Kişi Güvenlik Belgesi (KGB) Nedir?
Doğrudan CevapKişi güvenlik belgesi, savunma sanayii alanında gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve tesislere erişmesi gereken kişilerin güvenilirliğinin devletçe doğrulandığını gösteren resmi belgedir. 5202 sayılı Kanuna dayanır; Millî Savunma Bakanlığı adına Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu sonuçlanan kişilere en fazla 5 yıl süreyle verilir. Belge kişiye değil, kişinin belirli bir kuruluştaki görevine bağlıdır.
KGB, Tesis Güvenlik Belgesinin kişi düzeyindeki karşılığıdır: kuruluş tesis belgesiyle, çalışan ise kişi belgesiyle gizlilik dereceli projeye dahil olur. Kamu kurumlarındaki güvenlik soruşturmasından farkı, belgenin özel sektör çalışanı için ve belirli bir savunma projesi kapsamında düzenlenmesidir. Soruşturmanın genel çerçevesi için Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Nedir rehberimize bakabilirsiniz.
KGB Künyesi: Tek Tabloda Kurallar
Doğrudan CevapAşağıdaki tablo kişi güvenlik belgesinin dayanağını, veren makamı, başvuru usulünü, süreyi, geçerliliği ve ret halinde izlenecek yolu tek bakışta özetler.
Kişi Güvenlik Belgesi Künyesi (31 Ekim 2026)
| Konu |
Kural |
| Dayanak |
5202 sayılı Kanun; Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği; 7315 sayılı Kanun |
| Veren makam |
Millî Savunma Bakanlığı – Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı (SSMGM) |
| Başvuran |
Kişi değil, Tesis Güvenlik Belgesi sahibi kuruluş (tesis güvenlik yetkilisi) |
| Ön şart |
Kuruluşta fiilen çalışıyor olmak; ilk kez görevlendirilen personelde yönerge uygulamasıyla 3 aylık çalışma (yönetici hariç) |
| Soruşturma |
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; MİT, EGM veya mülki idare amirliği eliyle |
| Süre |
Uygulamada 2-6 ay; yoğunluk ve soruşturma kapsamına göre uzayabilir |
| Geçerlilik |
En fazla 5 yıl; yenilemede soruşturma tekrarlanır |
| Dereceler |
Hizmete Özel, Özel, Gizli, Çok Gizli; NATO projelerinde ayrıca NATO KGB |
| Sorgulama |
e-Devlet’te bireysel ekran yok; sonuç kuruluşa bildirilir |
| Ret halinde |
Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası; yürütmenin durdurulması talebi |
Kişi Güvenlik Belgesi Ne İşe Yarar?
Doğrudan CevapKGB bir çalışma izni değil, erişim yetkisidir: sahibine gizlilik dereceli bilgi, belge, yazılım, proje ve tesise görev gereği erişme yetkisi verir. Savunma sanayiinde mühendislik, yazılım, üretim ve proje pozisyonlarının büyük bölümü gizlilik dereceli olduğundan belge fiilen işe başlamanın ve işte kalmanın şartı hâline gelir; NATO projelerinde ise NATO belgesi olmadan toplantıya dahi girilemez.
Çalışan içinGizlilik dereceli projede görev alma, proje toplantılarına katılma, kontrollü alanlara giriş ve gizlilik dereceli sistemlere erişim.
Kuruluş içinTesis Güvenlik Belgesi denetimlerinde personel uygunluğunun kanıtı; belgesiz personel çalıştırmak tesis belgesinin iptaline kadar gidebilir.
Kariyer içinBelge göreve bağlıdır ama savunma sanayiinde iş değiştirirken 2 aylık devir imkânı sayesinde kesintisiz çalışma sağlar.
Savunma Sanayi Kişi Güvenlik Belgesi Kimler İçin Zorunludur?
Doğrudan CevapTesis Güvenlik Belgesi sahibi bir kuruluşta gizlilik dereceli bilgiye, belgeye, yazılıma, üretim alanına veya proje toplantılarına erişecek herkes için zorunludur: mühendis ve teknisyenler, yazılım geliştiriciler, proje yöneticileri, kalite ve test personeli, güvenlik görevlileri, hatta gizlilik dereceli alana giren temizlik ve destek personeli. Belge, unvana değil erişim ihtiyacına göre istenir.
Ana yükleniciler ve alt yüklenicilerASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, STM, FNSS, BMC gibi ana yüklenicilerin yanında bunlara parça, yazılım veya hizmet sağlayan KOBİ ölçeğindeki alt yükleniciler de personeli için KGB almak zorundadır.
Yönetici ve ortaklarTesis Güvenlik Belgesi alan şirketin yönetim kurulu üyeleri, ortakları ve tesis güvenlik yetkilisi için KGB ayrıca aranır.
GerekmeyenlerGizlilik dereceli bilgiye hiç erişmeyen personel (ör. ayrı binada çalışan muhasebe) için belge istenmez; ancak çoğu kuruluş erişim ihtimaline karşı tüm proje personeline aldırır.
MSB personeliMillî Savunma Bakanlığı kadrolarındaki personel için ayrı KGB düzenlenmez; onların güvenlik işlemleri kendi mevzuatına tabidir.
Milli Kişi Güvenlik Belgesi, NATO KGB ve Gizlilik Dereceleri
Doğrudan CevapBelge, erişilecek bilginin gizlilik derecesine göre düzenlenir: Hizmete Özel, Özel, Gizli ve Çok Gizli. NATO projelerinde çalışacak personel için ayrıca NATO Kişi Güvenlik Belgesi (NATO Restricted, NATO Confidential, NATO Secret, Cosmic Top Secret seviyelerinde) gerekir ve bu belge NATO Merkez Kurulu Başkanlığı üzerinden işlem görür.
Milli gizli ne demek?Türkiye’nin kendi gizlilik dereceli bilgileri “Milli” ibaresiyle (Milli Hizmete Özel, Milli Özel, Milli Gizli, Milli Çok Gizli) işaretlenir; bu bilgilere erişim milli kişi güvenlik belgesiyle sağlanır. NATO bilgileri için ayrı işaretleme ve ayrı belge vardır.
Derece yükseltmeHizmete Özel seviyesinde belge alan personelin Gizli projeye geçmesi için yeni başvuru ve genişletilmiş soruşturma gerekir; derece düşürme için başvuru yeterlidir.
Kripto Güvenlik BelgesiÇok Gizli KGB sahibi personelden kripto malzemeyle çalışacaklar için ayrıca Kripto Güvenlik Belgesi düzenlenir.
NATO belgesinin iadesiGörev bitiminde fiziki NATO KGB’si kuruluş tarafından iade edilir; iade edilmeyen belge kuruluşun Tesis Güvenlik Belgesi denetiminde sorun çıkarır.
Kişi Güvenlik Belgesi Nasıl Alınır? 6 Adım
Doğrudan CevapKGB nasıl alınır sorusunun kısa cevabı şudur: kişi doğrudan başvuramaz. Çalıştığı kuruluşun tesis güvenlik yetkilisi, kişinin formlarını ve belgelerini toplayıp ön yazıyla Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına iletir; Makam güvenlik soruşturmasını ilgili kurumlara yaptırır, sonuç olumluysa belgeyi düzenleyip kuruluşa gönderir. Kişi süreci yalnızca kuruluşu üzerinden takip edebilir.
1
İş başvurusu ve KGB bilgilendirmesiKuruluş, işe alım aşamasında pozisyonun gizlilik dereceli olduğunu ve KGB alınacağını bildirir; çoğu kuruluş iş sözleşmesine “KGB alınamazsa sözleşme sona erer” kaydı koyar. Bu kaydı imzalamadan önce okuyun.
2
Form ve belgelerin hazırlanmasıGüvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu, kimlik, fotoğraf, ikametgah ve kuruluşun istediği diğer belgeler eksiksiz doldurulur. Formdaki adres ve akraba bilgileri soruşturmanın kapsamını belirler; yanlış beyan tek başına ret nedenidir.
3
Kuruluşun ön yazıyla başvurusuTesis güvenlik yetkilisi, personelin görevini ve erişeceği gizlilik derecesini belirten ön yazıyla başvuruyu SSMGM’ye iletir. Yönetmelik uyarınca başvuru ancak Tesis Güvenlik Belgesi sahibi kuruluş tarafından yapılabilir.
4
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıSSMGM’nin talebiyle MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirliği 7315 sayılı Kanun çerçevesinde araştırmayı yapar: adli sicil ve arşiv kayıtları, devam eden soruşturmalar, yasa dışı yapılarla irtibat iddiaları incelenir.
5
Değerlendirme ve kararSonuç SSMGM’de değerlendirilir; olumsuz bilgi varsa gerektiğinde MSB Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden mütalaa alınır. Olumlu sonuçta belge en fazla 5 yıl süreyle düzenlenir, olumsuz sonuçta kuruluşa ret bildirilir.
6
Teslim, kayıt ve takipBelge kuruluşa gönderilir ve kuruluşun güvenlik kayıtlarına işlenir. Kişi işten ayrılırsa kuruluş iptal bildirimi yapar; belge süresi dolmadan yenileme başvurusu yapılır.
Uygulama notuKuruluşta ilk kez görevlendirilen personelde MSB yönerge uygulaması gereği başvurudan önce 3 aylık çalışma süresi aranır (yönetici personel hariç); yakın tarihli olumlu güvenlik soruşturması bulunanlarda kolaylaştırılmış usul mümkündür. Bu dönemde personel gizlilik dereceli olmayan işlerde çalıştırılır. İş sözleşmenizde bu dönemin ücret ve görev koşullarının yazılı olmasını isteyin.
Kişi Güvenlik Belgesi Başvuru Formu ve Gerekli Evraklar
Doğrudan CevapBelge listesi kuruluşun tesis güvenlik yetkilisi tarafından verilir ve gizlilik derecesine göre değişebilir. Standart set: güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu, nüfus cüzdanı veya kimlik kartı fotokopisi, vesikalık fotoğraf, ikametgah belgesi, öğrenim belgesi, askerlik durum belgesi, adli sicil kaydı ve kuruluşun ön yazısı. Çift vatandaşlık ve yurt dışı ikamet bilgileri formda beyan edilir.
