TCK 288 Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçu

Tanığı veya Yargı Görevi Yapanı Etkilemek Amacıyla Söylenen Sözlerin Başkaları Tarafından Da Öğrenilmiş Olması Hâlinde, Eylemin TCK m.277 Yerine TCK m.288 Kapsamında Değerlendirilip Değerlendirilmeyeceğinin Tartışılması Gerekir

Olayda sanık M., bir ilçede emniyet müdür vekili olarak görev yapmaktadır ve hakkında Cumhuriyet Savcısı Z. tarafından yürütülen bir soruşturmayı etkilemek amacıyla, tanık sıfatıyla dinlenecek olan Hakim G.’ye bazı sözler söylemiştir. Bu sözler, daha sonra yazıya da dökülmüş ve dosyaya girmiştir. İlk derece mahkemesi, sanığın bu eylemini doğrudan TCK m.277’de düzenlenen yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs suçu kapsamında değerlendirmiş ve bu suçtan mahkûmiyet hükmü kurmuştur.

Yargıtay 14. Ceza Dairesi, dosyayı incelerken kritik bir noktaya dikkat çekmiştir: sanığın söylediği ve yazıya döktürdüğü sözlerin başkaları tarafından da öğrenilmiş olması, olayda aleniyet unsurunun gerçekleşmiş olabileceğini göstermektedir. TCK m.277’de aleniyet aranmazken, TCK m.288’in oluşması için sözlü veya yazılı beyanın aleni olması, yani belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir nitelikte bulunması zorunludur. Daire, ilk derece mahkemesinin bu ayrımı gözardı ederek, eylemin TCK m.288 kapsamında adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunu oluşturup oluşturmayacağını hiç tartışmadan, doğrudan TCK m.277’den hüküm kurmasını usul ve kanuna aykırı bulmuştur.

Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçunda Dava Zamanaşımı Süresinin Dolması Hâlinde, Mahkûmiyet Hükmü Bozularak Kamu Davasının Düşmesine Karar Verilmelidir

Dosyanın konusu, 2006 yılında işlendiği iddia edilen bir eylem nedeniyle açılan adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçundan yürütülen yargılamadır. Sanık hakkında ilk derece mahkemesi tarafından TCK m.288/1 uyarınca mahkûmiyet hükmü kurulmuş, ancak bu hüküm katılan vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dosya, bu süreçte iş bölümü değişiklikleri nedeniyle önce Yargıtay 16. Ceza Dairesine, ardından Yargıtay Ceza Genel Kuruluna, 6763 sayılı Kanunla yapılan değişiklik uyarınca yeniden Yargıtay 9. Ceza Dairesine, sonra tekrar 16. Ceza Dairesine ve oradan da 12. Ceza Dairesine gönderilmiş; nihayetinde Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun 2018 tarihli kararıyla görev uyuşmazlığı çözülerek dosya 9. Ceza Dairesinde karara bağlanmıştır.

Daire, bu uzun usul sürecinin sonunda asıl meseleye, yani zamanaşımına eğilmiştir. TCK m.288/1’de düzenlenen suç için TCK m.66/1-e uyarınca asli dava zamanaşımı süresi 8 yıl olarak belirlenmiştir; ancak TCK m.67/4 hükmü gereğince zamanaşımını kesen nedenlerin varlığı hâlinde bu süre en fazla yarı oranında uzayarak 12 yıla çıkabilmektedir. Somut olayda zamanaşımını son kesen neden olarak kabul edilen sorgu işleminin tarihi ile Yargıtay’ın inceleme tarihi arasındaki sürenin 12 yılı aştığı tespit edilmiştir.

Bu tespit karşısında Daire, CMK m.223/9’da öngörülen derhal beraat kararı verilmesini gerektiren şartların da bulunmadığını belirterek, hükmü zamanaşımı nedeniyle bozmuş; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta doğrudan karar verme yetkisini kullanarak, sanık hakkındaki kamu davasının TCK m.66/1-e, m.67/4 ve CMK m.223/8 hükümleri uyarınca düşmesine hükmetmiştir.

Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçu ile Hakaret Suçunun Birlikte Yargılandığı Davalarda, Hangi Dairenin Görevli Olduğu, Suçların Öngördüğü Cezaların Ağırlığı Karşılaştırılarak Belirlenir

Bu dosyada katılan vekili, sanık hakkında hem hakaret suçundan hem de adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçundan kurulan hükümleri temyiz etmiştir. Temyiz incelemesi sırasında öncelikli olarak çözülmesi gereken mesele, dosyanın hangi Yargıtay ceza dairesinin görev alanına girdiğidir; çünkü Yargıtay Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca çeşitli suçlara ait davalarda, suçların en ağırını incelemeye yetkili olan daire görevli kabul edilmektedir.

Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun istikrar kazanmış uygulamasına göre, hangi suçun daha ağır olduğunun belirlenmesinde tebliğname tarihindeki yaptırım miktarları esas alınmaktadır. Daire, somut olayda tebliğname tarihi itibarıyla TCK m.288’in yalnızca elli günden az olmamak üzere adli para cezası öngördüğünü, buna karşılık kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret suçunun TCK m.125/3-a uyarınca bir yıldan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirdiğini tespit etmiştir.

Hapis cezası öngören suçun, sadece adli para cezası öngören suça göre daha ağır kabul edilmesi gerektiği ilkesinden hareketle Daire, hakaret suçuna ilişkin temyiz incelemesiyle görevli olan dairenin asıl yetkili daire olduğu sonucuna ulaşmış ve kendisini görevsiz görerek dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar vermiştir.

Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçundan Verilen Beraat Kararına Yönelik Temyizde Görevli Dairenin Belirlenmesi Konusunda Daireler Arasında Uyuşmazlık Doğması Hâlinde, Dosya Yargıtay Başkanlar Kuruluna Gönderilir

Bu dosyada sanık hakkında hakaret suçundan mahkûmiyet, adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçundan ise beraat kararı verilmiş ve her iki hüküm de temyiz edilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi üzerine dosya önce Yargıtay 18. Ceza Dairesine gönderilmiş, bu Daire ise beraat kararına ilişkin olarak dava açan belgede en ağır yaptırımı öngören suçun adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu olduğunu belirterek dosyayı görevli olduğunu düşündüğü Yargıtay 12. Ceza Dairesine göndermiştir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi ise bu değerlendirmeye katılmamıştır. Daire, Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun istikrarlı uygulamasına atıfla, görevli dairenin belirlenmesinde tebliğname tarihindeki yaptırım miktarlarının esas alınması gerektiğini, somut olayda TCK m.125/3-a’daki hakaret suçunun cezasının TCK m.288/1’deki adli para cezasından daha ağır olduğunu, bu nedenle görevin hakaret suçuna bakan daireye ait olduğunu tekrar vurgulamıştır.

Daireler arasında bu şekilde bir görev uyuşmazlığı doğması üzerine 12. Ceza Dairesi, kendi görevsizliğine hükmetmiş ve uyuşmazlığın çözümlenmesi amacıyla dosyanın Yargıtay Başkanlar Kuruluna gönderilmesine karar vermiştir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Sonrasında Denetim Süresi İçinde Yeni Kasıtlı Suç İşlenmesi Nedeniyle Hükmün Açıklandığı Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçunda, Zamanaşımı Süresinin Dolup Dolmadığı Re’sen İncelenmelidir

Olayda sanık hakkında 2006 yılında işlendiği iddia edilen bir eylem nedeniyle adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçundan açılan kamu davasında, ilk derece mahkemesi TCK m.288/1, m.43/1, m.62 ve m.53/1 hükümleri uyarınca sanığı 6 ay 7 gün hapis cezasıyla cezalandırmış, ardından CMK m.231/5 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıllık bir denetim süresine karar vermiştir. Bu karar 24.01.2013 tarihinde kesinleşmiştir.

Ancak sanık, denetim süresi içinde, 26.10.2013 tarihinde TCK m.86/2-3-a’da düzenlenen kasten yaralama ve TCK m.106/1’de düzenlenen tehdit suçlarını işlemiş ve bu suçlardan da mahkûm olmuştur. Bu yeni mahkûmiyetler kesinleşince, daha önce açıklanması geri bırakılan hüküm yeniden ele alınmış ve CMK m.231/11 uyarınca açıklanmasına karar verilmiştir. Sanık bu kararı temyiz etmiştir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, dosyayı incelerken esasa girmeden önce zamanaşımını gözden geçirmiştir: TCK m.288’in suç tarihinde geçerli olan ve 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngören eski hükmüne göre asli dava zamanaşımı süresi 8 yıl, kesintili dava zamanaşımı süresi ise 12 yıldır. Daire, bu 12 yıllık kesintili zamanaşımı süresinin, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği 24.01.2013 tarihinde durduğunu, ancak denetim süresi içinde yeni kasıtlı suçların işlendiği 26.10.2013 tarihinde yeniden işlemeye başladığını tespit etmiştir.

