İçeriğe geç

Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası (TCK 151-152): Şikayet, Uzlaşma ve Yargıtay Kararları

Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası (TCK 151-152): Şikayet, Uzlaşma ve Etkin Pişmanlık 2026

Mala Zarar Verme Suçu - Son Güncelleme: 7 Ekim 2026

Mala zarar verme suçu nedir, cezası ne kadardır? Mala zarar verme suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması, kullanılamaz hale getirilmesi veya kirletilmesidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.151’e göre cezası, mağdurun şikayeti üzerine 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu malına veya yakarak zarar verme gibi nitelikli hallerde ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir (TCK m.152). Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun değerlendirmesine göre bu suçta sonucu çoğu zaman zararın giderilmesi belirler; uzlaşma ve etkin pişmanlık hükümleri davayı sona erdirebilir veya cezayı önemli ölçüde azaltır.

Hukuki DenetimAv. Çağrı Ayboğa - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Denetlenme Tarihi: 7 Ekim 2026
TCK Madde 151 - Mala Zarar Verme (Kanun Metni, 1. Fıkra)Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Madde hakkında kısa not: Suç malvarlığına karşı suçlar arasında yer alır ve mülkiyet hakkını korur. Hırsızlıktan farkı, failin malı kendisine mal edinme amacı taşımaması; yalnızca mala zarar vermesidir.

Tartıştığı komşusunun arabasını anahtarla çizen bir kişi, ayrıldığı eşinin telefonunu yere atıp kıran bir başkası, bir binanın duvarına sprey boyayla yazı yazan bir genç. Üçü de aynı suçu işlemiştir; ancak sonuç zararın karşılanıp karşılanmadığına, malın kime ait olduğuna ve taraflar arasındaki yakınlığa göre tümüyle değişir. Bu rehber mala zarar verme suçunun unsurlarını, cezasını ve davayı sona erdiren yolları anlatır; dosyanız için [[|Ankara ceza avukatı]] sayfamıza da bakabilirsiniz.

Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçu, başkasının mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz bir mala, kanunda sayılan hareketlerden biriyle kasten zarar verilmesidir. Dayanağı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.151 ve 152’dir. Suçun konusu ekonomik değeri olan her türlü maldır: araç, telefon, ev eşyası, bina, duvar, bitki ve sahipli hayvan.

Suç kasten işlenebilir; taksirle mala zarar verme suç değildir. Dikkatsizlik sonucu başkasının malına zarar veren kişi, örneğin trafik kazasında karşı aracı hasara uğratan sürücü, bu suçtan cezalandırılmaz; yalnızca zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları Nelerdir?

Doğrudan CevapSuçun dört unsuru vardır: malın başkasına ait olması, kanunda sayılan altı seçimlik hareketten birinin gerçekleştirilmesi, malda bir zararın veya değer azalmasının ortaya çıkması ve failin kasten hareket etmesi. Seçimlik hareketler yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hale getirmek ve kirletmektir.
Başkasına ait malFailin kendi malına zarar vermesi suç oluşturmaz; paylı veya elbirliği mülkiyetindeki mala zarar verilmesi halinde suç oluşur.
KirletmeDuvara yazı yazmak, boya atmak, afiş yapıştırmak gibi temizlenmesi masraf gerektiren fiiller.
Kullanılamaz hale getirmeLastik havasını indirmek, kilide yapıştırıcı sıkmak gibi mala fiziksel zarar vermeden işlevini engelleyen fiiller.
Sahipli hayvanHaklı bir neden olmaksızın sahipli hayvanı öldüren, işe yaramayacak hale getiren veya değerinin azalmasına neden olan kişi de bu maddeye göre cezalandırılır; hayvanlara yönelik fiillerde özel kanundaki suçlar ayrıca değerlendirilir.
KastFailin mala zarar vermeyi bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir; olası kast da yeterlidir.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Nedir?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçunun temel halinin cezası 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; hâkim ikisinden birini seçer. Nitelikli hallerde ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak ya da toprak kayması, çığ, sel gibi olaylara neden olarak işlenmesi halinde ceza bir katına kadar artırılır.
Mala Zarar Verme Suçunda Cezalar (TCK m.151-153, 2026)
Hal Madde Ceza Soruşturma
Temel hal TCK m.151/1 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası Şikayete bağlı
Sahipli hayvana zarar verme TCK m.151/2 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası Şikayete bağlı
Kamu kurumlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş mala zarar TCK m.152/1 1 yıldan 4 yıla kadar hapis Resen
Dikili ağaç, fidan, sulama ve içme suyu tesisleri, siyasi parti ve meslek kuruluşu binaları TCK m.152/1 1 yıldan 4 yıla kadar hapis Resen
Görevinden dolayı öç almak amacıyla kamu görevlisinin malına zarar TCK m.152/1 1 yıldan 4 yıla kadar hapis Resen
Yakarak, patlayıcı kullanarak, sel veya çığa neden olarak TCK m.152/2 Ceza bir katına kadar artırılır Resen
İbadethane ve mezarlıklara zarar verme TCK m.153 1 yıldan 4 yıla kadar hapis Resen
Seçenek yaptırımlarTemel halde kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir; bkz. adli para cezası.
HAGB ve ertelemeŞartları varsa uygulanabilir; bkz. HAGB.
Zararın değeriMalın değerinin azlığı nedeniyle cezada indirim yapılması veya ceza verilmemesi mümkündür.

Av. Çağrı Ayboğa’ya göre mala zarar verme dosyalarında ilk yapılması gereken, isnadın temel hal mi nitelikli hal mi olduğunun belirlenmesidir; TCK m.151 şikayete ve uzlaştırmaya tabiyken m.152 kapsamındaki fiiller resen soruşturulduğundan, malın niteliği sürecin tümünü değiştirir.

Mala Zarar Verme Şikayete Tabi mi, Şikayet Süresi Nedir?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçunun temel hali şikayete bağlıdır. Şikayet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır. Mağdur şikayetinden vazgeçerse dava düşer. Kamu malına zarar verme gibi nitelikli haller ise resen soruşturulur; bu hallerde şikayetten vazgeçme davayı sona erdirmez.
Şikayet hakkıMalın maliki, zilyedi veya kiracı gibi mal üzerinde hakkı bulunan kişi.
ZamanaşımıDava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaşma Olur mu?

Doğrudan CevapEvet. Mala zarar verme suçunun temel hali uzlaştırma kapsamındadır. Savcılık, dava açmadan önce dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Taraflar çoğunlukla zararın ödenmesi karşılığında uzlaşır; edim yerine getirildiğinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve sabıka kaydı oluşmaz. Uzlaştırma yapılmadan dava açılması usule aykırıdır.
1
TeklifUzlaştırmacı taraflara ayrı ayrı ulaşır; teklifi 3 gün içinde kabul etmeyen taraf reddetmiş sayılır.
2
GörüşmeZarar tutarı ve ödeme biçimi belirlenir.
3
RaporEdim açıkça yazılır; taksitli ödemede dava açılması ertelenir.
4
SonuçEdim yerine getirilince dosya kapanır; getirilmezse rapor ilam niteliğinde belge olarak icraya konulabilir.

Ayrıntı için uzlaştırma ve uzlaşma şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Ayboğa Avukatlık Bürosu ceza ekibinin dosyalarda en sık gördüğü durum, şüphelinin uzlaştırmacının aramasına dönmeyerek teklifi reddetmiş sayılmasıdır; birkaç bin liralık zararın ödenmesiyle kapanabilecek dosya bu nedenle mahkumiyetle ve sabıka kaydıyla sonuçlanabilmektedir.

Zarar Giderilirse Ceza İndirilir mi?

