıklarını kapatmış ve mağdureye yakınlarda kendisine ait bir “bekâr evi” bulunduğunu söyleyerek oraya birlikte gitmeyi teklif etmiştir.

Mağdure olayın hemen ardından bir arkadaşını ve daha sonra ağabeyini arayarak yaşadıklarını ağlayarak anlatmıştır. Mağdurenin aşamalardaki anlatımlarının öz itibarıyla değişmediği, anlatımların tanık ifadeleriyle desteklendiği ve sanıkla mağdure arasında bu derece ağır bir suç isnadını açıklayabilecek ciddi bir husumetin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

İlk derece mahkemesi, sanığın söz konusu davranışının cinsel amaç taşıdığını ve mağdureye yönelik cinsel taciz suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Sanıkla mağdure arasındaki okul servisi ilişkisi nedeniyle mağdurenin belirli süre boyunca sanığın gözetimi ve sorumluluğu altında bulunduğu, sanığın da bu konumdan kaynaklanan imkânlardan yararlanarak eylemini gerçekleştirdiği değerlendirilmiştir.

Mahkeme bu nedenle sanık hakkında TCK 105/1’in çocuğa karşı cinsel tacize ilişkin hükmünü uyguladıktan sonra TCK 105/2-b uyarınca ayrıca artırım yapmıştır. Sanık müdafii ise cinsel taciz eyleminin gerçekleşmediğini, mağdurenin anlatımlarının güvenilir olmadığını ve tanık ifadeleri arasında çelişkiler bulunduğunu ileri sürmüştür.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, yargılama sırasında ileri sürülen iddia ve savunmaların mahkemece tartışıldığını, mağdur beyanlarının dosyanın diğer delilleriyle desteklendiğini ve mahkûmiyete ilişkin vicdani kanaatin somut verilere dayandırıldığını kabul etmiştir. Daire, sanığın cinsel taciz suçundan mahkûmiyetine ilişkin suç vasfı ile yaptırımın doğru belirlendiğini ifade etmiştir.

Kararın TCK 105/2-b açısından önemi, koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü kavramının yalnızca anne, baba, vasi veya klasik anlamdaki bakıcılarla sınırlı olmadığını göstermesidir. Çocuğun eğitim kurumuna ulaşımı sırasında güvenliği ve belirli ölçüde gözetimi kendisine bırakılan okul servisi şoförü de somut ilişkinin niteliğine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bununla birlikte her servis şoförünün çocuğa yönelik her cinsel tacizinde ikinci fıkranın otomatik olarak uygulanacağı söylenemez. Failin mağdurla arasındaki ilişkinin olay tarihinde gerçekten koruma veya gözetim yükümlülüğü yaratıp yaratmadığı ve suçun bu ilişkinin bulunduğu ortam içerisinde işlenip işlenmediği somut olay üzerinden belirlenmelidir.

Sonuç olarak Yargıtay, okul servisinin şoförü olan sanığın, taşıdığı çocuk mağdureyle diğer öğrenciler indikten sonra yalnız kalmasının sağladığı ortamda cinsel içerikli tekliflerde bulunmasını TCK 105 kapsamında cinsel taciz olarak değerlendirmiş ve sanık ile mağdur arasındaki koruma-gözetim ilişkisi nedeniyle TCK 105/2-b’nin uygulanmasını hukuka uygun bulmuştur.

Künye: Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 04.05.2023, E. 2021/18002, K. 2023/2783

TCK 105/2-B – ÖĞRETMENİN ÖĞRENCİSİNE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE MAĞDURUN ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMESİ DAVAYI DÜŞÜRMEZ; ÇÜNKÜ EĞİTİCİ VEYA ÖĞRETİCİ TARAFINDAN İŞLENEN NİTELİKLİ HÂL RESEN TAKİP EDİLİR

Somut olayda ortaokul öğrencisi olan çocuk mağdureye yönelik cinsel taciz eylemlerinin kendi sınıfında ders veren öğretmen tarafından gerçekleştirildiği ileri sürülmüştür. Sanığın mağdureyi ders sırasında ön sıraya oturtarak vücuduna ve özellikle bacaklarına cinsel amaçlı biçimde baktığı iddia edilmiş, bu olgunun sınıfta bulunan başka bir öğrenci tarafından da gözlemlendiği belirtilmiştir.