Başvuru formu nereden alınır?Güvenlik soruşturması formu (güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu) kuruluşun tesis güvenlik yetkilisinden alınır; kişi formu kendisi indirip MSB’ye gönderemez. Formun Word ve PDF örneği ile doldurma kuralları güvenlik soruşturması rehberimizin form bölümündedir.
Form doldururkenSon 5 yıllık adresler, eş ve birinci derece yakınların bilgileri, yurt dışı seyahatleri ve önceki işverenler eksiksiz yazılır; “hatırlamıyorum” yerine resmi kayıtlardan (e-Devlet adres geçmişi, SGK hizmet dökümü) teyit edin.
Yabancı uyruklu eşEşin uyruğu ret nedeni değildir, ancak soruşturmanın kapsamını genişletir ve süreyi uzatır; belgeleri baştan eksiksiz verin.
Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?
Doğrudan Cevap7315 sayılı Kanuna göre arşiv araştırmasında kişinin adli sicil kaydı, kolluk kuvvetlerince halen aranıp aranmadığı, hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı veya devam eden soruşturma ve kovuşturma bulunup bulunmadığı, kamu görevinden çıkarılma kararı olup olmadığı araştırılır. Güvenlik soruşturmasında bunlara ek olarak yabancı devlet kurumları ve yasa dışı yapılarla irtibat, terör örgütleriyle iltisak ve görevin gerektirdiği niteliklerle bağdaşmayan haller incelenir.
BakılanlarAdli sicil ve arşiv kayıtları, kesinleşmiş hükümler, HAGB ve adli para cezaları, devam eden soruşturmalar, kamu görevinden çıkarma kararları, yasa dışı yapılarla irtibat ve iltisak iddiaları, kişinin kendi beyanlarındaki çelişkiler.
Bakılmaması gerekenlerAnayasa Mahkemesi içtihadına göre soruşturma kanunla öngörülmüş, belirli ve ölçülü olmalıdır; akrabaların kayıtları kişiye ret nedeni yapılamaz, siyasi görüş ve sendika üyeliği değerlendirme konusu olamaz.
Sosyal medyaMevzuatta sosyal medya taraması açıkça yazmaz; ancak kamuya açık paylaşımlar “yasa dışı yapılarla irtibat” iddiasının dayanağı olarak dosyaya girebiliyor. Başvuru öncesi paylaşımlarınızı gözden geçirin.
Kişi Güvenlik Belgesi Ne Kadar Sürer? Süreç Kaç Ay, Geçerlilik Süresi Ne Kadar?
Doğrudan CevapMevzuatta kesin bir sonuçlandırma süresi yoktur. Uygulamada başvurunun SSMGM’ye ulaşmasından belgenin kuruluşa gelmesine kadar 2 ile 6 ay geçer; yoğun dönemlerde, yurt dışı bağlantılı dosyalarda ve hukuki mütalaa gerektiren olumsuz kayıtlarda süre 1 yıla yaklaşabilir. Kişi güvenlik belgesi geçerlilik süresi en fazla 5 yıldır ve yenilemede soruşturma tekrarlanır.
Süreyi uzatan nedenlerEksik veya çelişkili form, sık adres değişikliği, yurt dışı ikamet, devam eden ceza soruşturması, çift vatandaşlık ve yüksek gizlilik derecesi talebi.
Süre doluncaBelgenin süresi dolduğunda kişi gizlilik dereceli işe devam edemez; bu yüzden kuruluşlar yenileme başvurusunu süre bitiminden yaklaşık 6 ay önce başlatır.
Beklerken ne olur?Belge çıkana kadar personel gizlilik dereceli olmayan görevlerde çalıştırılır; bekleme süresinde ücretin kesilmesi veya sözleşmenin askıya alınması iş hukukuna aykırıdır.
Kişi Güvenlik Belgesi Nasıl Sorgulanır? (e-Devlet Gerçeği)
Doğrudan CevapKişi güvenlik belgesi e-Devlet sorgulaması yapılamaz: e-Devlet’te “kişi güvenlik belgesi sorgulama” adında bireysel bir hizmet yoktur. Belge kişiye değil kuruluşa gönderildiği için sonucu kuruluşun tesis güvenlik yetkilisi öğrenir ve personele bildirir. Kişi, başvurunun hangi aşamada olduğunu yalnızca kuruluşu aracılığıyla takip edebilir; SSMGM bireysel başvurulara bilgi vermez.
MSB kişi güvenlik belgesi sorgulama nasıl yapılır?
Sorgulama kuruluş tarafından yapılır: tesis güvenlik yetkilisi, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı ile yazışma ve sistem kayıtları üzerinden başvurunun aşamasını öğrenir. Çalışan, yetkiliden yazılı bilgi isteyebilir; üç ayı aşan beklemede kuruluşun Makama durum sorması olağandır.
Ne yapabilirsiniz?Tesis güvenlik yetkilisinden başvuru tarihini ve evrak numarasını yazılı isteyin; üç ayı aşan beklemede kuruluşun SSMGM’ye durum sorması mümkündür.
Bilgi edinme başvurusuKişi, 4982 sayılı Kanun kapsamında kendisiyle ilgili işlemin sonucunu MSB’den isteyebilir; ancak soruşturma içeriği gizlilik gerekçesiyle paylaşılmaz. Bu yol daha çok dava süresini başlatan tebliğ tarihini netleştirmek için kullanılır.
Kişi güvenlik belgesi numarasıBelge numarası kuruluşun güvenlik kayıtlarında tutulur; e-Devlet’te görünmez. Kuruluş değişikliğinde yeni kuruluş bu numarayı eski kuruluştan veya Makamdan teyit eder.
Dolandırıcılık uyarısı“KGB sorgulama” veya “KGB çıkarma” vaadiyle ücret isteyen kişi ve siteler yetkisizdir; belgeyi yalnızca kuruluş başvurusuyla MSB düzenler.
Üç aydır sonuç alamıyor musunuz?Kuruluşunuzla yazışma ve bilgi edinme başvurusu yoluyla süreci hızlandırmanın yollarını anlatalım.
Yenileme Süreci, Kuruluş Değişikliği ve Belge Süresi Dolduğunda Ne Olur?
Doğrudan CevapBelge göreve bağlı olduğu için işten ayrılınca kuruluş iptal bildirimi yapar. 2022 Yönetmelik değişikliğiyle süresi dolmadan ayrılan kişi, yeni kuruluşta işe başladığı tarihten itibaren 2 ay içinde yeni kuruluş aracılığıyla başvurursa, yeni soruşturma yapılmadan kalan süre kadar belgesini kullanabilir. 2 ay geçerse süreç baştan başlar.
Transfer avantajıSavunma sanayiinde iş değiştirirken yeni işe başlama tarihi ile başvuru arasındaki 2 aylık süreyi kaçırmayın; eski kuruluştan belge tarihlerini yazılı alın.
İptal bildirimiEski kuruluş ayrılışı ivedilikle bildirmek zorundadır; uygulamada 15 gün esas alınır. Bildirim yapılmazsa sorumluluk kuruluşundur, kişiye yaptırım uygulanmaz.
YenilemeSüre dolmadan yaklaşık 6 ay önce kuruluş yenileme başvurusu yapar; arada oluşan adli kayıt yenilemede değerlendirilir, bu yüzden 5 yıl içinde açılan her soruşturmayı avukatınızla birlikte takip edin.
Çift Uyruk, Yabancı Uyruklu Eş ve Yurt Dışı Bağlantısı KGB’yi Etkiler mi?
Doğrudan CevapÇift vatandaşlık tek başına ret nedeni değildir; ancak formda beyan edilmesi zorunludur ve soruşturmanın kapsamını genişletir. Yabancı uyruklu personel için kendi ülke makamlarının güvenlik belgesi hakkında Millî Güvenlik Makamına bilgi verilir. Yabancı uyruklu eş, yurt dışında uzun süreli ikamet ve yabancı kurumlarla iş ilişkisi değerlendirme konusudur; gizlenmesi beyana aykırılık sayılır.
Çift uyruklu Türk vatandaşıMilli KGB alabilir; NATO KGB ve Çok Gizli derece taleplerinde ikinci uyruğun ülkesi ve ilişkinin niteliği ayrıca değerlendirilir.
Yabancı uyruklu çalışanKural olarak kendi ülkesinin güvenlik belgesi esas alınır; Türk makamları bu belge hakkında bilgi ister, milli KGB düzenlenmesi istisnaidir.
Yurt dışında yaşamış personelBeş yıllık adres geçmişinde yurt dışı ikamet varsa soruşturma uzar; adres ve işveren bilgilerini belgelerle hazırlayın.
Kişi Güvenlik Belgesi Mevzuatı: Kanun, Yönetmelik ve Yönerge
Doğrudan CevapKGB üç katmanlı bir mevzuata dayanır: 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu (2004), Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği (son değişiklikler 5 Kasım 2021 ve 18 Ocak 2022) ve Millî Savunma Bakanlığının Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi (kişi güvenlik belgelerine ilişkin bölümü 31 Ocak 2023 tarihli Bakan Oluru ile değiştirildi). Soruşturma usulü 7315 sayılı Kanuna, dava usulü 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa tabidir.
5202 sayılı KanunTesis ve kişi güvenlik belgesinin dayanağı; belgelerin MSB tarafından düzenlenmesi ve güvenlik soruşturması yapılması.
YönetmelikBaşvuru usulü, en fazla 5 yıl geçerlilik, kuruluş değişikliğinde 2 aylık devir, iptal bildirimi ve NATO belgelerinin iadesi.
YönergeUygulama ayrıntıları: 3 aylık ön çalışma şartı, yenileme için süre dolmadan başvuru, evrak düzeni. Yönerge kamuya açık değildir; Danıştay 10. Dairesi 2024 yılında yönergenin KGB bölümüne açılan iptal davasında dava konusunun açıkça belirtilmesini istemiştir.
7315 sayılı KanunGüvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının kapsamı, Değerlendirme Komisyonu, kişisel verilerin korunması ve itiraz.
Anayasa m.20, m.38 ve m.70Özel hayata saygı, suç ve cezaların şahsiliği ve kamu hizmetine girme hakkı; mahkemelerin iptal gerekçelerinin anayasal temeli.
Belgenin Verilmediği Haller: KGB Neden Verilmez?