Doğrudan CevapEvet. Mala zarar verme suçunda fail, mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse cezası indirilir. Zarar dava açılmadan önce giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, dava açıldıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir (TCK m.168). Kısmi giderimde indirim için mağdurun rızası aranır.
Uzlaşma ile farkıUzlaşmada dava hiç açılmaz; etkin pişmanlıkta dava devam eder ancak ceza indirilir.
BelgelemeÖdemenin banka yoluyla yapılması ve açıklamaya zararın giderildiğinin yazılması ispat bakımından önemlidir.
Nitelikli hallerEtkin pişmanlık kamu malına zarar verme hallerinde de uygulanır.
TazminatCeza davasından bağımsız olarak mağdur hukuk mahkemesinde zararını isteyebilir; bkz. maddi ve manevi tazminat davası.

Eşin veya Akrabanın Malına Zarar Vermek Suç mudur?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçu, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenirse faile ceza verilmez (TCK m.167). Suç, haklarında ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin veya aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze ve yeğenin zararına işlenirse şikayet üzerine ceza yarı oranında indirilir.

Boşanma davası sürerken eşler hukuken evlidir; mahkemece ayrılık kararı verilmediği sürece cezasızlık hükmü uygulanır. Boşanma kesinleştikten sonra işlenen fiiller ise genel hükümlere tabidir. Cezasızlık, tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Araç Çizme, Cam Kırma ve Duvara Yazı Yazma Hangi Suçu Oluşturur?

Doğrudan CevapBaşkasının aracını çizmek, lastiğini kesmek, camını kırmak, telefonunu veya eşyasını kırmak ve duvarına yazı yazmak mala zarar verme suçunun temel halini oluşturur. Aynı fiil bir okula, hastaneye, belediye otobüsüne veya trafik levhasına yönelirse nitelikli hal söz konusu olur. Kira ilişkisinde kiracının taşınmaza kasten zarar vermesi de bu suçu oluşturabilir.
Kavga sırasındaMala zarar verme çoğu zaman tehdit, hakaret veya yaralama ile birlikte işlenir; her suçtan ayrı ceza verilir.
Haksız tahrikFiil mağdurun haksız bir davranışına tepki olarak işlenmişse cezada indirim yapılır; bkz. haksız tahrik.
Konut ve işyeriZarar verilirken konuta izinsiz girilmişse konut dokunulmazlığını ihlal suçu da oluşur.
DelillerKamera kayıtları, hasar tespit tutanağı, tamir faturası, tanık beyanları.

Mala Zarar Verme Davası Hangi Mahkemede Görülür?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçuna ilişkin davalar asliye ceza mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir. Temel halde, alt sınır nedeniyle mahkeme basit yargılama usulünü uygulayabilir; bu durumda duruşma yapılmadan dosya üzerinden karar verilir ve mahkumiyet halinde ceza dörtte bir oranında indirilir.
Zararın tespitiMahkeme gerektiğinde bilirkişi aracılığıyla zarar miktarını belirler.
KatılmaMağdur davaya katılarak delil sunabilir ve hükmü istinaf edebilir; bkz. kamu davası nedir.
Kanun yoluHükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulur.

Mala Zarar Verme Dosyalarında En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Doğrudan CevapMala zarar verme dosyalarında en sık yapılan beş hata şunlardır: uzlaştırma teklifine süresinde cevap vermemek, zararı gidermeden hükmü beklemek, ödemeyi belgesiz yapmak, 6 aylık şikayet süresini kaçırmak ve taraflar arasındaki akrabalık nedeniyle kanunda öngörülen cezasızlık veya indirim hükmünün uygulanmasını talep etmemek.
Ayboğa Avukatlık Bürosu Mala Zarar Verme Dosyası Kontrol Listesi

Malın kime ait olduğu ve kamu malı niteliği taşıyıp taşımadığı belirlendi.
İsnadın temel hal mi nitelikli hal mi olduğu netleştirildi.
Şikayetin 6 aylık süre içinde yapılıp yapılmadığı kontrol edildi.
Uzlaştırma teklifine süresinde cevap verildi.
Zarar miktarı fatura veya bilirkişi raporuyla belirlendi.
Zarar banka yoluyla giderildi ve belge dosyaya sunuldu.
Taraflar arasındaki akrabalık bağı ve TCK m.167 değerlendirildi.
Uygulamadan Not - Av. Çağrı Ayboğa

Zararın giderilmesi, mala zarar verme dosyasında elde edilebilecek en büyük avantajdır ve zamanlaması önem taşır. Soruşturma aşamasında yapılan ödeme hem uzlaşmayı hem de daha yüksek oranda indirimi mümkün kılar. Ödemenin elden yapılması yerine banka havalesiyle ve açıklama yazılarak yapılması, mağdurun sonradan “zararım karşılanmadı” demesi ihtimalini ortadan kaldırır.

Mala Zarar Verme Suçunda 2026 Yılında Güncel Durum Nedir?

Doğrudan CevapMala zarar verme suçunu düzenleyen TCK m.151-152 hükümleri 2026 itibarıyla yürürlüktedir. Son yıllarda nitelikli haller arasına bazı altyapı ve hizmet tesislerine yönelik fiiller eklenmiş, hayvanlara yönelik fiiller bakımından özel kanunda ayrı suçlar düzenlenmiştir. Usul bakımından istinaf süresi 1 Haziran 2024’ten itibaren 2 haftadır.

Ankara’da Mala Zarar Verme Dosyaları Nasıl Yürür?

Doğrudan CevapSuç Ankara merkez ilçelerinde işlenmişse soruşturmayı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür; dosya önce adliyedeki uzlaştırma bürosuna gönderilir, uzlaşma sağlanamazsa dava Ankara asliye ceza mahkemelerinde açılır. Sincan ve Etimesgut ilçelerinde işlenen suçlar için Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı ve Ankara Batı Adliyesi yetkilidir.

Ankara’da görülen dosyalarda Ayboğa Avukatlık Bürosu’nun gözlemi, mala zarar verme dosyalarının büyük bölümünün uzlaştırma aşamasında zararın ödenmesiyle kapandığı, davaya dönüşen dosyalarda ise mahkemelerin çoğunlukla basit yargılama usulünü uyguladığı yönündedir.

Mala Zarar Verme Suçu Yargıtay Kararları (TCK 151-152)

Doğrudan CevapMala zarar verme suçuna ilişkin Yargıtay kararlarında dört konu öne çıkar: suçun yalnızca kasten işlenebilmesi, zararın cezalandırmayı gerektirecek ağırlığa ulaşması, nitelikli hallerde malın kamu malı niteliği ile yakarak işleme hali ve zararın giderilmesine bağlı etkin pişmanlık ile uzlaştırma. Aşağıda bu ölçütlerin uygulandığı 15 karar, olay özeti ve künyesiyle yer almaktadır.

1. TAKSİRLİ DAVRANIŞ SONUCUNDA OLUŞAN ZARARIN MALA ZARAR VERME SUÇUNU OLUŞTURMAMASI

Sanığın çobanlığını yaptığı hayvanların, katılanın taşınmazının sınırına dikilen badem fidanlarının bir bölümünü yiyerek zarar vermesi üzerine mala zarar verme suçundan yargılama yapılmıştır. Olay sırasında sanığın uyuduğuna ilişkin savunması tanık anlatımlarıyla desteklenmiş; fidanların çevresinde koruyucu çit bulunmadığı ve kısa boylu fidanların otlar arasında fark edilmeyebileceği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesinin beraat hükmünü onayan Özel Daire kararına karşı Başsavcılık tarafından itiraz edilmesi, maddi zararın varlığı yanında manevi unsurun da gerçekleşip gerçekleşmediğinin Ceza Genel Kurulunca incelenmesini gerektirmiştir.