Sanık hakkında açılan davada sevk maddeleri arasında TCK 105/1 ile birlikte TCK 105/2-b de gösterilmiştir. Bu nedenle sanığa isnat edilen fiil yalnızca temel cinsel taciz suçu değil, failin öğretici sıfatına dayanan nitelikli şeklidir.

Mağdurenin ve babasının daha sonra şikâyetten vazgeçmesi üzerine yerel mahkeme kamu davasını düşürmüştür. Uyuşmazlık bunun üzerine Yargıtay önüne gelmiş ve cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerinde şikâyetin hukuki niteliği tartışılmıştır.

Ceza Genel Kurulu, TCK 105/1’in ilk cümlesindeki şikâyet şartının yalnızca suçun temel şekline ilişkin olduğunu kabul etmiştir. Kanun koyucunun ikinci fıkradaki nitelikli hâller yönünden ayrıca şikâyet şartı öngörmemiş olması karşısında, bunların resen soruşturulması ve kovuşturulması gerekir.

Bu yorum, ikinci fıkranın düzenlenme amacıyla da uyumludur. Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren veya koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişilerin mağdur üzerindeki özel konumu nedeniyle suç daha ağır kabul edilmektedir. Böyle bir suçun takibinin daha sonra mağdurun şikâyet iradesine bırakılması, nitelikli hâlin korunma amacını önemli ölçüde zayıflatacaktır.

Özellikle çocuk mağdurlar bakımından failin öğretmen, bakıcı veya koruyucu konumda bulunması mağdurun şikâyet iradesini de etkileyebilecek bir ilişki yaratabilir. Bu nedenle kanun koyucunun nitelikli hâlleri resen takip edilen suçlar olarak düzenlediği kabul edilmiştir.

Ceza Genel Kurulu ayrıca TCK 105/1’de çocuğa karşı cinsel taciz için bağımsız yaptırım öngörülmüş olmasını da dikkate almıştır. Kurula göre çocuklara karşı cinsel taciz ve ikinci fıkradaki nitelikli cinsel taciz hâlleri bakımından kanunda açıkça şikâyet koşulu bulunmamaktadır.

Böylece öğretmen tarafından öğrencisine karşı gerçekleştirilen cinsel taciz eyleminde mağdurun veya kanuni temsilcisinin daha sonra şikâyetini geri alması yargılamanın sona erdirilmesi sonucunu doğurmaz. Mahkemenin delilleri değerlendirerek suçun sübutu hakkında esasa ilişkin karar vermesi gerekir.

Sonuç olarak Ceza Genel Kurulu, TCK 105/2-b kapsamında eğitici veya öğretici tarafından işlenen cinsel taciz suçunun şikâyete bağlı olmadığını; öğrencinin ve kanuni temsilcisinin şikâyetten vazgeçmesinin kamu davasını düşürmeyeceğini ve kovuşturmanın resen sürdürülmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.02.2024, E. 2024/58, K. 2024/81

TCK 105/2-B – ÜCRETLİ ÖĞRETMENİN KENDİ DERSİNE GİRDİĞİ ÖĞRENCİYE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE ÖĞRETİCİ SIFATI NEDENİYLE NİTELİKLİ HÂL UYGULANMALI VE ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME NEDENİYLE DÜŞME KARARI VERİLMEMELİDİR

Somut olayda sanığın ücretli Türkçe öğretmeni olarak görev yaptığı ve mağdur çocuğun derslerine girdiği anlaşılmıştır. Sanığa isnat edilen cinsel taciz eylemi nedeniyle yerel mahkemede yapılan yargılama sırasında mağdurun şikâyet iradesinde değişiklik meydana gelmiş ve suçun takibinin şikâyete bağlı olup olmadığı tartışma konusu olmuştur.