Doğrudan CevapBelge; kesinleşmiş mahkûmiyet ve arşiv kayıtları, devam eden ciddi soruşturma ve kovuşturmalar, yasa dışı yapılarla irtibat veya iltisak tespiti, kamu görevinden çıkarma kararı, formda gerçeğe aykırı beyan ve güvenlik zafiyeti oluşturan kişisel durumlar gerekçesiyle verilmez. Ret kararı kişiye gerekçesiz bildirilebilir; gerekçe çoğu zaman ancak dava dosyasında ortaya çıkar.
Adli kayıtlarKasten işlenen suçtan 1 yıl ve üzeri hapis cezası, devlet güvenliğine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik gibi suçlardan mahkûmiyet; HAGB ve erteleme kararları da değerlendirmeye alınır.
Devam eden soruşturmaKovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraatle sonuçlanmış dosyaların ret nedeni yapılması hukuka aykırıdır; mahkemeler bu gerekçeyle verilen retleri iptal etmektedir.
İrtibat ve iltisakSoyut ve genel ifadelerle “irtibatlı” nitelemesi yeterli değildir; idare somut, güncel ve kişiye özel bilgi göstermek zorundadır.
Şekli eksiklerForm hataları, eksik belge ve yanlış beyan en kolay giderilebilen ret nedenidir; kuruluş eksikliği tamamlayıp yeniden başvurabilir.
Ret ve İptalde İkili Dava Stratejisi: İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
Doğrudan CevapKişi güvenlik belgesinin verilmemesi veya iptali bir idari işlemdir. İşlemin kişiye veya kuruluşa tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır; işlemi tesis eden MSB Ankara’da olduğundan yetkili mahkeme kural olarak Ankara İdare Mahkemesidir. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenir; mahkeme gizli belgeleri yerinde inceleyerek karar verir.
1
Tebliğ tarihini belgeleyinRet çoğu zaman kuruluş üzerinden sözlü bildirilir. Kuruluştan yazılı bildirim isteyin; yazı yoksa MSB’ye bilgi edinme başvurusu yaparak tebliğ tarihini sabitleyin. 60 günlük süre hak düşürücüdür.
2
İdari başvuru (isteğe bağlı)Dava açmadan önce İYUK m.11 uyarınca MSB’ye işlemin kaldırılması için başvurulabilir; bu başvuru dava süresini durdurur, 30 gün içinde cevap gelmezse ret sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder.
3
İptal davası ve yürütmenin durdurulmasıDilekçede işlemin somut gerekçeden yoksun olduğu, kayıtların güncel olmadığı veya KYOK, beraat gibi kararlarla ortadan kalktığı, ölçülülük ve Anayasa m.20 ihlali ileri sürülür. Yürütmenin durdurulması talebi genellikle savunma alındıktan sonra 2-4 ay içinde karara bağlanır.
4
Gizli belgelerin incelenmesiMahkeme soruşturma dosyasını İYUK m.20 uyarınca idareden ister; gizlilik dereceli bilgiler davacıya verilmez ama hakim tarafından incelenir. Bu aşamada idarenin dayanağının somut olup olmadığı belli olur.
5
Karar, istinaf ve kesinlikİptal kararı üzerine idare 30 gün içinde işlemi yeniden tesis etmek zorundadır. Karara karşı bölge idare mahkemesine istinaf yolu açıktır; Danıştay 10. Dairesinin yerleşik içtihadına göre KGB davalarında istinaf kararı kesindir, Danıştaya temyiz yolu kapalıdır. Bu yüzden dava iki derecelidir ve istinaf dilekçesi son şanstır.
Dava usulünün ayrıntıları için İdari İşlemin İptali Davası rehberimize bakabilirsiniz.
Belgeniz verilmedi veya iptal edildi mi?60 günlük süre içinde tebliğ tarihini, kuruluş yazışmalarını ve adli kayıtlarınızı birlikte inceleyelim.
Ankara İdare Avukatı
KGB Alınamaması İş Sözleşmesini Nasıl Etkiler?
Doğrudan CevapBelge alınamaması tek başına haklı nedenle derhal fesih sebebi değildir; işçinin kusuru yoksa işveren ancak işin gereklerinden kaynaklanan geçerli nedenle (İş Kanunu m.18) ve kıdem ile ihbar tazminatını ödeyerek fesih yapabilir. İşçinin başka bir pozisyonda çalıştırılma imkânı varsa fesih son çare ilkesine aykırı olur. Fesihte işçi 1 ay içinde arabulucuya, anlaşma olmazsa 2 hafta içinde işe iade davası yoluna gidebilir.
Geçerli nedenGizlilik dereceli pozisyonda KGB zorunluysa ve işçi başka bir işte değerlendirilemiyorsa fesih geçerli sayılabilir; ancak işveren bunu belgelemek zorundadır.
Haklı neden iddiasıİşçinin formda gerçeğe aykırı beyanda bulunması halinde işveren haklı nedene (m.25/II) dayanabilir; bu durumda kıdem tazminatı tartışmalı hale gelir. Beyanlarınızın doğruluğu bu yüzden kritiktir.
Sözleşmedeki KGB şartı“Belge alınamazsa sözleşme kendiliğinden sona erer” kaydı, işçiyi tazminattan yoksun bırakmaz; bozucu şart niteliğindeki bu kayıtlar Yargıtay uygulamasında dar yorumlanır.
İşe iade ve iptal davası birlikteİdare mahkemesinde KGB retine karşı iptal davası ile iş mahkemesinde işe iade davası birlikte yürütülür; iptal kararı işe iade davasında güçlü delildir. Ayrıntı için
İşe İade Davası rehberimiz.
Mahkemeler KGB Davalarında Hangi Ölçütlere Bakıyor?
Doğrudan Cevapİdare mahkemeleri ve Danıştay, güvenlik soruşturmasına dayalı işlemlerde idarenin somut, güncel ve kişiye özel bilgi göstermesini arar. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat, düşme veya silinmiş adli sicil kaydına dayanan retler; akrabaların kayıtlarına dayanan retler ve soyut “irtibat” nitelemeleri iptal edilmektedir. Anayasa Mahkemesi de güvenlik soruşturmasının kanunla açıkça düzenlenmesi ve özel hayata saygı hakkıyla ölçülü olması gerektiğine hükmetmiştir.
Somutluk ölçütüİdare “istihbari bilgi” demekle yetinemez; bilginin kaynağı, tarihi ve kişiyle bağı dosyada gösterilmelidir. Gösterilemeyen bilgiye dayanan işlem sebep unsuru yönünden hukuka aykırıdır.
Güncellik ölçütüYıllar önce kapanmış dosyalar, sonradan beraatle sonuçlanmış kovuşturmalar ve arşivden silinmesi gereken kayıtlar ret gerekçesi olamaz.
Kişisellik ölçütüEş, kardeş veya anne babanın kaydı kişiye yüklenemez; mahkemeler bu gerekçeyle verilen retleri Anayasa m.20 ve m.38 yönünden iptal etmektedir.
ÖlçülülükHizmete Özel seviyesindeki bir görev için Çok Gizli seviyesinde aranan ölçütlerin uygulanması ölçüsüzdür; belgenin istenen dereceye göre değerlendirilmesi gerekir.
İşlem tarihi kuralıDanıştay, işlemin hukuka uygunluğunu tesis edildiği tarihteki duruma göre denetler: işlem tarihinde devam eden ceza davası nedeniyle verilen ret, sonradan beraat gelse bile hukuka uygun bulunabilir (Danıştay 10. D., 2013/2077 E.). Beraat sonrası yapılacak yeni başvuru bu yüzden ayrı bir işlem doğurur ve ayrı dava konusu olur.
Yargılamanın gizliliğiMahkeme gizli belgeleri davacıya vermeden inceler; bu nedenle dava dilekçesi, idarenin dayanabileceği tüm ihtimalleri önceden çürütecek şekilde yazılmalıdır.
NotBu bölümdeki ölçütler Ankara idare mahkemeleri ve Danıştay kararlarının ortak çizgisini özetler; dosyanıza uygulanabilirliği ret gerekçesine göre değişir. Karar örneklerini danışma sırasında dosyanızla birlikte değerlendiriyoruz.
Kişi Güvenlik Belgesi Danıştay Kararları: 13 Emsal Karar ve Çıkarılacak Dersler
Doğrudan CevapAşağıdaki 13 karar Danıştay 10. Dairesinin 2013-2025 arasındaki KGB içtihadını yansıtır. Ortak çizgi üçtür: KGB işlemi idari işlemdir ve iptal davasına konu olur; işlemin hukuka uygunluğu tesis tarihindeki duruma göre denetlenir; KGB davalarında bölge idare mahkemesi kararı kesindir ve Danıştaya temyiz yolu kapalıdır. İdare lehine sonuçlanan temyizlerin çoğu esasa değil, bu kesinlik kuralına dayanır.
Nasıl okumalı?Kararların çoğunda ilk derece mahkemesi veya istinaf, somut dayanağı gösterilemeyen ret işlemini iptal etmiş; MSB temyize gitmiş; Danıştay ise istinaf kararının kesin olduğunu belirterek temyizi incelememiştir. Yani çalışan lehine iptal kararları Danıştay aşamasında bozulmamış, aksine kesinleşmiştir. Künyelerdeki esas ve karar numaralarıyla kararlara Danıştay karar arama sisteminden ulaşabilirsiniz.
İşlem Tarihinde Devam Eden Ceza Yargılaması Nedeniyle Kişi Güvenlik Belgesi Verilmemesi, Sonraki Beraate Rağmen Hukuka Uygun Bulunmuştur.
Olay. Motor Türbin Sanayi ve Ticaret AŞ yönetim kurulu başkanı olan davacı, savunma sanayii mevzuatı kapsamında kişi güvenlik belgesi almak için başvurmuştur. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında, hakkında haksız çıkar amaçlı örgüt üyeliği ve örgütlü biçimde suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçuna iştirak iddialarıyla ceza yargılamasının sürdüğü belirlenmiştir. Millî Savunma Bakanlığı, bu tespit üzerine 10 Şubat 2012 tarihli işlemiyle belge verilmesi talebini reddetmiştir. Davacı, ret işleminin iptalini istemiştir. Uyuşmazlığın belirleyici özelliği, ceza yargılamasının başvuru hakkında karar verildiği sırada henüz sonuçlanmamış olmasıdır. Belge talebi, genel bir çalışma izni için değil, savunma sanayii güvenliği kapsamında yapılmıştır.