Ceza Genel Kurulu, zararın sanığın doğrudan veya olası kastla gerçekleştirdiği bir davranıştan kaynaklanmadığını kabul etmiştir. Hayvanların gözetiminde gereken dikkat ve özenin gösterilmemesi taksir niteliğindedir. Mala zarar vermenin taksirli biçimi suç olarak düzenlenmediğinden, yalnızca bu özensizlik ceza sorumluluğu için yeterli değildir. Bu nedenle beraat hükmü ile onu onayan Daire kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ve Başsavcılık itirazı reddedilmiştir. Karar, zarar ile failin davranışı arasında ilişki kurulmasının kastın ayrıca ispatlanması zorunluluğunu ortadan kaldırmadığını göstermektedir.

Hukuki değerlendirme bakımından bu içtihat, objektif sorumluluk anlayışına karşı önemli bir sınır çizmektedir. Hayvanı gözetme yükümlülüğü, yükümlünün her zarar bakımından suç faili sayılmasını sağlamaz. Savunmanın değerlendirilmesinde zararın öngörülebilirliği ile zararın kabullenilmesi birbirinden ayrılmalıdır; dikkatli davranıldığında zararın önlenebilecek olması, tek başına olası kastın kanıtı değildir. Bu ayrım özellikle tarımsal faaliyetler, inşaat çalışmaları ve komşuluk ilişkilerinde doğan zararlar açısından önem taşır. Bununla birlikte ceza sorumluluğunun bulunmaması, özel hukukta tazminat yükümlülüğünün de bulunmadığı anlamına gelmez. Ceza davasında araştırılması gereken mesele, zararın kime ait olduğu kadar failin zarara ilişkin bilme ve isteme durumunun hangi somut delillerle ortaya konulduğudur.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 24.01.2017, E. 2015/175, K. 2017/26.

2. KİRLETME FİİLİNİN CEZALANDIRMAYI GEREKTİREN AĞIRLIĞA ULAŞMAMASI

Sanıkların banka tabelası ve duvarlarına silinebilir sprey boya ile T.C. ibaresini yazmaları nedeniyle kamu malına zarar verme suçundan dava açılmıştır. İlk derece mahkemesi beraat hükümleri kurmuş; bozma kararlarından sonra da beraat değerlendirmesinde direnmiştir. Banka yetkilisinin açıklamaları, yazıların temizlendiği ve kurum bakımından zarar bulunmadığı yönündedir. Ceza Genel Kurulunun önüne gelen uyuşmazlık, bir yüzeye yazı yazılmasının her durumda mala zarar verme suçunun kirletme hareketini oluşturup oluşturmadığına ve somut olayın cezalandırılabilir bir zarara yol açıp açmadığına ilişkindir.

Genel Kurul, kirletmenin belli bir ağırlığa ulaşması gerektiğini vurgulamıştır. Somut olayda malın kullanılamaz duruma gelmemesi, önemli bir değer kaybı bulunmaması ve eski hâline getirilmesi için belirli seviyede çaba gerekmemesi birlikte değerlendirilmiştir. Fiilin cezalandırmayı gerektiren ağırlığa ulaşmadığı kabul edilerek direnme kararına konu beraat hükümleri onanmıştır. Bu sonuç, sonradan yapılan her temizliğin suçu ortadan kaldırdığı anlamına gelmemektedir. Kararda belirleyici olan, somut müdahalenin baştan itibaren suçun maddi unsurunu oluşturacak yoğunlukta bir zarar veya kirlenme meydana getirip getirmediğidir.

Hukuki açıdan bu karar, TCK 151’deki temel hareketlerin TCK 152 uygulamasında da öncelikle araştırılması gerektiğini göstermektedir. Eşyanın kamuya ait olması, temel suçun zarar unsuruna duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaz. Fotoğraflar, temizlik işleminin niteliği, yüzeyde kalıcı değişiklik bulunup bulunmadığı ve giderlerin kapsamı değerlendirme için elverişli delillerdir. Protesto amacı, somut zararın varlığını kendiliğinden bertaraf eden bir gerekçe olarak kabul edilemeyeceği gibi, hoş karşılanmayan bir ifade de tek başına mülkiyete yönelik ceza sorumluluğu doğurmaz. İçtihadın uygulamadaki önemi, fiilin görünüşü üzerinden otomatik nitelendirme yapılmasını önlemesidir. Mahkeme, hangi seçimlik hareketin gerçekleştiğini ve bu hareketin mal üzerindeki etkisini denetlenebilir bir gerekçe içinde açıklamalıdır.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.09.2022, E. 2022/409, K. 2022/586.

3. ÇALINAN ARACIN KENDİSİNE VERİLEN ZARAR İÇİN AYRICA CEZA VERİLEMEMESİ

İncelenen olayda failler, park hâlinde bulunan kilitli aracın kapısını tornavida kullanarak açmış ve aracı çalmıştır. Hırsızlığa konu aracın kapısına bu işlem sırasında zarar verilmesi nedeniyle ayrıca mala zarar verme suçundan da mahkûmiyet hükümleri kurulmuştur. Kesinleşen hükümlerin kanun yararına bozma yoluyla incelenmesinde, zarar verilen eşya ile çalınan eşyanın aynı olması üzerinde durulmuştur. Uyuşmazlık, hırsızlık eylemini gerçekleştirmek için doğrudan suçun konusuna yönelen müdahalenin ayrıca TCK 151 kapsamında cezalandırılmasının mümkün olup olmadığıdır.

Daire, çalınan malın kendisine verilen zarar nedeniyle ayrı bir mala zarar verme mahkûmiyeti kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur. Bu nedenle ilgili hükümler kanun yararına bozulmuş; CMK 309/4-d kapsamında hükümlülerin unsurları oluşmayan mala zarar verme suçundan ayrı ayrı beraatlerine karar verilerek bu suçtan belirlenen cezalar kaldırılmıştır. Buradaki sonuç, hırsızlık sırasında meydana gelen bütün zararların cezasız kalacağı biçiminde anlaşılmamalıdır. Kararın dayandığı belirleyici özellik, aracın hem hırsızlık suçunun konusu hem de zarar verilen eşya olmasıdır.

Hukuki değerlendirmede eşyanın kimliği ve müdahalenin kapsamı açık biçimde belirlenmelidir. Çalınmak istenen araç üzerindeki zorlama ile araca ulaşmak için başka kişiye ait kapının, garajın veya bariyerin tahrip edilmesi aynı mesele değildir. İkinci tür olaylarda ayrı bir eşyanın ve bağımsız bir mülkiyet menfaatinin zarar görmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle yalnızca iki suçun yakın zaman içinde işlenmesi içtima sorununu çözmez. İddianame ve gerekçeli hüküm, hangi malın çalındığını ve hangi malın zarar gördüğünü ayrı ayrı göstermelidir. Karar özellikle araç hırsızlıklarında suç sayısının mekanik biçimde artırılmasını önleyen bir uygulama örneğidir; maddi olayın eşya temelinde çözümlenmesi, yaptırımın kapsamını doğrudan değiştirmektedir.

Künye: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 24.06.2025, E. 2025/7911, K. 2025/11990.

4. İŞYERİNDEKİ KUMAŞ KALIPLARININ KASTEN TAHRİBİ VE DELİLLERİN BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ

Sanığın terzihanedeki son çalışma gününde işyerinde kullanılan kumaş kalıplarını masaya vurarak kırdığı ve yırttığı iddiasıyla mala zarar verme suçundan dava açılmıştır. Bir tanık eylemi doğrudan gördüğünü, kalıpların eski olmadığını belirtmiştir. Diğer tanığın anlatımı ise sanığın sonradan yaptığı açıklamalarla ilgilidir. Sanık, zarar verdiği malzemelerin eski olduğu yönünde savunmada bulunmuş; ilk derece mahkemesi beraat kararı vermiştir. Katılanın temyizi üzerine inceleme yapan Daire, maddi olayın değerlendirilmesinde doğrudan gözleme dayanan anlatım ile sanığın açıklamalarının birlikte ele alınması gerektiğini kabul etmiştir.