İlk derece mahkemesi olayı temel cinsel taciz suçu gibi değerlendirmiş ve mağdurun şikâyetine ilişkin durum üzerinden karar vermiştir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi ise sanığın mağdureyle ilişkisinin sıradan kişiler arasındaki ilişki olmadığını, sanığın mağdurun derslerine giren öğretmen olduğunu vurgulamıştır.

TCK 105/2-b’de suçun “vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından” işlenmesi açıkça nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle sanığın kadrolu değil ücretli öğretmen olması, öğretici sıfatını ortadan kaldırmaz.

Belirleyici olan, sanığın suç tarihinde mağdurun eğitim ve öğretimini fiilen üstlenen kişi konumunda bulunmasıdır. Failin çalışma ilişkisinin kadrolu, sözleşmeli veya ücretli biçimde kurulması ikinci fıkranın uygulanması bakımından tek başına belirleyici değildir. Önemli olan failin mağdur üzerinde kanunun saydığı eğitici veya öğretici sıfatına sahip olmasıdır.

Daire bu nedenle sanık hakkında TCK 105/2-b’nin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Failin öğretmenlik sıfatı göz ardı edilerek olayın yalnızca TCK 105/1 kapsamında değerlendirilmesi, suç vasfının eksik belirlenmesi sonucunu doğurmaktadır.

Bunun doğrudan muhakeme hukuku sonucu da bulunmaktadır. TCK 105/2 kapsamında nitelikli cinsel taciz suçunun takibi şikâyete bağlı değildir. Dolayısıyla mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi veya şikâyetçi olmadığını açıklaması nedeniyle kamu davasının düşürülmesi mümkün değildir.

Yargıtay bu nedenle yerel mahkemenin sanığın öğretici sıfatını ve bunun hukuki sonucunu değerlendirmemesini isabetsiz bulmuştur. Sanığın mağdurun derslerine girdiğinin anlaşılması karşısında TCK 105/2-b uygulanmalı ve dava resen yürütülmelidir. Bu kararın künyesi ve öğretmenlik sıfatına ilişkin uygulama, sunulan tezde de açıkça aktarılmıştır.

Sonuç olarak Yargıtay, ücretli öğretmen olarak görev yapan ve mağdurun derslerine giren sanığın öğretici sıfatına sahip olduğunu; bu nedenle cinsel taciz eyleminde TCK 105/2-b uyarınca nitelikli hâlin uygulanması gerektiğini ve suçun şikâyete bağlı olmaması nedeniyle mağdurun şikâyetinden vazgeçmesine dayanılarak kamu davasının düşürülemeyeceğini kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay 14. Ceza Dairesi, 22.04.2019, E. 2018/5125, K. 2019/9258

TCK 105/2-B – ÖĞRETMENİN ÖĞRENCİSİNE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE, ÖĞRETMENLİK SIFATI VE EĞİTİM İLİŞKİSİ NEDENİYLE NİTELİKLİ HÂL UYGULANIR VE SUÇ ŞİKÂYETE BAĞLI DEĞİLDİR

Somut olayda sanığın bir ortaokulda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yaptığı, mağdurenin ise aynı okulda yedinci sınıf öğrencisi olduğu anlaşılmıştır. İddianameye göre sanık, mağdurenin sınıfında ders yaptığı sırada onu kitap okutma bahanesiyle sürekli ön sıraya oturtmuş ve mağdurenin bacaklarına bakmıştır. Aynı sınıfta bulunan bir başka öğrenci de sanığın mağdureyi ön sıraya oturttuğunu ve birkaç kez bacaklarına baktığını gördüğünü ifade etmiştir.