Avukat değerlendirmesiAnkara 13. İdare Mahkemesi, davacının ceza davasında 20 Haziran 2012 tarihinde beraat ettiğini dikkate almakla birlikte, işlemin tesis edildiği tarihteki koşullara göre değerlendirme yapmıştır. Mahkemenin uyguladığı dönemde Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi, haklarında savcılık soruşturması veya yargılaması devam edenlere kişi güvenlik belgesi verilmemesini öngörmektedir. İlk derece mahkemesi, ret tarihinde ceza yargılamasının sürmesini bu hüküm kapsamında yeterli görmüş ve davayı reddetmiştir. Böylece beraat kararının varlığı ile önceki idari işlemin hukuka uygunluğu ayrı zaman kesitlerinde ele alınmıştır. Mahkemenin değerlendirmesi, davacının suçlu olduğunun idari yargı tarafından kabulüne değil, işlem tarihinde devam eden yargılama ile o tarihte uygulanan düzenleme arasındaki ilişkiye dayanmaktadır.
Danıştay, temyiz incelemesinde mahkeme kararının bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığı sonucuna ulaşmış ve ret kararını oy birliğiyle onamıştır. Sonradan verilen beraat, incelenen işlem bakımından ilk derece mahkemesinin vardığı sonucu değiştirmemiştir. Kararın hukuki kapsamı, 2012 yılında tesis edilen işlemin o tarihteki mevzuat ve olgular üzerinden denetlenmesidir. Bu nedenle karar, işlemden sonra ortaya çıkan ceza yargılaması sonucunun önceki ret kararına etkisini açıklamaktadır. Danıştay bu dosyada, beraatten sonra yapılabilecek yeni bir belge başvurusunu incelememiş ve böyle bir başvurunun reddedilmesi gerektiğine ilişkin ayrıca hüküm kurmamıştır. Onanan hüküm, mevcut davaya konu işlemin iptal edilmemesine ilişkindir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 27.12.2013 tarihli, 2013/2077 E., 2013/9484 K.
İş Akdinin Feshinden Sonra Kişi Güvenlik Belgesi Sürecinin Sonlandırılmasına İlişkin Davada Temyiz İstemi Reddedilmiştir.
Olay. Bir anonim şirkette gizlilik dereceli projelerde mühendis olarak çalışan davacı için işvereni tarafından kişi güvenlik belgesi başvurusu yapılmıştır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması devam ederken şirket, davacının anne ve babası hakkında FETÖ/PDY kapsamında soruşturma bulunduğunu öğrenerek iş sözleşmesini feshetmiştir. Şirketin 14 Eylül 2020 tarihli yazısıyla davacının işten ayrıldığı bildirilmiş ve belge işlemlerinin sonlandırılması istenmiştir. Bunun üzerine idare, kişi güvenlik belgesi düzenlenmesine ilişkin süreci sona erdirmiştir. Davacı, belge düzenlenmemesi işleminin iptali ile mahrum kaldığı parasal haklarının iadesini talep etmiştir. İdare mahkemesinin davayı reddetmesi üzerine yaptığı istinaf başvurusu da bölge idare mahkemesince kesin olarak reddedilmiştir.
Avukat değerlendirmesiDavacı, bölge idare mahkemesi kararına karşı Danıştaya başvurmuştur. Daire, öncelikle uyuşmazlığın temyize elverişli olup olmadığını incelemiştir. 5202 sayılı Kanun ve Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği çerçevesinde kişi güvenlik belgesinin, görevi nedeniyle gizlilik dereceli bilgilere ulaşacak kişiler için düzenlendiğini belirtmiştir. Belgenin verilmemesi veya iptali, çoğunluğa göre yalnızca ilgili gizlilik dereceli işte çalışmayı engellemektedir. Bu sonuç, belirli bir mesleğin bütün olarak icrasından çıkarılmayla aynı kabul edilmemiştir. Daire, temyize açık dava türlerinin İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinde sınırlı biçimde sayılmasını esas almış ve uyuşmazlığı bu kapsamda görmemiştir. Belge sürecinin işverenin bildirimi üzerine sonlandırılması da bu usul değerlendirmesinin yapıldığı olaylar arasında açıklanmıştır.
Danıştay, bölge idare mahkemesi kararının kesin olması nedeniyle davacının temyiz istemini oy çokluğuyla reddetmiştir. Karşı oyda ise iş sözleşmesinin feshi ve gizlilik dereceli işlerde çalışmanın engellenmesi birlikte değerlendirilerek temyiz incelemesi yapılması gerektiği savunulmuştur. Çoğunluk bu görüşü benimsememiştir. Kararda aile bireyleri hakkındaki soruşturmanın davacıya karşı hangi maddi koşullarda kullanılabileceği yönünden esasa ilişkin bir hukuka uygunluk incelemesi yapılmamıştır. Aynı şekilde özel hukuk ilişkisi olan iş sözleşmesinin feshinin geçerliliği hakkında da hüküm kurulmamıştır. Dosyanın Danıştay önündeki sonucu, belge düzenlenmesine ilişkin idari uyuşmazlıkta istinaf kararından sonra temyiz aşamasına geçilememesidir. Parasal hak talebinin bulunması, somut dosyada bu sonucu değiştirmemiştir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 14.09.2022 tarihli, 2022/4001 E., 2022/3800 K.
Mühimmat Fabrikası Çalışanına Kişi Güvenlik Belgesi Verilmemesine İlişkin İptal Kararına Karşı İdarenin Temyiz İstemi Reddedilmiştir.
Olay. Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ nezdindeki mühimmat fabrikasında çalışan davacının iş sözleşmesi 22 Mart 2023 tarihinde feshedilmiştir. Davacı, hakkında yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilmesi sonucunda kişi güvenlik belgesi düzenlenmemesine ilişkin işlemi dava konusu etmiştir. İdare mahkemesi işlemi iptal etmiş, davalı idarenin istinaf başvurusu da bölge idare mahkemesince reddedilmiştir. Bölge idare mahkemesi kararında Danıştaya temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir. İdare vekili, 14 Şubat 2024 tarihinde kayda giren dilekçeyle bu kararın bozulmasını istemiştir. Danıştay önündeki başvuru, davacı çalışanın değil, iptal hükmüne karşı çıkan idarenin başvurusudur.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, kanun yolunun açık olup olmadığını belirlemek için kişi güvenlik belgesinin hukuki niteliğini incelemiştir. Belgenin, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeyi görevi gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğu bulunan çalışanlar hakkında düzenlendiğini açıklamıştır. Düzenlenme aşamasında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması, belgenin belirli sürelerle yenilenmesi ve iptal koşullarının bulunması bu özel işleve bağlanmıştır. Çoğunluk, belgenin verilmemesinin belirli bir gizlilik dereceli görevde çalışamama sonucunu doğurduğunu kabul etmiştir. İş sözleşmesinin feshedilmiş olması, belge işlemini hukuken bir meslekten çıkarma işlemi olarak nitelendirmesi için yeterli görülmemiştir. Bu nitelendirme, uyuşmazlığın 46. maddede sayılan temyize açık dava türlerinden biri olup olmadığının belirlenmesinde kullanılmıştır.
Daire, bölge idare mahkemesi kararındaki temyiz yolunun açık olduğuna ilişkin bildirimin kanundan doğmayan bir başvuru hakkı yaratmayacağı sonucuna ulaşmıştır. Davalı idarenin temyiz istemi, kesin karar hakkında yapılmış olması nedeniyle oy çokluğuyla reddedilmiştir. Karşı oyda, davacının işini kaybetmesi ve belirli alandaki mesleki faaliyetinin engellenmesi gerekçesiyle temyiz incelemesi yapılması gerektiği belirtilmiştir. Çoğunluğun kararı, güvenlik soruşturmasındaki olumsuz bilginin doğru veya yeterli olduğuna ilişkin bir tespit içermemektedir. İlk derece mahkemesinin iptal gerekçeleri Danıştay tarafından yeniden esastan incelenmemiştir. Somut sonuç, idarenin iptal hükmünü temyiz yoluyla değiştirme talebinin incelenememesidir. Bu nedenle kararın anlamı, kişi güvenlik belgesi verilmemesinin Danıştayca maddi yönden hukuka uygun bulunması şeklinde kurulamaz.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 13.03.2024 tarihli, 2024/1100 E., 2024/830 K.
TUSAŞ Projelerinde Çalışmak İçin Kişi Güvenlik Belgesi Düzenlenmemesine İlişkin Davada İstinaf Kararı Kesin Kabul Edilmiştir.
Olay. Davacı, TUSAŞ nezdinde gizlilik dereceli savunma sanayii projelerinde çalışmak amacıyla adına kişi güvenlik belgesi düzenlenmesini istemiştir. Belgenin düzenlenmemesine ilişkin işlem üzerine açılan davada idare mahkemesi iptal kararı vermiştir. Davalı idarenin bu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu, bölge idare mahkemesince reddedilmiş ve kararda temyiz yolunun açık olduğu bildirilmiştir. İdare, 24 Ocak 2024 kayıt tarihli dilekçeyle kararın Danıştay tarafından incelenmesini ve bozulmasını istemiştir. Dosyada yürütmenin durdurulması talebi de bulunmakla birlikte Daire, bu talep hakkında ayrıca karar vermeden önce kanun yoluna ilişkin sorunu çözmüştür. Böylece incelemenin başlangıcını belge reddinin maddi gerekçeleri değil, başvurunun kabul edilebilirliği oluşturmuştur.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, 5202 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliğin kişi güvenlik belgesine yüklediği işlevi değerlendirmiştir. Gizlilik dereceli bilgiye erişimin, görev gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğuyla bağlantılı olduğunu belirtmiştir. Belgenin belirli sürelerle yenilenmesi ve güvenlik soruşturmasına bağlı düzenlenmesi de aynı özel amaç çerçevesinde açıklanmıştır. Çoğunluğa göre belgenin düzenlenmemesi, ilgili gizlilik dereceli işte çalışmayı önler; kişinin mesleğini genel olarak icra etme yetkisini ortadan kaldırmaz. Bu nedenle uyuşmazlık, belirli bir meslekten çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere ilişkin temyiz kategorisine yerleştirilmemiştir. Kanun yollarına ilişkin geçiş hükmü ve bölge idare mahkemelerinin temyize kapalı kararlarının kesinliği de değerlendirmede esas alınmıştır. Mahkemenin kanun yolu bildirimi, bu kanuni sınırlamayı değiştiren bir unsur sayılmamıştır.