Yargıtay, dosyadaki deliller karşısında sanığın üzerine atılı suçu işlediğinin anlaşılmasına rağmen beraat hükmü kurulmasını isabetsiz bulmuş ve hükmü bozmuştur. Kararda kumaş kalıplarının işyerindeki kullanım niteliği ile bunlara yönelik fiziksel müdahale önem taşımaktadır. Eşyanın eski olduğu savunması, somut dosyada delillerin ortaya koyduğu kasıtlı tahrip eylemini ortadan kaldıran bir açıklama olarak kabul edilmemiştir. Dairenin kararı doğrudan yeni bir mahkûmiyet hükmü kurmamakta; beraatin dosya içeriğiyle bağdaşmadığını belirleyerek yeniden yargılama yapılmasını gerektirmektedir.

Bu kararın hukuki değerlendirmesi bakımından, bir eşyanın ekonomik değerinin düşük veya kullanım süresinin uzun olması ile mülkiyet koruması dışında kalması birbirinden ayrılmalıdır. İşyerindeki kalıpların işlevi, kullanılmaya devam edilip edilmediği ve yapılan müdahalenin bu işlev üzerindeki etkisi önemlidir. Tanık beyanları da yalnızca sayıları üzerinden tartılmamalı; gözlem imkânı, anlatımın kaynağı, ayrıntısı ve diğer delillerle uyumu açıklanmalıdır. İş ilişkisindeki gerilim, suçun kanıtı yerine geçirilemez; ancak somut hareketin değerlendirilmesinde olayın bağlamını oluşturabilir. Mahkeme, özellikle beraat kararında, doğrudan gözleme dayanan aleyhe delilin neden kabul edilmediğini göstermek zorundadır. Böylece hüküm, yalnızca sonuç bildiren bir kanaat olmaktan çıkarak temyiz denetimine elverişli hâle gelir.

Künye: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 22.01.2018, E. 2015/248, K. 2018/28.

5. SIĞINMA AMACIYLA GERÇEKLEŞEN DAVRANIŞLARDA ZARAR VERME KASTININ AYRICA ARAŞTIRILMASI

Askerlik sırasında çarşı iznine çıkan sanık, uyuşturucu kullanmasının ve nasıl meydana geldiği belirlenemeyen yaralanmasının ardından, karanlık ve yağışlı havada katılana ait bahçedeki kulübeye girmiştir. Islak giysileri yerine kulübede bulunan deri ceket ve ayakkabıları kullandığını, amacının sığınmak olduğunu savunmuştur. Yakındaki tanıklar yardım sesini duyup sanığı yaralı hâlde bulmuş ve hastaneye götürmüştür. Eşyalar sonradan katılana teslim edilmiştir. Dosyada hırsızlık ve diğer suçların yanında mala zarar verme yönünden de hüküm kurulmuş olması, her suçun manevi unsurunun bağımsız değerlendirilmesini gündeme getirmiştir.

Daire, sanığın savunmasının aksine mala zarar verme kastıyla hareket ettiğinin hangi somut ve inandırıcı kanıtlara dayandığının hükümde gösterilmemesini bozma nedeni kabul etmiştir. Yargılama konusu olayın bütünlüğü içinde, yalnızca kulübeye girilmiş veya başkasına ait eşya kullanılmış olması zarar verme kastının ispatlandığını göstermemektedir. Hükmün gerekçesi, zarar veren hareketi ve bu hareketin bilinçli biçimde gerçekleştirilmesini ortaya koymalıdır. Bozma, bu yönüyle doğrudan beraat sonucunu açıklayan bir karar değil, mahkûmiyetin yeterli ve denetlenebilir gerekçeye dayanmadığını belirleyen bir karardır.

Hukuki değerlendirmede savunmanın olağan dışı görünmesi onun araştırılmadan reddedilmesini haklı kılmaz. Yaralanmanın niteliği, hava şartları, tanıkların sanığı bulduğu durum ve eşyanın sonradan teslim edilmesi, failin davranışını anlamlandırmak için birlikte ele alınabilir. Bununla beraber sığınma açıklaması da her türlü zararı otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez. Somut zarar, bunun hangi hareketten doğduğu ve failin bu sonuca yönelik iradesi ayrı meselelerdir. Kararın önemi, aynı olay içindeki bir suç bakımından oluşan kanaatin diğer suçlara taşınmasını engellemesidir. Hırsızlık amacı, yararlanma kastı ve zarar verme kastı özdeş kabul edilemez. Gerekçeli hüküm her isnat açısından delillerden sonuca geçişi ayrıca göstermelidir.

Künye: Yargıtay 22. Ceza Dairesi, 17.05.2016, E. 2015/13301, K. 2016/8336.

6. SORUŞTURMA AŞAMASINDA ZARARIN GİDERİLMESİ VE ETKİN PİŞMANLIK İNDİRİMİ

Sanık hakkında mala zarar verme suçundan daha önce hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, denetim döneminde yeni suç işlendiği gerekçesiyle hüküm açıklanarak 2.000 TL adli para cezasına hükmedilmiştir. Dosyadaki mağdur anlatımları ise zararın soruşturma aşamasında giderildiğini göstermektedir. Buna rağmen cezanın belirlenmesinde TCK 168 uyarınca etkin pişmanlık indirimi yapılmamıştır. Kesinleşen hüküm, Adalet Bakanlığının talebi üzerine kanun yararına bozma incelemesine konu olmuştur. İnceleme, sonradan açıklanan hükümde başlangıçtan beri mevcut lehe olgunun dikkate alınması gerekliliği üzerinde yoğunlaşmıştır.

Daire, soruşturma sırasında zararın giderildiğini gösteren beyanlar karşısında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasını hukuka aykırı bulmuştur. Hüküm kanun yararına bozularak ceza hesabı düzeltilmiştir. Somut kararda önce 120 gün olarak belirlenen adli para cezasından etkin pişmanlık nedeniyle üçte iki, ardından takdiri indirim nedeniyle altıda bir indirim yapılmış; sonuç 33 gün üzerinden 660 TL olarak belirlenmiştir. Bu rakamlar kararın tarihsel ceza hesabını göstermektedir. Karar, zarar gideriminin uygun aşamada gerçekleşmesinin sonuç yaptırım üzerinde ne kadar belirleyici olabileceğini ortaya koymaktadır.

Hukuki değerlendirme bakımından zarar gideriminin tarihi, kapsamı ve sanığın iradesiyle bağlantısı dosyada açıklaştırılmalıdır. Soruşturma ve kovuşturma evreleri arasındaki sınır, uygulanacak indirim rejimi açısından önem taşır. Mağdurun ödeme beyanı, ödeme belgeleri ve tarafların açıklamaları birbirleriyle karşılaştırılmalıdır. Hükmün sonradan açıklanması, ilk hükmün kurulması sırasında mevcut olan lehe düzenlemenin göz ardı edilmesini haklı kılmaz. Ayrıca etkin pişmanlık, fiilin hiç suç oluşturmadığı sonucuna götüren bir kurum değildir; suçtan sonraki giderimin ceza üzerindeki etkisini düzenler. Bu ayrım, beraat ile indirimli mahkûmiyetin karıştırılmasını önler. Uygulayıcı için kararın temel değeri, mağdurun zararının giderilmesini tali bir dosya ayrıntısı olarak bırakmayıp cezanın hukuka uygun belirlenmesinin parçası hâline getirmesidir.