Mağdurenin babasının şikâyeti üzerine sanık hakkında TCK 105/1, 105/2-b ve zincirleme suç hükümlerinin uygulanması istemiyle kamu davası açılmıştır. Ancak yargılama sırasında mağdure ile babası şikâyetlerinden vazgeçmiş ve ilk derece mahkemesi bu nedenle kamu davasının düşmesine karar vermiştir. Bu kararın temyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi düşme hükmünü onamış, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine uyuşmazlık Ceza Genel Kurulunun önüne gelmiştir.

Ceza Genel Kurulu öncelikle TCK 105’in sistematiğini incelemiştir. Maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesinde yetişkin mağdura karşı işlenen temel cinsel taciz suçunun mağdurun şikâyetine bağlı olduğu belirtilmiştir. Buna karşılık aynı fıkrada çocuğa karşı cinsel taciz için bağımsız ve daha ağır bir yaptırım öngörülmüş, ikinci fıkrada ise suçun belirli kişiler tarafından veya belirli ilişkilerin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi ayrıca nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.

Kurul, TCK 105/2’deki nitelikli hâller bakımından kanunda herhangi bir şikâyet şartının öngörülmediğini vurgulamıştır. Bir suçun yalnızca temel şeklinin şikâyete tabi tutulması, aksi kanunda açıkça belirtilmedikçe o suçun nitelikli hâllerinin de şikâyete bağlı olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle öğretmen tarafından öğrenciye karşı işlendiği ileri sürülen TCK 105/2-b kapsamındaki cinsel taciz suçunun resen takip edilmesi gerekir.

Öğretmenlik ilişkisinin ikinci fıkra bakımından önemi, failin öğrenci üzerinde eğitim ve gözetim görevinin bulunmasıdır. TCK 105/2-b’de “eğitici” ve “öğretici” sıfatları açıkça sayılmıştır. Dolayısıyla öğretmenin kendi öğrencisine karşı gerçekleştirdiği cinsel taciz eyleminde bu özel sıfatın suç tarihindeki varlığı ortaya konulduğunda, temel cinsel taciz suçuna göre daha ağır yaptırım gündeme gelir.

Ceza Genel Kurulu ayrıca mağdurun çocuk olması hâlinin de başlı başına önem taşıdığını belirtmiştir. TCK 105/1’in ikinci cümlesi, fiilin çocuğa karşı işlenmesini daha ağır yaptırıma bağlamaktadır. Öğretmenin öğrencisi olan çocuğa yönelik eyleminde hem mağdurun çocuk olması hem de failin öğretici sıfatı suçun hukuki değerlendirilmesinde dikkate alınmaktadır.

Bu nedenle mağdurenin ve babasının duruşmada şikâyetlerinden vazgeçmiş olmaları, sanık hakkındaki davanın düşürülmesini gerektirmez. Nitelikli cinsel taciz suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kamu makamlarınca resen yürütülmelidir. İlk derece mahkemesinin şikâyetten vazgeçme nedeniyle verdiği düşme hükmünün hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Kararın ayrıca zamanaşımı bakımından da önemli sonuçları bulunmaktadır. Nitelikli hâlin şikâyete bağlı olmadığının kabul edilmesi üzerine, dava zamanaşımının hangi hükümlere göre hesaplanacağı ve somut dosyada sürenin dolup dolmadığı ayrıca değerlendirilmiştir. Böylelikle suç vasfının doğru belirlenmesinin yalnızca ceza miktarını değil, muhakeme şartları ve zamanaşımını da doğrudan etkilediği ortaya konulmuştur.

Sonuç olarak Ceza Genel Kurulu, öğretmenin öğrencisine yönelik TCK 105/2-b kapsamındaki cinsel taciz eyleminin nitelikli cinsel taciz suçu olduğunu; bu nitelikli hâlin soruşturulması ve kovuşturulmasının mağdurun şikâyetine bağlı bulunmadığını ve mağdur ile kanuni temsilcisinin şikâyetten vazgeçmesinin kamu davasının düşürülmesi sonucunu doğurmayacağını kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.02.2024, E. 2024/58, K. 2024/81