Daire, idarenin temyiz istemini oy çokluğuyla ve kesin olarak reddetmiştir. Karşı oy, belge işleminin mesleki faaliyet üzerindeki etkisi nedeniyle temyiz incelemesi yapılması gerektiği yönündedir. Dosyada tetkik hâkiminin temyiz isteminin esasının incelenmesi gerektiğine ilişkin düşüncesi de bulunmasına rağmen bu düşünce çoğunluk hükmüne dönüşmemiştir. Danıştayın sonucu, TUSAŞ projelerinde çalışmaya ilişkin her belge talebinin kabul edilmesi gerektiği biçiminde genel bir maddi hukuk kuralı değildir. Ret işlemini iptal eden alt derece kararı, temyiz incelemesi yapılmadan yerinde kalmıştır. Bu nedenle kararın değerlendirilmesinde alt derece mahkemesinin iptal sonucu ile Danıştayın usule ilişkin temyiz ret sonucu ayrı tutulmalıdır. Güvenlik değerlendirmesinin esasına ilişkin yeni bir Danıştay hükmü kurulmamıştır.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 04.04.2024 tarihli, 2024/871 E., 2024/1327 K.
Kalite Kontrol Görevinde Çalışan Mühendisin Kişi Güvenlik Belgesi Davasında İdarenin Temyiz Başvurusu İncelenememiştir.
Olay. Mühendis olan davacı, 7 Mart 2022 tarihinde İŞKUR aracılığıyla bir sanayi şirketinde kalite kontrol elemanı ve teknik personel olarak çalışmaya başlamıştır. Hakkında kişi güvenlik belgesi düzenlenmediğini 30 Ocak 2023 tarihinde öğrendiğini belirterek işlemin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş ve belge düzenlenmemesine ilişkin işlemi iptal etmiştir. Davalı idarenin istinaf başvurusu bölge idare mahkemesince reddedilmiştir. Bu kararda temyiz yolunun açık olduğu belirtilmesi üzerine idare, 14 Mart 2024 tarihinde kayda alınan dilekçeyle Danıştaya başvurmuştur. Davacının mühendislik eğitimi ile fiilen yürüttüğü kalite kontrol ve teknik personel görevi, kararın olay anlatımında birlikte yer almıştır.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, uyuşmazlığı kişi güvenlik belgesinin hukuki etkisi üzerinden nitelendirmiştir. Savunma sanayii güvenliği mevzuatı uyarınca belgenin, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye görevi nedeniyle erişecek kişiler için düzenlendiğini vurgulamıştır. Belgenin verilmemesi ya da iptali, çoğunluk tarafından yalnızca söz konusu gizlilik dereceli işte çalışmaya etkili bir işlem olarak değerlendirilmiştir. İşlemin kişinin mühendislik mesleğinden çıkarılması sonucunu doğurmadığı kabul edilmiştir. Bu nedenle davanın, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinde sayılan temyize açık uyuşmazlıklardan olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Danıştayın kullandığı ölçüt, davacının meslek unvanından çok, idari belgenin hukuken hangi faaliyeti mümkün kıldığı ve ret işleminin bu faaliyete etkisidir. Böylece kişiye ait mesleki yeterlilik ile gizlilik dereceli işe erişim belgesi birbirinden ayrılmıştır.
Daire, bölge idare mahkemesi kararının kesin olduğunu belirleyerek davalı idarenin temyiz istemini oy çokluğuyla reddetmiştir. Karşı oyda ise belge verilmemesinin belirli alanda mesleki faaliyeti engellemesi nedeniyle temyiz incelemesinin yapılması gerektiği savunulmuştur. Çoğunluk, alt mahkemenin temyiz yolunu açık göstermesine rağmen kanundaki dava türleriyle bağlı kalmıştır. Sonuç olarak iptal hükmüne yöneltilen itirazlar Danıştay tarafından esastan değerlendirilmemiştir. Kararda davacı hakkında hangi güvenlik bilgisinin bulunduğuna ilişkin ayrıntılı bir maddi inceleme yer almadığından, bu karar belirli bir suç, soruşturma veya kişisel durum nedeniyle belge verilmesinin zorunlu olduğuna dayanak yapılamaz. Hükmün doğrudan çözdüğü sorun, somut kişi güvenlik belgesi davasında bölge idare mahkemesi kararından sonra temyiz yolunun bulunup bulunmadığıdır.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 30.04.2024 tarihli, 2024/2008 E., 2024/1719 K.
Önceki Kişi Güvenlik Belgesi Reddinin Yeniden İncelenmesi Talebine İlişkin Davada Temyiz Yolu Kapalı Bulunmuştur.
Olay. Davacı, daha önce hakkında kişi güvenlik belgesi düzenlenmemesine ilişkin olarak tesis edilen işlemin yeniden değerlendirilmesini istemiştir. 3 Ekim 2022 tarihli başvurusunda, hakkında herhangi bir olumsuzluk bulunmadığının tespit edilmesini ve kişi güvenlik belgesinin düzenlenmesini talep etmiştir. Bu başvurunun reddedilmesi üzerine iptal davası açmıştır. İlk derece mahkemesinin işlemi iptal eden kararına karşı davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusu reddedilmiş, bölge idare mahkemesi kararında temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir. İdare, 15 Mart 2024 tarihinde kayda giren dilekçeyle bu kararın bozulmasını istemiştir. Dava, ilk ret işleminden sonra yapılan yeniden inceleme başvurusuna verilen cevaptan doğmuştur.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, yeni başvurunun varlığına rağmen kanun yolu değerlendirmesini kişi güvenlik belgesinin niteliği üzerinden yapmıştır. 5202 sayılı Kanun ve Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliğinin, gizlilik dereceli bilgiye görevi gereği erişecek kişiler için özel bir belgelendirme sistemi kurduğunu açıklamıştır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, belgenin düzenlenme aşamasındaki işlemler arasında sayılmış; yenileme ve iptal hükümleri de değerlendirilmiştir. Çoğunluğa göre belge düzenlenmemesi, yalnızca belgenin gerekli olduğu iş bakımından çalışamama sonucunu doğurur. Belirli bir meslekten çıkarılma sonucuyla özdeşleştirilemeyeceği için dava, 46. maddede yer alan temyize açık dava türleri arasında kabul edilmemiştir. Bölge idare mahkemesinin kanun yolu bildirimi de kanundaki kesinlik kuralını ortadan kaldırmamıştır. İnceleme bu usul sorunu üzerinde sonuçlandırılmıştır.
Daire, davalı idarenin temyiz istemini oy çokluğuyla ve kesin olarak reddetmiştir. Karşı oyda, belge işleminin belirli alanda mesleki faaliyeti engellemesi nedeniyle temyize açık sayılması gerektiği görüşü açıklanmıştır. Çoğunluğun hükmü, davacının önceki ret işleminden sonra mutlaka yeni bir belge almaya hak kazandığı yönünde esasa ilişkin bir belirleme içermemektedir. Yeniden inceleme talebinin hangi maddi nedenlerle kabul edilmesi gerektiği Danıştay tarafından ayrıca tartışılmamıştır. Bunun yanında eski işleme karşı dava açma süresinin yeni başvuruyla yeniden başladığına ilişkin bir hüküm de kurulmamıştır. Kararın somut etkisi, yeni başvurunun reddini iptal eden alt derece sonucuna karşı idarenin temyiz incelemesi elde edememesidir. Dolayısıyla bu karar, başvuru sürelerinden çok, kişi güvenlik belgesi uyuşmazlığındaki istinaf kararının kesinliğiyle ilgilidir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 30.04.2024 tarihli, 2024/2012 E., 2024/1718 K.
Kişi Güvenlik Belgesi Reddinin İptaliyle Birlikte Maaş Ve Özlük Hakları İstenen Davada İstinaf Kararı Kesin Sayılmıştır.
Olay. Bir sanayi ve ticaret anonim şirketinde mühendis olarak görev yapan davacı, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda hakkında kişi güvenlik belgesi düzenlenmemesine ilişkin işleme karşı dava açmıştır. İşlemin iptalinin yanında statü dışında kaldığı süreye ait bütün maaş ve özlük haklarının da ödenmesini istemiştir. Davacı, bu alacaklar için 6 Ocak 2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz talebinde bulunmuştur. İdare mahkemesi, dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. İdarenin istinaf başvurusu reddedilmiş ve bölge idare mahkemesi temyiz yolunu açık göstermiştir. Davalı idare vekili, 21 Mart 2024 tarihinde kayda alınan dilekçeyle kararın bozulmasını istemiştir.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar vermeden temyize elverişlilik sorununu incelemiştir. Kişi güvenlik belgesinin özel bir gizlilik dereceli işe erişim sağladığını; belge verilmemesinin veya mevcut belgenin iptalinin yalnız o işte çalışmayı engellediğini kabul etmiştir. Çoğunluk, işlemin belirli bir meslekten çıkarılma sonucunu doğurmadığı görüşündedir. Uyuşmazlığın hem iptal hem de parasal ve özlük hakları istemlerini içerdiği karar metninde açıkça gösterilmesine rağmen somut dava 46. maddede sayılan temyize açık davalar arasında değerlendirilmemiştir. Daire, bölge idare mahkemesinin kanun yolu bildirimine göre değil, kanunun kesinliğe ilişkin düzenlemesine göre hareket etmiştir. Bu yaklaşımda belgenin savunma sanayii güvenliği içindeki işlevi, temyiz kapsamının belirlenmesi bakımından temel gerekçe olmuştur.