Künye: Yargıtay 23. Ceza Dairesi, 25.11.2015, E. 2015/20340, K. 2015/7151.

7. LEHE DÜZENLEME SONRASINDA UZLAŞTIRMA İŞLEMLERİNİN YENİDEN YAPILMASI

İlk derece mahkemesi, TCK 151/1 kapsamında mala zarar verme suçundan mahkûmiyet hükmü kurmuştur. Suç tarihinde bu suç uzlaşma kapsamında değildir; buna rağmen soruşturma aşamasında şikâyetçiye uzlaşma teklifi yapılmıştır. Temyiz incelemesinde, hükümden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun ile uzlaştırma hükümlerinin yeniden düzenlenmiş olması dikkate alınmıştır. Böylece dosyada önceden yapılmış teklifin varlığının, yeni düzenleme uyarınca yerine getirilmesi gereken usulü karşılayıp karşılamadığı tartışılmıştır. Kararın konusu suçun maddi oluşumundan ziyade mahkûmiyete devam edilebilmesi için yerine getirilmesi gereken usul işlemidir.

Daire, önceki dönemde hukuki dayanağı bulunmadan yapılan uzlaşma teklifini geçerli kabul etmemiştir. CMK 253/3’teki etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlara ilişkin istisnanın kaldırılmasıyla TCK 151 kapsamındaki suçun uzlaştırmaya alındığını belirtmiştir. Bu nedenle usulüne uygun uzlaştırma işlemleri yapılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bu işlem gerçekleştirilmeden mahkûmiyetin sürdürülmesi bozma nedeni sayılmıştır. Karar, dosyada teklif belgesi bulunmasının, işlemin hukuken geçerli ve yeni rejime uygun olduğu anlamına gelmediğini açık biçimde göstermektedir.

Hukuki değerlendirmede uzlaştırma ile zararın giderilmesi veya şikâyetten vazgeçme aynı kurumlar olarak ele alınmamalıdır. Her birinin koşulları ve sonuçları farklıdır. Ayrıca TCK 151 bakımından verilen bu kararın TCK 152’nin bütün nitelikli hâllerine otomatik biçimde taşınması doğru olmaz. Önce olayın hukuki niteliği, ardından bu nitelendirme kapsamında uygulanacak usul belirlenmelidir. Mahkemenin dosyadaki eski belgeleri yalnızca şeklen incelemesi yeterli değildir; işlem tarihinde teklifin yasal kapsam içinde bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. İçtihadın uygulamadaki değeri, hükümden sonraki lehe değişikliklerin kanun yolu aşamasında da gözden geçirilmesidir. Bozma sonrası doğru yaklaşım, sanığın mutlaka beraat edeceğini varsaymak yerine uzlaştırma sürecini işletmek ve hukuki sonucu bu sürecin gerçek neticesine göre belirlemektir.

Künye: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 28.03.2024, E. 2021/13548, K. 2024/5141.

8. HASTANE EŞYASINA YÖNELİK SALDIRIDA ZARAR OLUŞMAMASI VE TEŞEBBÜS

Sanık, dişini çektirmek amacıyla devlet hastanesinin diş polikliniğine gitmiştir. Hekim, dişte apse bulunması nedeniyle ilaç kullanılması gerektiğini bildirmiş; dişin hemen çekilmesinde ısrar eden sanık bu açıklamaya öfkelenerek sandalyeleri ve kapıyı tekmeleyip yumruklamıştır. Olay yeri tutanağı ve kurum yetkilisinin açıklaması, eşyalarda zarar meydana gelmediğini göstermektedir. Buna rağmen kamu malına zarar vermeye teşebbüsten verilen mahkûmiyet onanmış; Başsavcılık, hareketlerin elverişliliği ve suçun oluşumu yönünden itiraz etmiştir. Genel Kurul, eylemin hangi suç kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini de incelemiştir.

Ceza Genel Kurulu, kamu kurumuna ait eşyalara yönelik davranışları TCK 152/1-a kapsamında mala zarar verme suçunun icra hareketleri olarak kabul etmiştir. Kapı ve sandalyelerin zarar görmemesi, tamamlanmış suçu engellemekle birlikte somut olayda teşebbüs sorumluluğunu ortadan kaldırmamıştır. Fail elverişli hareketlerle icraya başlamış, ancak zarar neticesi gerçekleşmemiştir. Kurul, eylemin hakaret veya tehdit olarak değerlendirilmesini gerektiren unsurların da bulunmadığını belirtmiş ve Başsavcılık itirazını reddetmiştir. Böylece mevcut teşebbüs mahkûmiyetine ilişkin değerlendirme korunmuştur.

Hukuki değerlendirme bakımından bu karar, mala zarar vermenin neticeli suç niteliği ile teşebbüs hükümleri arasındaki bağlantıyı somutlaştırmaktadır. Zararın yokluğu, eylemin hiçbir koşulda cezalandırılamayacağı sonucunu doğurmaz; hareketlerin doğrudan icraya yönelip yönelmediği ve somut olayda zarar vermeye elverişliliği ayrıca araştırılmalıdır. Bunun yanında her öfkeli davranış da teşebbüs sayılamaz. Eşyaya yönelen hareketin şekli, tekrarı, hedefi ve olayın gelişimi kastın tespiti açısından önemlidir. Hastanedeki hizmetin aksaması, personele duyulan korku veya hoşnutsuzluk, kendi başlarına farklı suçların tüm unsurlarını ispatlamaz. Mahkeme, eşyanın zarar görmemesi ile hareketin hukuki niteliğini ayrı ayrı değerlendirmelidir. Kararın ayırt edici yönü, olumsuz neticeye bakılarak değerlendirmeyi sona erdirmek yerine failin somut icra davranışını esas almasıdır.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.03.2018, E. 2015/1070, K. 2018/125.

9. ÖĞRETMENİN ARACINA ZARAR VERİLMESİNDE ÖÇ ALMA SAİKİNİN İSPATI

Suça sürüklenen çocuğun, kendisine düşük not veren öğretmenin park hâlindeki aracını cam parçasıyla çizmesi nedeniyle nitelikli mala zarar verme suçundan hüküm kurulmuştur. Yargılama sırasında olayın öğretmenin göreviyle ilişkisi ve çocuğun özel olarak öç alma amacıyla hareket edip etmediği tartışılmıştır. Öğretmene duyulan öfke ve düşük not olgusu, ağırlaştırıcı nedenin dayanağı olarak ileri sürülmüştür. Özel Dairenin bozma kararına karşı Başsavcılığın yaptığı itiraz üzerine Ceza Genel Kurulu, TCK 152/1-g’nin gerektirdiği manevi unsurun dosyada kesin olarak saptanıp saptanmadığını değerlendirmiştir.

Genel Kurul, somut olayda özel öç alma amacının her türlü şüpheden uzak biçimde ortaya konulamadığını kabul etmiştir. Öğretmenin kamu görevlisi olması ve olayın not verilmesinden sonra gerçekleşmesi, ağırlaştırıcı nedenin uygulanması için tek başına yeterli görülmemiştir. Şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış; eylemin TCK 151 kapsamında ele alınmasını gerektiren Daire değerlendirmesine yönelik Başsavcılık itirazı reddedilmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oyların bulunması, saikin somut delillerden çıkarılması konusundaki değerlendirme güçlüğünü de göstermektedir.