TCK 105/2-B – OKUL SERVİSİ ŞOFÖRÜNÜN ÖĞRENCİYE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE, MAĞDURUN FAILİN GÖZETİM VE TAŞIMA SORUMLULUĞUNA BIRAKILMIŞ OLMASI NİTELİKLİ HÂLİN UYGULANMASINI GEREKTİRİR

Somut olayda mağdure bir Anadolu Lisesinde öğrenci olup okula gidip gelirken sanığın kullandığı öğrenci servisinden yararlanmaktadır. Sanık ise öğrencileri okuldan alıp evlerine bırakan servis şoförüdür. Olay günü mağdure diğer öğrencilerle birlikte servis aracına binmiş, yolculuk devam ederken sanık mağdureye onu en son indireceğini söylemiştir.

Serviste bulunan diğer öğrencilerin araçtan ayrılmasından sonra sanık mağdureyle yalnız kalmıştır. Dosyadaki tanık anlatımlarına göre sanık daha önce öğrencilere “aksiyon yaşatacağım” benzeri ifadeler kullanmış, mağdureyle yalnız kaldıktan sonra aracın ışıklarını kapatmış ve mağdureye yakınlarda kendisine ait bir “bekâr evi” bulunduğunu söyleyerek oraya birlikte gitmeyi teklif etmiştir.

Mağdure olayın hemen ardından bir arkadaşını ve daha sonra ağabeyini arayarak yaşadıklarını ağlayarak anlatmıştır. Mağdurenin aşamalardaki anlatımlarının öz itibarıyla değişmediği, anlatımların tanık ifadeleriyle desteklendiği ve sanıkla mağdure arasında bu derece ağır bir suç isnadını açıklayabilecek ciddi bir husumetin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

İlk derece mahkemesi, sanığın söz konusu davranışının cinsel amaç taşıdığını ve mağdureye yönelik cinsel taciz suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Sanıkla mağdure arasındaki okul servisi ilişkisi nedeniyle mağdurenin belirli süre boyunca sanığın gözetimi ve sorumluluğu altında bulunduğu, sanığın da bu konumdan kaynaklanan imkânlardan yararlanarak eylemini gerçekleştirdiği değerlendirilmiştir.

Mahkeme bu nedenle sanık hakkında TCK 105/1’in çocuğa karşı cinsel tacize ilişkin hükmünü uyguladıktan sonra TCK 105/2-b uyarınca ayrıca artırım yapmıştır. Sanık müdafii ise cinsel taciz eyleminin gerçekleşmediğini, mağdurenin anlatımlarının güvenilir olmadığını ve tanık ifadeleri arasında çelişkiler bulunduğunu ileri sürmüştür.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, yargılama sırasında ileri sürülen iddia ve savunmaların mahkemece tartışıldığını, mağdur beyanlarının dosyanın diğer delilleriyle desteklendiğini ve mahkûmiyete ilişkin vicdani kanaatin somut verilere dayandırıldığını kabul etmiştir. Daire, sanığın cinsel taciz suçundan mahkûmiyetine ilişkin suç vasfı ile yaptırımın doğru belirlendiğini ifade etmiştir.

Kararın TCK 105/2-b açısından önemi, koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü kavramının yalnızca anne, baba, vasi veya klasik anlamdaki bakıcılarla sınırlı olmadığını göstermesidir. Çocuğun eğitim kurumuna ulaşımı sırasında güvenliği ve belirli ölçüde gözetimi kendisine bırakılan okul servisi şoförü de somut ilişkinin niteliğine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bununla birlikte her servis şoförünün çocuğa yönelik her cinsel tacizinde ikinci fıkranın otomatik olarak uygulanacağı söylenemez. Failin mağdurla arasındaki ilişkinin olay tarihinde gerçekten koruma veya gözetim yükümlülüğü yaratıp yaratmadığı ve suçun bu ilişkinin bulunduğu ortam içerisinde işlenip işlenmediği somut olay üzerinden belirlenmelidir.