Sonuçta davalı idarenin temyiz istemi oy çokluğuyla ve kesin olarak reddedilmiştir. Karşı oyda mesleki faaliyetin belirli alanda engellenmesinin temyiz incelemesini gerektirdiği belirtilmiştir. Çoğunluk hükmü, davacının istediği bütün maaş ve özlük haklarının doğrudan Danıştay tarafından kabul edilmesi anlamına gelmemektedir. Karar metnindeki usul değerlendirmesi, belirli bir tazminat hesabının doğruluğunu veya her bir alacak kaleminin kapsamını çözmemektedir. Daire ayrıca belge verilmemesine neden olan güvenlik bilgisini maddi yönden yeniden incelememiştir. Somut hüküm, iptal kararı sonrasındaki istinaf sonucuna yönelen temyiz başvurusunun kapalı kanun yolu nedeniyle reddidir. Bu sebeple kararın parasal talepler bakımından değerlendirilmesinde, dava dilekçesinde istenenler ile Danıştayın gerçekten hükme bağladığı usul sorunu birbirinden ayrılmalıdır.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 27.05.2024 tarihli, 2024/2784 E., 2024/2167 K.
Kişi Güvenlik Belgesinin Yenilenmesi Talebinin Reddini İptal Eden İstinaf Kararına Karşı Temyiz Başvurusu Reddedilmiştir.
Olay. Davacının çalıştığı şirket, kendisi için daha önce düzenlenmiş kişi güvenlik belgesinin yenilenmesi talebiyle idareye başvurmuştur. Yenileme başvurusunun reddedilmesi üzerine davacı iptal davası açmıştır. İdare mahkemesi, yenileme talebinin reddine ilişkin işlemi iptal etmiş; davalı idarenin bu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu bölge idare mahkemesince reddedilmiştir. Bölge idare mahkemesi kararında temyiz yolu açık gösterildiğinden idare, kararın bozulması istemiyle Danıştaya başvurmuştur. Temyiz dilekçesi davacıya tebliğ edilerek dosya tamamlanmış ve Daireye gönderilmiştir. Davacı ise temyiz isteminin reddedilmesini ve lehine oluşan yargı sonucunun korunmasını savunmuştur. Uyuşmazlığın belgeyle ilgili özel yönü, ilk düzenleme talebinden değil mevcut belgenin yenilenmesi aşamasından doğmasıdır.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, belgenin yenilenmesine ilişkin işlemi de kişi güvenlik belgesinin genel hukuki niteliği içinde değerlendirmiştir. 5202 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik kapsamında belgenin, görevi gereği gizlilik dereceli bilgilere ulaşması gereken çalışanlar hakkında düzenlendiğini belirtmiştir. Belirli sürelerle yenileme, düzenleme aşamasında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması ve iptal nedenlerinin bulunması aynı sistemin unsurları olarak ele alınmıştır. Çoğunluk, yenilememe sonucunda belirli gizlilik dereceli işte çalışılamamasını bir meslekten çıkarılma sonucuyla eş tutmamıştır. Davanın temyize açık olup olmadığı, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesindeki sınırlı dava türleri üzerinden belirlenmiştir. Yenileme işlemi olması, somut uyuşmazlıkta ayrı bir temyiz hakkı doğuran neden sayılmamıştır.
Daire, istinaf kararının kesin olduğunu belirleyerek davalı idarenin temyiz istemini oy çokluğuyla reddetmiştir. Karşı oyda ise iş sözleşmesinin feshi ve gizlilik dereceli işlerde çalışmanın engellenmesi üzerinden mesleki faaliyet etkisine ağırlık verilmesi gerektiği açıklanmıştır. Çoğunluk hükmü, yenileme başvurularında güvenlik değerlendirmesinin hangi maddi koşullarla olumsuz sonuçlandırılabileceğini esastan çözmemektedir. Ayrıca önceki belgenin varlığının her durumda yenileme zorunluluğu yarattığına ilişkin bir hüküm içermemektedir. Kararın doğrudan sonucu, yenilememe işlemini iptal eden yargı kararına karşı idarenin temyiz denetimi elde edememesidir. Alt derece kararında kanun yolunun açık gösterilmesi de bu sonucu değiştirmemiştir. Böylece yenileme uyuşmazlığı, temyize elverişlilik bakımından kişi güvenlik belgesinin ilk kez düzenlenmesine ilişkin davalarla aynı nitelendirme çerçevesinde ele alınmıştır.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 20.02.2025 tarihli, 2021/5371 E., 2025/1060 K.
İlk Derece Ret Kararı İstinafta Kaldırılarak Kişi Güvenlik Belgesi İşlemi İptal Edilmiş, İdarenin Temyiz İstemi Reddedilmiştir.
Olay. Bir sanayi anonim şirketinde çalışan davacı hakkında, 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu kapsamında kişi güvenlik belgesi düzenlenmesi için başvuru yapılmıştır. İdare, davacı adına belge tanzim edilemeyeceğine ilişkin işlem tesis etmiştir. Davacının açtığı iptal davası ilk derece mahkemesince reddedilmiştir. Ancak davacı bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuş ve bölge idare mahkemesi istinaf istemini kabul ederek belge verilmemesine ilişkin işlemi iptal etmiştir. Böylece ilk derece yargılamasında oluşan ret sonucu, istinaf aşamasında davacı lehine değişmiştir. Bölge idare mahkemesi kararında temyiz yolu açık gösterilmiş; davalı idare de bu iptal sonucunun bozulması istemiyle Danıştaya başvurmuştur. Dosya, temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğiyle tamamlanarak Daireye gönderilmiştir.
Avukat değerlendirmesiDanıştay, önce kanun yollarına ilişkin düzenlemeleri ve kişi güvenlik belgesinin hukuki niteliğini değerlendirmiştir. Belgenin, gizlilik dereceli bilgiyi veya projeyi görevi nedeniyle öğrenmesi ve kullanması gereken kişiler için düzenlendiğini belirtmiştir. Düzenleme öncesinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması, süreli yenileme ve iptal hükümleri bu özel nitelik kapsamında açıklanmıştır. Çoğunluk, belgenin verilmemesi sonucunda yalnızca ilgili gizlilik dereceli işte çalışılamayacağını kabul etmiştir. Bu sonuç, belirli bir meslekten çıkarılma olarak nitelendirilmemiştir. Davanın 46. maddede sayılan temyize açık dava türleri arasında bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bölge idare mahkemesinin ilk derece ret hükmünü kaldırarak işlemi iptal etmiş olması, kanun yolunun belirlenmesinde belgenin niteliğine dayanan bu değerlendirmeyi değiştirmemiştir.
Daire, bölge idare mahkemesinin temyiz yolunu açık gösteren bildirimine rağmen kararın kesin olduğunu kabul etmiş ve davalı idarenin temyiz istemini reddetmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Usul sonucuyla birlikte davacının istinafta elde ettiği iptal hükmü, Danıştay tarafından esastan yeniden ele alınmadan yerinde kalmıştır. Bununla birlikte Danıştayın bu hükmü, ilk derece mahkemesindeki ret gerekçelerini ayrı ayrı inceleyip hukuka aykırı bulduğu anlamına gelmemektedir. Dosyadaki belirleyici inceleme, belge işleminin meslekten çıkarma sayılıp sayılamayacağı ve buna bağlı temyiz sınırıdır. Karar, kişi güvenlik belgesi uyuşmazlıklarında istinaf mahkemesinin ilk derece sonucunu değiştirebildiğini, fakat bu değişikliğin tek başına üçüncü bir inceleme aşaması doğurmadığını somut yargılama süreci üzerinden göstermektedir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 20.02.2025 tarihli, 2021/4780 E., 2025/1061 K.
Kişi Güvenlik Belgelerine İlişkin Yönergeye Açılan Davada İptal İsteminin Kapsamı Belirsiz Bulunarak Dilekçe Reddedilmiştir.
Olay. Davacı, 31 Ocak 2023 tarihli Bakan Oluru ile değiştirilen Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi’nin kişi güvenlik belgelerine ilişkin beşinci bölümünün tamamını ve kendisi hakkında belge düzenlenmesi başvurusunun reddini dava konusu etmiştir. İptal ve yürütmenin durdurulması istemleri birlikte ileri sürülmüştür. Dilekçenin konu ve sonuç bölümlerinde bütün bölümün iptali istenirken açıklamalarda özellikle belge verilmeyecek hallere yönelik itirazlar bulunmaktadır. Danıştay, yürütmenin durdurulması talebi hakkında karar vermeden önce dilekçenin usule uygunluğunu incelemiştir. İncelemede sorun, davacının düzenleyici işlemi bireysel işlemle birlikte dava etmesinden çok, düzenleyici işlem yönünden iptal isteminin hangi hükümlere uzandığının açıklığa kavuşturulamaması olmuştur.
Avukat değerlendirmesiDaire, idari davalarda dava konusunun ve sebeplerinin dilekçede gösterilmesini öngören 3. maddeyi uygulamıştır. İptali istenen işlemin tamamının mı yoksa belirli kısımlarının mı hedeflendiğinin anlaşılması gerekir. Düzenleyici işlemin bütününe yönelen yetki veya şekil itirazıyla, belirli hükümlerin içeriğine yönelen itirazların kapsamı farklıdır. Daire, yetki veya şekil yönünden tüm düzenlemenin dava edilebileceğini açıklamış; diğer unsurlar yönünden itiraz ediliyorsa ilgili hükümlerle davacının menfaati arasındaki bağın ve hukuka aykırılık sebeplerinin ayrıca belirtilmesini istemiştir. Somut dilekçede altı başlık ve çok sayıda madde içeren beşinci bölümün tamamına yönelik talep ile dördüncü kısma odaklanan açıklamalar yeterince uyumlu bulunmamıştır. Yargısal incelemenin kapsamının tereddütsüz belirlenebilmesi için konu, açıklamalar ve sonuç isteminin birbiriyle uyumlu hale getirilmesi gerekli görülmüştür.
Danıştay, eksikliği giderilebilir bir dilekçe sorunu olarak ele almış ve 15. madde uyarınca dilekçeyi oy birliğiyle reddetmiştir. Davacıya tebliğden itibaren otuz gün içinde düzeltilmiş, imzalı iki nüsha dilekçeyle yeniden dava açma imkânı tanınmıştır. Yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların tekrarlanması halinde davanın reddedileceği bildirilmiştir. Yenilemede yeniden harç alınmamasına da karar verilmiştir. Bu usul sonucu, kişi güvenlik belgesinin reddi veya Yönergenin içeriği hakkında esastan ret hükmü kurulmasını içermez. Davacı, işlemle ilgili iddialarını açık bir dava konusu ve gerekçe bağlantısı içinde yeniden ileri sürebilecektir. Kararın çözdüğü mesele, esas incelemesine geçilebilmesi için hangi taleplerin hangi düzenlemelere yöneldiğinin anlaşılır biçimde ortaya konulmasıdır.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 13.11.2024 tarihli, 2024/5527 E., 2024/4742 K.