Hukuki açıdan TCK 152/1-g, kamu görevlisinin bütün özel mallarını her koşulda daha ağır ceza ile koruyan genel bir statü kuralı olarak yorumlanamaz. Görev ile zarar verme eylemi arasında kanunun aradığı özel amaç bağlantısı araştırılmalıdır. Failin önceki sözleri, davranışların zamanlaması ve hedef seçiminin açıklaması bu araştırmada anlam taşıyabilir; ancak kronolojik yakınlık tek başına kesin ispat yerine geçmez. Öfke, kızgınlık ve öç alma saikinin özdeş kabul edilmemesi gerekir. Bu karar temel suçun oluşumu ile nitelikli hâlin oluşumunun farklı ispat meseleleri olduğunu belirginleştirir. Mahkeme, zarar verme kastını kabul ettiği bir olayda bile özel saikin neden kanıtlandığını ayrıca açıklamalıdır. Aksi yaklaşım, temel suçtan sorumluluğu doğrudan ağırlaştırıcı nedenin ispatı gibi kullanarak ceza sorumluluğunu genişletir.

Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.10.2015, E. 2015/54, K. 2015/346.

10. ÖZEL ŞİRKETE AİT BAZ İSTASYONUNUN KAMU MALI SAYILAMAMASI

Birden fazla eylemin incelendiği dosyada, özel GSM şirketlerine ait baz istasyonlarına zarar verilmesi nedeniyle TCK 152/1-a kapsamında hükümler kurulmuştur. Daire, bu eşyalara ilişkin suç vasfını diğer isnatlardan ayrı incelemiştir. Uyuşmazlık, iletişim hizmetinde kullanılan özel şirket tesisinin yalnızca geniş bir kullanıcı kitlesine hizmet etmesi nedeniyle kamu kurumuna ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya sayılıp sayılamayacağına ilişkindir. Aynı dosyada başka tarihteki kamu malına zarar verme hükmünün de bulunması, her bir suç konusu eşyanın niteliğinin ayrı belirlenmesini gerekli kılmıştır.

Daire, özel GSM şirketlerine ait baz istasyonlarının somut olayda TCK 152/1-a kapsamındaki nitelikli hâle konu olmayacağını kabul etmiş; zarar verme fiilinin TCK 151 kapsamında değerlendirilmesi gerekirken kamu malına zarar verme suçundan hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır. Kararın farklı bölümlerindeki onama değerlendirmeleri, baz istasyonları yönünden verilen bozma sonucuyla karıştırılmamalıdır. Daire, iletişim faaliyetinin toplumsal önemini tek başına ağırlaştırıcı nedenin uygulanması için yeterli kabul etmemiştir. Suçun konusunun hukuki niteliği, fiilin ağırlığını doğrudan belirleyen unsur olarak ele alınmıştır.

Hukuki değerlendirmede eşyanın malikinin kim olduğu, tahsis amacı ve kamunun yararlanmasına ayrılma biçimi somut belgelerle belirlenmelidir. Bir işletmenin yaygın hizmet sunması ile kanunda tanımlanan kamu malı veya kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya niteliği aynı değildir. Ticari kullanımın varlığı bütün ihtimalleri tek başına çözmez; bununla birlikte kamuya yarar sağlandığı gerekçesiyle cezayı ağırlaştıran hükmün kapsamı genişletilemez. Kararın uygulamadaki önemi, suç vasfının toplumsal algıyla değil hukuki statüyle belirlenmesidir. Nitelendirmedeki hata yalnızca ceza miktarını etkilemez; temel suçun tabi olduğu şikâyet ve uzlaştırma gibi kurumların değerlendirilmesini de etkileyebilir. Bu nedenle tahsis ve mülkiyet araştırması, hükmün sonunda ele alınacak tali bir mesele değil, doğru suç tipinin belirlenmesinin başlangıç koşuludur.

Künye: Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 08.06.2017, E. 2015/2147, K. 2017/4437.

11. KAMERANIN YAKILMASINDA TEHLİKE UNSURU VE TCK 152/2-a’NIN UYGULANMASI

Ceza infaz kurumunda bulunan sanıkların, havalandırma bölümündeki kameraya bez sarılı bir sopa aracılığıyla ateş uygulayarak zarar verdikleri ileri sürülmüştür. Sanıklardan biri hakkında mahkûmiyet, diğeri hakkında beraat kararı verilmiştir. Temyiz incelemesi, hem yakarak zarar verme nedeniyle ek ağırlaştırmanın koşullarına hem de diğer sanığın eyleme katıldığına ilişkin delillere yönelmiştir. Olayın cezaevindeki kamuya ait güvenlik donanımı üzerinde gerçekleşmesi TCK 152/1-a açısından önemlidir; ancak yakma yönteminin ayrıca TCK 152/2-a uygulamasını gerektirip gerektirmediği bağımsız tartışma konusu olmuştur.

Daire, bu kararda TCK 152/2-a’nın uygulanabilmesi için yalnızca yakma eylemini yeterli görmemiş; üçüncü kişiler veya eşya açısından somut tehlike doğmasını aramıştır. Kameraya yönelik müdahalede böyle bir tehlike ortaya çıkmadığından, eylemin kamu malına zarar verme kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Diğer sanık bakımından ise infaz koruma memurlarının anlatımları ve dosyanın bütünü karşısında beraat hükmünü isabetsiz bulmuştur. Hem yanlış ağırlaştırma uygulanması hem de diğer sanık hakkındaki delillerin değerlendirilmesi nedeniyle hükümler bozulmuştur.

Hukuki değerlendirme bakımından kararın önemi, aynı fiilde kamu malı niteliğinin ve kullanılan yöntemin ayrı ayrı araştırılmasıdır. Kameranın kamuya ait olması temel nitelikli hâli açıklarken, ek artırımın koşulları ayrıca gerekçelendirilmelidir. Bu kararda benimsenen tehlike ölçütü aktarılırken bunun bütün dönemler ve bütün olaylar için tartışmasız bir formül olduğu varsayılmamalıdır; içtihadın söylediği somut olayla birlikte okunmalıdır. Yangının yayılma imkânı, çevredeki eşya ve kişilerin durumu, müdahalenin kapsamı ve olay yeri bulguları önem kazanır. Sanıkların birlikte aynı mekânda bulunması da iştirak için tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Her failin icra hareketi, ortak davranış içindeki rolü ve bunu destekleyen deliller gösterilmelidir. Böylece ağırlaştırıcı neden ile iştirak değerlendirmesi birbirinden bağımsız ve denetlenebilir tutulur.

Künye: Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 07.10.2020, E. 2020/4455, K. 2020/8838.

12. ÖZEL MALA YAKARAK ZARAR VERMEDE TEMEL CEZANIN TCK 151’E GÖRE BELİRLENMESİ

Sanık, katılana ait işyerinin önündeki manav tezgâhını ve tentesini yakarak zarar vermiştir. İlk derece mahkemesi mahkûmiyet hükmü kurarken temel cezayı TCK 152/1’in yaptırım aralığı üzerinden belirlemiş ve yakma nedeniyle artırımı bu ceza üzerinden uygulamıştır. Dosyada zarar verilen eşyanın birinci fıkradaki özel nitelikli hâllerden birine girdiğini gösteren kabul bulunmamaktadır. Temyiz incelemesinde, suçun yakma suretiyle işlenmiş olması ile temel cezanın hangi hükme göre hesaplanacağı arasındaki ilişkinin doğru kurulup kurulmadığı değerlendirilmiştir.