Sonuç olarak Yargıtay, okul servisinin şoförü olan sanığın, taşıdığı çocuk mağdureyle diğer öğrenciler indikten sonra yalnız kalmasının sağladığı ortamda cinsel içerikli tekliflerde bulunmasını TCK 105 kapsamında cinsel taciz olarak değerlendirmiş ve sanık ile mağdur arasındaki koruma-gözetim ilişkisi nedeniyle TCK 105/2-b’nin uygulanmasını hukuka uygun bulmuştur.

Künye: Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 04.05.2023, E. 2021/18002, K. 2023/2783

TCK 105/2-B – ÖĞRETMENİN ÖĞRENCİSİNE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE MAĞDURUN ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMESİ DAVAYI DÜŞÜRMEZ; ÇÜNKÜ EĞİTİCİ VEYA ÖĞRETİCİ TARAFINDAN İŞLENEN NİTELİKLİ HÂL RESEN TAKİP EDİLİR

Somut olayda ortaokul öğrencisi olan çocuk mağdureye yönelik cinsel taciz eylemlerinin kendi sınıfında ders veren öğretmen tarafından gerçekleştirildiği ileri sürülmüştür. Sanığın mağdureyi ders sırasında ön sıraya oturtarak vücuduna ve özellikle bacaklarına cinsel amaçlı biçimde baktığı iddia edilmiş, bu olgunun sınıfta bulunan başka bir öğrenci tarafından da gözlemlendiği belirtilmiştir.

Sanık hakkında açılan davada sevk maddeleri arasında TCK 105/1 ile birlikte TCK 105/2-b de gösterilmiştir. Bu nedenle sanığa isnat edilen fiil yalnızca temel cinsel taciz suçu değil, failin öğretici sıfatına dayanan nitelikli şeklidir.

Mağdurenin ve babasının daha sonra şikâyetten vazgeçmesi üzerine yerel mahkeme kamu davasını düşürmüştür. Uyuşmazlık bunun üzerine Yargıtay önüne gelmiş ve cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerinde şikâyetin hukuki niteliği tartışılmıştır.

Ceza Genel Kurulu, TCK 105/1’in ilk cümlesindeki şikâyet şartının yalnızca suçun temel şekline ilişkin olduğunu kabul etmiştir. Kanun koyucunun ikinci fıkradaki nitelikli hâller yönünden ayrıca şikâyet şartı öngörmemiş olması karşısında, bunların resen soruşturulması ve kovuşturulması gerekir.

Bu yorum, ikinci fıkranın düzenlenme amacıyla da uyumludur. Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren veya koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişilerin mağdur üzerindeki özel konumu nedeniyle suç daha ağır kabul edilmektedir. Böyle bir suçun takibinin daha sonra mağdurun şikâyet iradesine bırakılması, nitelikli hâlin korunma amacını önemli ölçüde zayıflatacaktır.

Özellikle çocuk mağdurlar bakımından failin öğretmen, bakıcı veya koruyucu konumda bulunması mağdurun şikâyet iradesini de etkileyebilecek bir ilişki yaratabilir. Bu nedenle kanun koyucunun nitelikli hâlleri resen takip edilen suçlar olarak düzenlediği kabul edilmiştir.

Ceza Genel Kurulu ayrıca TCK 105/1’de çocuğa karşı cinsel taciz için bağımsız yaptırım öngörülmüş olmasını da dikkate almıştır. Kurula göre çocuklara karşı cinsel taciz ve ikinci fıkradaki nitelikli cinsel taciz hâlleri bakımından kanunda açıkça şikâyet koşulu bulunmamaktadır.

Böylece öğretmen tarafından öğrencisine karşı gerçekleştirilen cinsel taciz eyleminde mağdurun veya kanuni temsilcisinin daha sonra şikâyetini geri alması yargılamanın sona erdirilmesi sonucunu doğurmaz. Mahkemenin delilleri değerlendirerek suçun sübutu hakkında esasa ilişkin karar vermesi gerekir.