Kişi Güvenlik Belgesinin İptali Ve Dayanak Düzenlemelere Açılan Dava Feragat Nedeniyle Esastan İncelenmemiştir.
Olay. Davacı, tamamına sahip olduğu elektronik mühendislik ve yazılım şirketiyle bağlantılı olarak düzenlenen kişi güvenlik belgesinin iptaline karşı dava açmıştır. Şirketin Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsü’ndeki tesisleri için millî gizli tesis güvenlik belgesi bulunmaktadır. Davacı hakkında özel belgede sahtecilik suçundan verilen on aylık hapis cezasının ertelendiği bilgisinin elde edilmesi üzerine kişi ve tesis güvenlik belgeleri iptal edilmiştir. Davacı, işlemin kişi güvenlik belgesine ilişkin kısmının yanında Yönetmeliğin adli kovuşturma ve hüküm giymeye ilişkin ibaresini ve Yönergenin belge verilmeyecek hallere ilişkin bazı hükümlerini de dava konusu etmiştir. Böylece bireysel işlemin yanı sıra ona dayanak oluşturan düzenlemeler doğrudan Danıştay önüne taşınmıştır.
Avukat değerlendirmesiDosya tamamlanıp savcı düşüncesi alındıktan sonra davacı, 11 Haziran 2024 tarihinde UYAP’a kaydedilen dilekçeyle idarenin olumlu işlemi nedeniyle davasının konusuz kaldığını belirterek davadan vazgeçtiğini bildirmiştir. Danıştay, bu beyanın davanın tamamına mı yoksa yalnızca bir kısmına mı ilişkin olduğunu açıklaması için 19 Eylül 2024 tarihli ara kararı vermiştir. Davacı bu ara kararına cevap vermemiştir. Daire, vazgeçme dilekçesinin başlığıyla içeriğini birlikte değerlendirerek bütün taleplerden feragat edildiği sonucuna ulaşmıştır. Feragatin, davacının talep sonucundan vazgeçmesi olduğu ve karşı tarafın ya da mahkemenin onayına bağlı bulunmadığı yönündeki usul hükümlerini uygulamıştır. Böylece düzenleyici işlemlere yöneltilen iptal taleplerinin de devam etmediği kabul edilmiştir.
Daire, feragat nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına oy birliğiyle karar vermiştir. Dosyanın tamamlanmasından ve savcı düşüncesinin alınmasından sonra feragat edildiği için davalı idare lehine duruşmasız işler için belirlenen vekâlet ücretinin tamamına hükmetmiştir. Karar metninde savcının, belgeyi etkileyen kısıtlamaların kanuni dayanağı ve çalışma özgürlüğü yönünden iptal gerektiğine ilişkin düşüncesi bulunmaktadır. Ancak bu görüş, Dairenin esas hakkında verdiği bir iptal hükmü değildir. Daire feragat nedeniyle işin esasını incelememiştir. Bu nedenle karar, Yönetmelik veya Yönerge hükümlerinin Danıştay tarafından iptal edildiği şeklinde aktarılamaz. Yargılama, davacının vazgeçme beyanının kapsamı ve bunun giderlere etkisi üzerinden sonuçlanmıştır. Kararda İdari Dava Daireleri Kuruluna otuz gün içinde temyiz yolu açık gösterilmiştir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 14.05.2025 tarihli, 2023/3717 E., 2025/2568 K.
NATO Güvenlik Belgesinin İptalinden Kaynaklanan Tazminat Davasında Temyiz İsteminin Reddine İlişkin Karar Onanmıştır.
Olay. NATO’da görevli davacı, NATO güvenlik belgesini iptal eden Dışişleri Bakanlığı işleminin kesin yargı kararıyla iptal edilmesinden sonra tazminat davası açmıştır. Belgenin iptali nedeniyle 11 Temmuz 2019 ile 2 Kasım 2020 arasında statü dışında kaldığını belirtmiştir. Bu döneme ait maaşlarına karşılık 250.000 TL maddi ve ayrıca 5 TL manevi tazminat istemiştir. Maddi tazminata her maaşın tahakkuk tarihinden, manevi tazminata ise ilişiğinin kesildiği 11 Temmuz 2019 tarihinden itibaren faiz yürütülmesini talep etmiştir. Böylece belge iptalinin hukuka uygunluğu hakkında daha önce sonuçlanan dava sonrasında, bu işlemin parasal sonuçları ayrı bir yargılamaya taşınmıştır. Tazminat davasındaki talepler, önceki iptal hükmünden kaynaklandığı ileri sürülen maaş kayıpları ve manevi zarara ilişkindir.
Avukat değerlendirmesiİdare mahkemesi maddi tazminat istemini kısmen kabul ederek 134.105,30 TL’nin, her ayın tahakkuk tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek kanuni faiziyle ödenmesine karar vermiştir. Fazlaya ilişkin maddi tazminat ve manevi tazminat talepleri reddedilmiştir. Bölge idare mahkemesi ise davacının istinaf başvurusunu reddedip idarenin başvurusunu kabul etmiştir. İlk derece kararını kaldırarak yeniden yaptığı inceleme sonucunda davanın reddine karar vermiştir. Davacı bu kararı temyiz etmek istemiş; bölge idare mahkemesi, kesin karara karşı temyiz yolunun kapalı olduğu gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir. Danıştay önüne gelen başvuru, bu son usul kararının bozulmasına yönelmiştir. Davacı kanun yolunun kapatılmasının 46. maddeye aykırı olduğunu ve tazminata dayanak işlemde ağır hizmet kusuru bulunduğunu savunmuştur.
Danıştay, temyiz isteminin reddine ilişkin kararı 49. maddedeki bozma nedenleri bakımından incelemiş ve usul ile hukuka uygun bulmuştur. Davacının ileri sürdüğü nedenleri bozmayı gerektirecek nitelikte görmeyerek temyiz isteminin reddi kararını oy birliğiyle ve kesin olarak onamıştır. Temyiz giderleri başvurucu üzerinde bırakılmıştır. Onanan kararın konusu, tazminatın esasına ilişkin yeni bir hesap yapılması değil, bölge idare mahkemesinin temyiz başvurusunu reddetmesidir. İlk derece mahkemesindeki kısmi kabul tutarı bu aşamada ödenmesine karar verilmiş bir alacak olarak korunmamıştır. Dolayısıyla kararın sonucu, 134.105,30 TL tazminatın Danıştay tarafından kabulü biçiminde aktarılamaz. Önceki iptal davasının olumlu sonucu ile sonraki tazminat davasının ve kanun yolu başvurusunun sonuçları ayrı değerlendirilmelidir.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 13.12.2023 tarihli, 2023/6338 E., 2023/8178 K.
Kişi Güvenlik Belgesi Davasında Önceki Bozmaya Uyularak İdare Lehine Vekâlet Ücretine Hükmedilmemesi Onanmıştır.
Olay. Davacı, kişi güvenlik belgesi düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptalini istemiştir. İdare mahkemesi davayı reddetmiştir. Bu kararın temyiz incelemesinde Danıştay, 27 Mayıs 2015 tarihli kararıyla hükmü avukatlık ücreti yönünden bozmuştur. İlk derece mahkemesi bozma kararına uyarak davalı idare lehine avukatlık ücretine hükmetmemiştir. Davalı Bakanlık, yeniden verilen bu kararı temyiz etmiştir. Dolayısıyla 2021 tarihli dosyada Danıştay önüne gelen sorun, başvurucuya kişi güvenlik belgesi verilip verilmeyeceğinin yeniden incelenmesi değildir. İnceleme, daha önceki bozma sonrasında kurulan hükmün vekâlet ücretine ilişkin bölümü üzerinde yoğunlaşmıştır. Belge talebinin reddine karşı açılmış davanın yargılama gideri yönü uyuşmazlık konusu olmuştur.
Avukat değerlendirmesiDavalı idare, Millî Savunma Bakanlığının Devlet tüzel kişiliğini temsil ettiğini ve davalarda taraf olma ehliyetine sahip olduğunu belirtmiştir. Bakanlığı temsil eden avukat ve hukuk müşavirlerinin, avukatlık hizmetlerini yürütmek üzere istihdam edildiğini ileri sürerek lehlerine sonuçlanan davada vekâlet ücretine hak kazandıklarını savunmuştur. Danıştay ise yeni temyiz incelemesinin kapsamını İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesinin dördüncü fıkrasına göre belirlemiştir. Bu hüküm uyarınca mahkeme bozma kararına uyduğunda sonraki temyiz incelemesi, yeni kararın önceki bozmanın gereklerine uygun olup olmadığıyla sınırlıdır. Daire, idarenin vekâlet ücreti konusundaki genel iddialarından önce, dosyada bağlayıcı hale gelen bozma doğrultusunda karar verilip verilmediğini esas almıştır.
Danıştay, idare mahkemesinin önceki bozmadaki esaslara uygun hareket ettiğini belirleyerek davalı idarenin temyiz istemini reddetmiş ve vekâlet ücretine hükmedilmemesini onamıştır. Karar oy birliğiyle verilmiş, o dosyada uygulanmasına devam edilen usul hükümleri uyarınca on beş günlük karar düzeltme yolu açık bırakılmıştır. Hüküm, kişi güvenlik belgesi uyuşmazlıklarında idareye hiçbir durumda vekâlet ücreti verilemeyeceği yönünde genel bir kural kurmamaktadır. Sonucun nedeni, bu davada daha önce avukatlık ücreti yönünden verilen bozma kararına uyulmuş olmasıdır. Aynı şekilde karar, davacının belge talebinin maddi koşullarını yeniden değerlendirerek lehine bir iptal sonucu yaratmamıştır. Belge işleminin esasına ilişkin süreç ile bozma sonrasındaki gider incelemesinin kapsamı ayrıdır. Dairenin çözdüğü mesele, yeniden kurulan hükmün önceki bozma kararına uygunluğudur.
Künye: Danıştay 10. Dairesi, 18.10.2021 tarihli, 2017/3523 E., 2021/4867 K.