Daire, somut olayda temel cezanın TCK 151/1’e göre belirlenmesi, ardından TCK 152/2-a kapsamında artırılması gerektiğini kabul etmiştir. TCK 152/1 üzerinden temel ceza tayin edilmesi sonucunda sanığa fazla ceza verilmesini bozma nedeni saymıştır. Sanığın ve Cumhuriyet savcısının bu konudaki temyiz nedenleri yerinde görülerek hüküm bozulmuştur. Karar, yakarak zarar verme fiilinin mahkûmiyete esas alınmasına karşı çıkmamakta; suçun konusuna ilişkin ayrıca gerçekleşmemiş bir nitelikli hâlin ceza hesabına katılmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Hukuki açıdan TCK 152’nin fıkraları aynı işlevi yerine getiren tek bir yaptırım hükmü gibi kullanılamaz. Önce zarar verilen eşya ve eylemin özellikleri üzerinden temel suç veya birinci fıkradaki nitelikli hâl saptanmalı; ikinci fıkradaki artırım bundan sonra değerlendirilmelidir. Özel bir işyerine ait tezgâhın yakılması ile kamuya ait bir tesisin yakılması bu hesap bakımından aynı başlangıç noktasına sahip olmayabilir. Gerekçeli kararda hangi fıkranın niçin seçildiğinin açıklanması, sonuç cezanın denetlenebilmesi için zorunludur. Artırım nedeni bulunduğu düşüncesi, daha yüksek temel cezayı kendiliğinden haklı kılmaz. İçtihat, suç vasfı doğru görünen bir mahkûmiyetin bile ceza belirleme sırasındaki yanlışlık nedeniyle bozulabileceğini göstermektedir. Bu nedenle savunma ve kanun yolu incelemesi yalnızca suçun oluşumuna değil, yaptırımın hukuki hesaplama düzenine de yönelmelidir.

Künye: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 12.01.2022, E. 2020/25369, K. 2022/544.

13. CEZAEVİNDE YANGIN ÇIKARMA VE FARKLI SUÇLAR ARASINDA FİKRÎ İÇTİMA

Ceza infaz kurumunda hükümlü bulunan sanığın yangın çıkararak kamu malına zarar vermesi nedeniyle, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması ve yakarak kamu malına zarar verme suçlarından ayrı mahkûmiyet hükümleri kurulmuştur. Dosyada zarar gören kurumun duruşmalardan haberdar edilmemesi ve katılma haklarının kullanılmasına imkân verilmemesi de tartışılmıştır. Temyiz incelemesinde tek eylemin birden çok suç tanımını ihlal etmesinin yaptırım bakımından sonucu ile kurumun hangi suç yönünden doğrudan zarar gören sıfatını taşıdığı ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

Daire, aynı yangın çıkarma eyleminin iki suç tipini oluşturması karşısında TCK 44’teki fikrî içtima kuralının uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. En ağır cezayı gerektiren TCK 152/1-a ve 152/2-a kapsamında hüküm kurulması yeterliyken ayrıca genel güvenliği tehlikeye sokma mahkûmiyeti verilmesi fazla ceza doğurmuştur. Ayrıca kurumun kamu malına zarar verme davasından haberdar edilmemesi bozma nedeni sayılmıştır. Genel güvenliği tehlikeye sokma suçu yönünden kurumun doğrudan zarar gören sıfatına dayalı temyiz hakkı bulunmadığı da belirlenmiştir. İlgili hükümler açıklanan nedenlerle bozulmuştur.

Hukuki değerlendirmede suç sayısı ile eylem sayısının birbirinden ayrılması gerekir. Birden fazla hukuki menfaatin etkilenmesi, her durumda ayrı cezaların toplanmasını gerektirmez. Fikrî içtima incelemesi, olayın bütününü tek fiil olarak kabul etmeyi sağlayan somut özelliklere dayanmalıdır; birbirinden bağımsız yangınlar veya sonradan gerçekleştirilen ayrı zararlar aynı şekilde değerlendirilemeyebilir. Diğer yandan mağdur veya zarar gören kurumun kanun yolu yetkisi, dosyada sanığa yüklenen bütün suçlara otomatik olarak yayılmaz. Kararın bu yönü, maddi ceza hukuku ile muhakeme hukukunu birlikte ele almaktadır. Mahkemenin doğru ceza hesabı yapması kadar, doğrudan zarar görenin delil sunma ve davaya katılma imkânını sağlaması da önemlidir. Bu iki sorun birbirinden bağımsız olarak hükmün hukuka uygunluğunu etkileyebilir.

Künye: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 02.12.2021, E. 2021/11728, K. 2021/20484.

14. BOZMA SONRASINDA CEZANIN AĞIRLAŞTIRILAMAMASI VE LEHE KANUN DEĞERLENDİRMESİ

Cezaevinde bulunan sanık, koğuş değiştirme talebinin yerine getirilmemesine öfkelenerek kuruma ait yatak ve battaniyeleri yakmıştır. İlk yargılamada genel güvenliği tehlikeye sokma ve kamu malına zarar verme suçlarından sırasıyla beş ay ve on ay hapis cezaları verilmiştir. Bu hükümler yalnız sanığın temyizi üzerine bozulmuş, yeniden yapılan yargılamada nitelikli mala zarar verme suçundan bir yıl sekiz ay hapis cezasına hükmedilmiştir. Dosya, bozma sonrası suç vasfının değerlendirilmesiyle birlikte yeni cezanın önceki yaptırımlara göre ağırlaşması sorununu gündeme getirmiştir.

Daire, nitelikli mala zarar verme suçunun sübutuna ilişkin kabulde hata bulunmadığını belirtmiş; ancak yalnız sanık lehine gerçekleşen temyiz sonrasında cezanın ağırlaştırılmasını hukuka aykırı bulmuştur. Önceki hüküm, yaptırım türü ve miktarı bakımından sonraki hükmün sınırını oluşturmaktadır. Ayrıca 6545 sayılı Kanun ile yakma nedeniyle uygulanabilecek artırımın azaltılmış olması karşısında lehe düzenlemenin yeniden değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır. Hak yoksunluklarına ilişkin değişiklik de inceleme kapsamında dikkate alınmıştır. Bu nedenlerle hüküm bozulmuş; suçun kanıtlanmış olması, yaptırımdaki hataların göz ardı edilmesine gerekçe sayılmamıştır.

Hukuki değerlendirme bakımından aleyhe değiştirme yasağı, sanığın kanun yoluna başvurmasının daha ağır bir sonuç üretmesini önleyen güvencedir. Bozma sonrası mahkeme, yeni hukuki nitelendirmenin doğru olduğunu düşünse bile önceki hükmün bu sınırını ayrıca gözetmelidir. Bunun yanında lehe kanun incelemesi de yalnız belirli bir kelimenin değiştiğini söylemekle tamamlanmaz; uygulanabilir rejimlerin sanık bakımından sonuçları karşılaştırılmalıdır. Kararın değeri, sübut, suç vasfı, ceza hesabı ve usul güvencesinin ayrı denetim konuları olduğunu göstermesidir. Sanığın fiili gerçekleştirdiğini kabul etmesi, cezanın hukuka uygunluğuna ilişkin bütün itirazlarını ortadan kaldırmaz. Özellikle bozma sonrasında kurulan hükümlerde önceki yaptırım, temyizin yönü ve uygulanacak zaman bakımından hukuk birlikte incelenmelidir; aksi hâlde doğru nitelendirme altında dahi hukuka aykırı sonuç ceza ortaya çıkabilir.

Künye: Yargıtay 23. Ceza Dairesi, 18.02.2016, E. 2015/17417, K. 2016/1593.

15. ÇOCUĞUN CEZAEVİNDE YANGIN ÇIKARMASINDA CEZA HESABI VE YAPTIRIM GÜVENCELERİ

Çocuk mahkemesinin önündeki olayda, suça sürüklenen çocuğun bulunduğu cezaevi koğuşunda yangın çıkararak kamuya ait eşyalara zarar vermesi nedeniyle hükümler kurulmuştur. Dosyada hem genel güvenliği tehlikeye sokma hem de kamu malına zarar verme suçlarından ceza verilmiştir. Mala zarar verme yönünden temel ceza ile yakma nedeniyle artırımın uygulanma sırası da hatalı belirlenmiştir. Ayrıca çocuk hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde hapse çevrilmesine ilişkin bir uygulama yapılmıştır. Temyiz incelemesi bu üç farklı yaptırım sorununu birlikte ele almıştır.