Sonuç olarak Ceza Genel Kurulu, TCK 105/2-b kapsamında eğitici veya öğretici tarafından işlenen cinsel taciz suçunun şikâyete bağlı olmadığını; öğrencinin ve kanuni temsilcisinin şikâyetten vazgeçmesinin kamu davasını düşürmeyeceğini ve kovuşturmanın resen sürdürülmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.02.2024, E. 2024/58, K. 2024/81

TCK 105/2-B – ÜCRETLİ ÖĞRETMENİN KENDİ DERSİNE GİRDİĞİ ÖĞRENCİYE YÖNELİK CİNSEL TACİZİNDE ÖĞRETİCİ SIFATI NEDENİYLE NİTELİKLİ HÂL UYGULANMALI VE ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME NEDENİYLE DÜŞME KARARI VERİLMEMELİDİR

Somut olayda sanığın ücretli Türkçe öğretmeni olarak görev yaptığı ve mağdur çocuğun derslerine girdiği anlaşılmıştır. Sanığa isnat edilen cinsel taciz eylemi nedeniyle yerel mahkemede yapılan yargılama sırasında mağdurun şikâyet iradesinde değişiklik meydana gelmiş ve suçun takibinin şikâyete bağlı olup olmadığı tartışma konusu olmuştur.

İlk derece mahkemesi olayı temel cinsel taciz suçu gibi değerlendirmiş ve mağdurun şikâyetine ilişkin durum üzerinden karar vermiştir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi ise sanığın mağdureyle ilişkisinin sıradan kişiler arasındaki ilişki olmadığını, sanığın mağdurun derslerine giren öğretmen olduğunu vurgulamıştır.

TCK 105/2-b’de suçun “vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından” işlenmesi açıkça nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle sanığın kadrolu değil ücretli öğretmen olması, öğretici sıfatını ortadan kaldırmaz.

Belirleyici olan, sanığın suç tarihinde mağdurun eğitim ve öğretimini fiilen üstlenen kişi konumunda bulunmasıdır. Failin çalışma ilişkisinin kadrolu, sözleşmeli veya ücretli biçimde kurulması ikinci fıkranın uygulanması bakımından tek başına belirleyici değildir. Önemli olan failin mağdur üzerinde kanunun saydığı eğitici veya öğretici sıfatına sahip olmasıdır.

Daire bu nedenle sanık hakkında TCK 105/2-b’nin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Failin öğretmenlik sıfatı göz ardı edilerek olayın yalnızca TCK 105/1 kapsamında değerlendirilmesi, suç vasfının eksik belirlenmesi sonucunu doğurmaktadır.

Bunun doğrudan muhakeme hukuku sonucu da bulunmaktadır. TCK 105/2 kapsamında nitelikli cinsel taciz suçunun takibi şikâyete bağlı değildir. Dolayısıyla mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi veya şikâyetçi olmadığını açıklaması nedeniyle kamu davasının düşürülmesi mümkün değildir.

Yargıtay bu nedenle yerel mahkemenin sanığın öğretici sıfatını ve bunun hukuki sonucunu değerlendirmemesini isabetsiz bulmuştur. Sanığın mağdurun derslerine girdiğinin anlaşılması karşısında TCK 105/2-b uygulanmalı ve dava resen yürütülmelidir. Bu kararın künyesi ve öğretmenlik sıfatına ilişkin uygulama, sunulan tezde de açıkça aktarılmıştır.

Sonuç olarak Yargıtay, ücretli öğretmen olarak görev yapan ve mağdurun derslerine giren sanığın öğretici sıfatına sahip olduğunu; bu nedenle cinsel taciz eyleminde TCK 105/2-b uyarınca nitelikli hâlin uygulanması gerektiğini ve suçun şikâyete bağlı olmaması nedeniyle mağdurun şikâyetinden vazgeçmesine dayanılarak kamu davasının düşürülemeyeceğini kabul etmiştir.

Künye: Yargıtay 14. Ceza Dairesi, 22.04.2019, E. 2018/5125, K. 2019/9258