Ret gerekçeniz bu kararlardakine benziyor mu?Dosyanızı emsal kararlarla karşılaştırıp 60 günlük süre içinde dava stratejisini birlikte kuralım.
Hangi Firmalar Kişi Güvenlik Belgesi İstiyor?
Doğrudan CevapTesis Güvenlik Belgesi sahibi tüm savunma sanayii kuruluşları gizlilik dereceli projelerdeki personeli için KGB ister. Uygulamada en çok ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, STM, MKE, FNSS, BMC, Baykar, Otokar ve bunların yüzlerce alt yüklenicisinde karşılaşılır. Belgenin şartları ve süreci kuruluştan kuruluşa değişmez; fark yalnızca kuruluşun iç bekleme süresi ve pozisyon için istediği gizlilik derecesindedir.
ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSANİşe alım şartlı teklifle yapılır; belge çıkana kadar personel sınırlı erişimle çalışır. Ret halinde sözleşme fesih riski yüksek olduğu için başvuru öncesi kayıt temizliği önemlidir.
Alt yükleniciler ve KOBİ’lerKüçük kuruluşlarda tesis güvenlik yetkilisi çoğu zaman başka bir görevi de yürütür; form hataları ve geç bildirim en çok burada yaşanır. Başvuru evrakının bir kopyasını kendiniz saklayın.
Üniversite ve araştırma merkezleriSavunma projelerinde görev alan akademisyen ve araştırmacılar için de proje yürütücüsü kuruluş üzerinden KGB alınır.
Ekşi Sözlük ve Forumlarda Kişi Güvenlik Belgesi Hakkında En Çok Sorulanlar
Doğrudan CevapEkşi sözlük, savunma sanayii forumları ve LinkedIn paylaşımlarında en çok dönen sorular; belgenin işe girişi geciktirmesi, adli kaydın etkisi, akrabaların kaydı, reddin tebliğ edilmemesi ve e-Devlet sorgusudur. Aşağıda bu soruların hukuki karşılığını kısa cevaplarla topladık; ayrıntıları ilgili bölümlerde bulabilirsiniz.
“İşe girdim, 3 aydır belge çıkmadı, maaşım kesilir mi?”Hayır. Bekleme süresinde gizlilik dereceli olmayan işte çalıştırılırsınız; ücret kesintisi veya ücretsiz izin dayatması iş hukukuna aykırıdır.
“Babamın sabıkası yüzünden ret aldım, ne yapabilirim?”Akraba kaydına dayanan ret hukuka aykırıdır; 60 gün içinde iptal davası açın, mahkemeler bu retleri Anayasa m.38 gerekçesiyle iptal ediyor.
“Ret geldi ama yazı vermediler, süre işler mi?”Süre tebliğle başlar; yazılı tebliğ yoksa süre başlamamış sayılabilir ama riske girmeyin, kuruluştan yazı isteyin ve gerekirse bilgi edinme başvurusuyla tarihi sabitleyin.
“KYOK verilmiş dosyam var, belirtmeli miyim?”Evet. Formda belirtin; KYOK ret nedeni olamaz ama gizlenmesi beyana aykırılık olarak değerlendirilir.
“HAGB aldım, ASELSAN’a giremez miyim?”HAGB kendiliğinden engel değildir; suçun türü ve istenen gizlilik derecesine göre değerlendirilir, ret gelirse dava yolu açıktır.
“Belgem çıktı, başka firmaya geçersem sıfırdan mı başlar?”Yeni kuruluşta işe başladığınız tarihten itibaren 2 ay içinde yeni kuruluş başvurursa kalan süre devam eder; 2 ay geçerse sıfırdan başlar.
KGB Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar
Doğrudan CevapRet ve gecikmelerin önemli kısmı mevzuattan değil hatalardan kaynaklanır: formda eksik veya çelişkili beyan, silinebilir adli kaydın silinmeden başvuru yapılması, kuruluş değişikliğinde 2 aylık sürenin kaçırılması, ret bildirimini yazılı almayıp 60 günlük dava süresinin geçirilmesi ve işe iade ile iptal davasının birlikte yürütülmemesi.
Formda “unutulan” soruşturmaHakkınızda KYOK verilmiş bir dosyayı bile formda belirtin; sonradan ortaya çıkması “gerçeğe aykırı beyan” olarak değerlendirilir.
Süre takibiBelge tarihi, yenileme tarihi ve ret tebliğ tarihini takvime işleyin; kuruluşun takibine bırakmayın.
Sosyal medyaBaşvuru döneminde kamuya açık hesaplarınızdaki yasa dışı yapılarla ilişkilendirilebilecek içerikleri kaldırın; bu bir gizleme değil, soyut iddiaya zemin bırakmamadır.
Avukatsız davaGizli belgelerin incelendiği, 60 günlük hak düşürücü sürenin işlediği ve iş davasıyla paralel yürüyen bu davada usul hataları telafi edilemez.
Kişi Güvenlik Belgesi Sıkça Sorulan Sorular
Kişi güvenlik belgesi nedir, KGB nedir kısaca?
Savunma sanayiinde gizlilik dereceli bilgiye erişecek kişilere, güvenlik soruşturması sonucunda Millî Savunma Bakanlığınca verilen ve en fazla 5 yıl geçerli olan belgedir.
Kişi güvenlik belgesine kendim başvurabilir miyim?
Hayır. Başvuruyu yalnızca Tesis Güvenlik Belgesi sahibi kuruluşun tesis güvenlik yetkilisi yapabilir.
KGB kaç ayda çıkar?
Uygulamada 2-6 ay; yurt dışı bağlantılı ve olumsuz kayıt içeren dosyalarda 1 yıla yaklaşabilir. Mevzuatta kesin süre yoktur.
Kişi güvenlik belgesi kaç yıl geçerli?
En fazla 5 yıl. Yenilemede güvenlik soruşturması tekrarlanır; kuruluşlar yenileme başvurusunu yaklaşık 6 ay önce başlatır.
KGB e-Devlet’ten sorgulanır mı?
Hayır. Bireysel sorgulama ekranı yoktur; sonuç kuruluşa bildirilir ve kuruluş personele iletir.
İş değiştirince belgem geçerli kalır mı?
Yeni kuruluşta işe başladığınız tarihten itibaren 2 ay içinde yeni kuruluş aracılığıyla başvurursanız kalan süre kadar geçerli kalır; 2 ay geçerse süreç baştan başlar.
Adli sicil kaydım varsa KGB alabilir miyim?
Kaydın niteliğine göre değişir. Silinebilir kayıtları başvurudan önce sildirin; KYOK, beraat ve düşme kararları ret nedeni olamaz.
HAGB kararı KGB’ye engel mi?
Kendiliğinden engel değildir ancak değerlendirmeye alınır; suçun türü ve görevin gizlilik derecesine göre sonuç değişir.
Akrabamın kaydı yüzünden belge verilmez mi?
Verilmemesi hukuka aykırıdır. Mahkemeler akraba kayıtlarına dayanan retleri Anayasa m.20 ve m.38 gerekçesiyle iptal etmektedir.
KGB verilmezse ne yapmalıyım?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açın; tebliğ tarihini yazılı belgeleyin.
KGB alınamadığı için işten çıkarılabilir miyim?
İşveren ancak geçerli nedenle ve kıdem ile ihbar tazminatını ödeyerek fesih yapabilir; başka pozisyonda çalıştırma imkânı varsa fesih geçersizdir. 1 ay içinde arabulucuya başvurun.
NATO kişi güvenlik belgesi nedir?
NATO projelerinde çalışacak personel için NATO gizlilik seviyelerine göre düzenlenen ayrı belgedir; görev bitiminde fiziki belge iade edilir.
Belge süresi dolarsa ne olur?
Gizlilik dereceli işe devam edilemez; kuruluş yenileme başvurusu yapana kadar personel gizlilik dereceli olmayan görevlerde çalıştırılır.
Danıştay KGB davalarında temyiz incelemesi yapıyor mu?
Hayır. Danıştay 10. Dairesine göre KGB davalarında bölge idare mahkemesi kararı kesindir; dava iki derecelidir ve istinaf aşaması son aşamadır.
Kişi güvenlik belgesi başvuru formu nereden alınır?
Kuruluşun tesis güvenlik yetkilisinden; kişi formu kendisi MSB’ye gönderemez. Form eksiksiz ve resmi kayıtlarla uyumlu doldurulmalıdır.
Çift uyruklu kişi KGB alabilir mi?
Evet, tek başına engel değildir; ikinci uyruk formda beyan edilir ve soruşturmanın kapsamını genişletir.
KGB başvurusunda sosyal medya incelenir mi?
Mevzuatta açık hüküm yoktur; ancak kamuya açık paylaşımlar irtibat iddiasının dayanağı olarak dosyaya girebilir.
İlgili Rehberler
Kaynakça
[1] Millî Savunma Bakanlığı: Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı duyuruları ve tesis güvenlik işlemleri:
msb.gov.tr[2] Resmî Gazete: Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği ve 5 Kasım 2021, 18 Ocak 2022 tarihli değişiklikler:
resmigazete.gov.tr[3] 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu (17 Nisan 2021):
resmigazete.gov.tr[4] Anayasa Mahkemesi: güvenlik soruşturmasına ilişkin iptal kararları ve bireysel başvuru içtihadı:
anayasa.gov.tr[5] Danıştay Başkanlığı: idari işlemin iptaline ilişkin karar arama:
danistay.gov.tr
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosuna kayıtlı (Sicil No: 34507) olarak Ankara merkezli çalışan; idare hukuku, iş hukuku ve ceza hukuku alanlarında dosya yürüten bir avukattır. Savunma sanayii çalışanlarının kişi güvenlik belgesi ret ve iptal işlemlerine karşı Ankara İdare Mahkemelerinde açılan iptal davalarında, buna bağlı işe iade ve tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerini temsil eder.
Avukat profili
Avukata Sor: Kişi Güvenlik Belgeniz Reddedildi veya İptal mi Edildi?
Ret gerekçesinin değerlendirilmesi, 60 günlük sürede iptal davası, yürütmenin durdurulması ve iş sözleşmenizin korunması için Ankara merkezli büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Avukata Sor0 (312) 215 55 15
Danışmanlık ücretlidir; TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uygulanır.