Daire, tek yangın eyleminde TCK 44 gereğince en ağır cezayı gerektiren yakarak kamu malına zarar verme suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Temel cezanın TCK 152/1-a uyarınca belirlenmesinden sonra TCK 152/2-a artırımı yapılması gerekirken, artırım düzenlemesinin temel ceza gibi kullanılması fazla cezaya ve hükümde karışıklığa yol açmıştır. Bunun yanında 5275 sayılı Kanun’un 106/4. maddesi uyarınca çocuk hakkında verilen adli para cezasının ödenmemesi durumunda hapse çevrilemeyeceği gözetilmemiştir. Hükümler bu nedenlerle bozulmuştur.

Hukuki değerlendirmede çocuk failin konumu, yalnızca yaş indirimi uygulanacak bir ceza hesabı ayrıntısı olarak görülmemelidir. Suçların içtiması, temel cezanın doğru dayanağı ve yaptırımın infaz sonuçları ayrı güvenceler içerir. Mahkemenin bu aşamaları birbirine karıştırması, birden fazla yönden gereğinden ağır sonuç doğurabilir. Kararda adli para cezasına ilişkin tespit, cezanın ödenmemesinin her durumda hapis sonucunu doğurduğu varsayımını çocuklar bakımından açıkça reddetmektedir. Ayrıca suçun gerçekleştiğine ilişkin kabul, hükmün diğer bölümlerinin otomatik olarak hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. İçtihat, çocuk ceza yargılamasında sonuç yaptırımın bütün aşamalarının denetlenmesi gerektiğini göstermektedir. Gerekçeli hüküm, her artırımın ve indirimin hukuki temelini ayrı göstermeli, ödeme yapılmamasına ilişkin sonuçları da failin çocuk olmasıyla uyumlu biçimde kurmalıdır.

Künye: Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 22.03.2016, E. 2015/13019, K. 2016/2649.

Avukat Görüşü - Av. Çağrı Ayboğa

Bu on beş karar birlikte okunduğunda, mala zarar verme dosyalarında sonucu belirleyen üç sorunun değişmediği görülür. Birincisi kasttır: zarar, failin bilerek ve isteyerek ya da en azından sonucu öngörüp kabullenerek yaptığı bir davranıştan doğmamışsa suç oluşmaz; dikkatsizlik ve gözetim eksikliği yalnızca tazminat sorumluluğu doğurur. İkincisi nitelendirmedir: malın gerçekten kamu malı olup olmadığı, öç alma saikinin ispatlanıp ispatlanmadığı ve yakma halinde temel cezanın hangi fıkraya göre kurulacağı, cezayı ve suçun şikayete bağlı olup olmadığını değiştirir.

Üçüncüsü ve uygulamada en çok kaçırılanı, zararın giderilmesidir. Soruşturma aşamasında yapılan ödeme hem uzlaştırmayı hem de en yüksek oranda etkin pişmanlık indirimini mümkün kılar. Bu nedenle savunmanın ilk işi, isnadın TCK 151 mi 152 mi olduğunu netleştirmek, ardından zararı belgeleyerek gidermek ve uzlaştırma teklifine süresinde cevap vermektir. Kararlar ayrıca, hırsızlık gibi başka bir suçun konusu olan mala verilen zarar için ayrıca ceza verilemeyeceğini ve bozmadan sonra cezanın ağırlaştırılamayacağını göstermektedir; bu iki nokta kanun yolu aşamasında mutlaka denetlenmelidir.

Mala Zarar Verme Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçunun cezası nedir?
Temel halde 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu malına zarar verme gibi nitelikli hallerde 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilir.
Mala zarar verme şikayete tabi mi?
Temel hali şikayete bağlıdır ve şikayet süresi 6 aydır. Nitelikli haller resen soruşturulur.
Mala zarar verme suçunda uzlaşma olur mu?
Evet, temel hali uzlaştırma kapsamındadır. Ayboğa Avukatlık Bürosu, uzlaştırma teklifine süresinde cevap verilmesinin dosyanın sabıka oluşmadan kapanmasını sağladığını hatırlatmaktadır.
Zararı ödersem ceza alır mıyım?
Uzlaşma sağlanırsa dava açılmaz. Uzlaşma olmazsa, zararın soruşturma aşamasında giderilmesi halinde ceza üçte ikisine kadar, dava aşamasında yarısına kadar indirilir.
Araba çizmenin cezası nedir?
Başkasının aracını kasten çizmek mala zarar verme suçunu oluşturur ve cezası 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Zararın ödenmesi halinde dosya çoğunlukla uzlaşmayla kapanır.
Eşimin eşyasını kırdım, ceza alır mıyım?
Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler arasında bu suçtan ceza verilmez. Av. Çağrı Ayboğa’ya göre bu cezasızlık tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ve boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
Kazayla mala zarar vermek suç mu?
Hayır, suç yalnızca kasten işlenebilir. Dikkatsizlik sonucu verilen zarar için ceza sorumluluğu doğmaz, yalnızca tazminat ödenir.
Kamu malına zarar vermenin cezası nedir?
1 yıldan 4 yıla kadar hapistir ve suç resen soruşturulur. Yakarak işlenmesi halinde ceza bir katına kadar artırılır.
Mala zarar verme sabıkaya işler mi?
Mahkumiyet hükmü kesinleşirse adli sicile işlenir. Uzlaşma veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde mahkumiyet doğmaz.
Mala zarar verme davası hangi mahkemede görülür?
Asliye ceza mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.

İlgili Ceza Hukuku Rehberleri

Hırsızlık

Malvarlığına karşı bir başka suç.

Hırsızlık suçu ve cezası

Tehdit

Mala zarar verme tehdidinin cezası.

Tehdit suçu ve cezası

Seri Muhakeme

Belirli suçlarda indirimli usul.

Seri muhakeme usulü

Yüz Kızartıcı Suçlar

Mahkumiyetin memuriyete etkisi.

Yüz kızartıcı suçlar

Kaynakça

[1] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) - 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 151, 152, 153, 167, 168 - mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237.pdf
[2] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) - 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 251 (basit yargılama) ve 253 (uzlaştırma) - mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5271.pdf
[3] Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı) - 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, hükmün infazına ilişkin hükümler - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5275.pdf
Av. Çağrı Ayboğa, Ayboğa Avukatlık Bürosu, Ankara

Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?

Av. Çağrı Ayboğa - Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara

Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve ceza hukuku, ceza muhakemesi hukuku ve infaz hukuku alanlarında çalışmaktadır. Malvarlığına karşı suçlara ilişkin dosyalarda müdafilik ve katılan vekilliği, uzlaştırma görüşmeleri, asliye ceza mahkemeleri ile istinaf aşamasında vekillik yürütmektedir.

Bu rehber 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 7 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.

LinkedIn - YouTube - Google Haritalar

Avukata Sor

Mala zarar verme dosyanızda uzlaştırma, etkin pişmanlık ve suç vasfının değerlendirilmesi için Çankaya / Ankara’daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Avukata Sor Ankara Ceza Avukatı

Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.

Ayboğa Avukatlık Bürosu Ankara İletişim ve Harita

AdresEmek Mah. Bişkek Cd. 26/3, 06490 Çankaya / Ankara
Çalışma SaatleriPazartesi - Cumartesi: 09:00 - 18:00
Baro KaydıAnkara Barosu - Sicil No: 34507

© 2026 Ayboğa Law Firm — Tüm hakları saklıdır.KVKKGizlilik Politikası