Önceki ve sonraki süreler birlikte hesaplandığında, eylemin işlendiği 02.03.2006 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar 12 yıllık sürenin dolduğu sonucuna ulaşılmış; CMK m.223/9’daki derhal beraat şartları da bulunmadığından, hüküm zamanaşımı nedeniyle bozulmuş ve kamu davasının TCK m.66/1-e, m.67/4 ile CMK m.223/8 uyarınca düşmesine karar verilmiştir.

Şüphelilerin Bir Kafede Tanıkları Etkilemeye Yönelik Sözlerinin Aleniyet Unsurunu Taşımaması ve Eylemin Soruşturma Evresinde Gerçekleşmesi Nedeniyle Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara Yapılan İtirazın Reddi İsabetlidir

Dosyada, hakkında bir soruşturma yürütülen şüpheliler, bu soruşturma kapsamında tanık olarak dinlenecek kişileri etkilemek amacıyla bir kafede konuşma yapmışlardır. Cumhuriyet savcılığı, bu eylemle ilgili olarak kovuşturmaya yer olmadığına dair (KYOK) karar vermiş, bu karara yapılan itiraz da sulh ceza hâkimliği tarafından reddedilmiştir. Bu kararlar üzerine Adalet Bakanlığı, kanun yararına bozma talebinde bulunmuştur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, talebi iki ayrı suç tipi üzerinden değerlendirmiştir. İlk olarak TCK m.277’de düzenlenen yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs suçu yönünden, 2014 değişikliği ile maddeden ‘soruşturma evresi’ ibaresinin çıkarıldığını ve artık yalnızca görülmekte olan bir davanın bu suçun konusunu oluşturabileceğini, oysa olayda henüz bir dava bulunmadığını, soruşturmanın devam ettiğini belirlemiştir.

İkinci olarak TCK m.288/1’de düzenlenen adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu yönünden ise, bu suçun oluşabilmesi için yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye yönelik sözlü ya da yazılı beyanın aleni, yani belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir nitelikte olması gerektiğini vurgulamıştır.

Daire, şüphelilerin bir kafede söyledikleri iddia edilen sözlerin, yalnızca belirli ve sınırlı bir muhitte kalması nedeniyle aleniyet unsurunu taşımadığı sonucuna ulaşmıştır. Her iki suçun da unsurlarının somut olayda oluşmadığı kanaatine varan Daire, Cumhuriyet başsavcılığının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararında ve bu karara yönelik itirazın reddine ilişkin sulh ceza hâkimliği kararında bir isabetsizlik bulunmadığını belirtmiş ve kanun yararına bozma talebinin reddine karar vermiştir.

Kesinleşmemiş Bir Beraat Kararına İlişkin Olarak Farklı Ulusal ve Yerel Gazetelere Açıkça Hukuka Aykırı Bir Karar Olduğu Yönünde İlanlar Verilmesi, Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçu Bakımından Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanıp Uygulanmayacağı Sorununu Gündeme Getirir

Dosyanın konusu, henüz kesinleşmemiş bir beraat kararına ilişkin olarak, bir kişinin farklı ulusal ve yerel gazetelere, kararın ‘açıkça hukuka aykırı bir karar’ olduğu yönünde ilanlar vermesidir. Bu eylem nedeniyle, kişi hakkında adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunun TCK m.43/1’de düzenlenen zincirleme suç hükümleri çerçevesinde işlendiği iddiasıyla yargılama yapılmıştır.

Bu tür davalarda çözülmesi gereken temel hukuki sorun, aynı uyuşmazlık konusuna ilişkin olarak farklı yayın organlarına aynı gün veya yakın tarihlerde verilen ilanların, TCK m.43/1 anlamında ‘değişik zamanlarda birden fazla işlenmiş tek bir suç’ olarak mı, yoksa amaç ve zaman birliği taşıyan tek bir fiil olarak mı değerlendirileceğidir. Failin kastının aynı karara yönelik olması ve ilanların amaç birliği içinde, yakın zaman aralıklarıyla verilmiş olması, bu tür eylemlerin zincirleme suç sayılıp sayılmayacağı tartışmasının özünü oluşturmaktadır.

Doktrinde bu dosya, adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunda zincirleme suç hükümlerinin ne zaman ve hangi koşullarda uygulanabileceğine örnek olarak gösterilmektedir; aynı amaca yönelik olarak yakın aralıklarla verilen ilanların hukuki birlik arz edip etmediği değerlendirmesi, TCK m.288 kapsamındaki suçun mağdurunun toplumu oluşturan herkes olması nedeniyle, TCK m.43/1’e eklenen ‘mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmünün uygulanacağı’ kuralı ile birlikte ele alınmaktadır.