Açık Cezaevine (Ceza İnfaz Kurumuna) Ayrılma konusu oldukça önem arz etmektedir. Hükümlülerin, açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilmesi için gereken şartlara değinmeden önce; açık ceza infaz kurumlarının özellikleri, kapalı ceza infaz kurumlarından farklı olarak buradaki hükümlülere sağlanan olanaklar konusunda bilgi verilmesi yararlı olacaktır.
Açık Cezaevi Nedir?
Açık cezaevleri, hükümlülerin ceza infaz süreçlerinde toplumla yeniden bağ kurmalarını, üretken bireyler olmalarını ve sosyal hayata entegrasyonlarını sağlamak amacıyla tasarlanmış ceza infaz kurumlarıdır. Bu kurumlarda güvenlik önlemleri minimum düzeydedir ve hükümlülere belli dönemlerde dışarı çıkma ve aileleriyle vakit geçirme izni tanınır. Hükümlüler, açık cezaevinde meslek öğrenebilecekleri atölyelerde çalışarak hem üretime katkıda bulunur hem de kendilerini geliştirme imkânı elde eder.
Açık cezaevine geçiş, kapalı cezaevlerinde belirli bir süre iyi halli olarak kalmış hükümlülere veya belli şartları sağlayan hükümlülere tanınır. Bu geçiş süreci ve şartları, ilgili yönetmeliklerle detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Hükümlülerin açık cezaevine geçişleri, aynı zamanda denetimli serbestlikten faydalanarak daha erken tahliye olmalarına da imkân tanıyabilir.
Açık Cezaevine Geçiş Şartları
Açık cezaevine geçiş şartları, Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu şartlar, suç türüne, ceza miktarına ve hükümlünün ceza infaz sürecindeki davranışlarına göre farklılık gösterir. Örneğin, kasıtlı suçlarda üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar doğrudan açık cezaevine geçebilirken, taksirli suçlarda bu sınır beş yıl olarak uygulanır. Ancak terör suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar gibi bazı suçlar açısından bu hak kısıtlanmıştır.
Kapalı cezaevlerinden açık cezaevine geçmek isteyen hükümlüler, cezalarının belirli bir kısmını iyi halli olarak kapalı cezaevinde tamamlamak zorundadır. Örneğin, toplam cezası on yıldan az olan hükümlüler, kapalı cezaevinde bir ay kaldıktan sonra açık cezaevine geçiş yapabilir. Daha uzun süreli cezalar için bu oran, cezanın onda biri kadar süre kapalı cezaevinde infaz edilmesi şartına bağlıdır.
Özel Durumlar ve İstisnalar
Bazı suçlar ve cezalar için açık cezaevine geçiş hakkı bulunmamaktadır. Örneğin, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılanlar, terör suçları kapsamında mahkûm edilenler ve açık cezaevinden ikinci kez firar edenler bu haktan yararlanamaz. Ayrıca, kapalı cezaevindeyken firar eden hükümlülerin cezalarının tamamını kapalı cezaevinde infaz etmeleri gerekmektedir.
Hükümlüler, disiplin cezaları nedeniyle açık cezaevine geçiş hakkını kaybedebilir. Ancak 694 sayılı KHK ile bazı disiplin cezaları için affa yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Bu düzenleme, belirli suçları kapsamamakla birlikte, özellikle infaz sürecinde iyi hallilik statüsüne geri dönüş imkânı tanımaktadır.
Çocuk Hükümlülerde Açık Cezaevi Uygulaması
Çocuk hükümlüler için açık cezaevi uygulamaları, yaşlarına ve eğitim durumlarına göre farklılık göstermektedir. Çocuk eğitimevlerinde cezasını tamamlayan hükümlüler, eğitimine devam etmedikleri takdirde 18 yaşını doldurduklarında açık cezaevine geçiş yapabilir. Eğitimine devam eden çocuklar ise bu hakkı 21 yaşına kadar kullanabilir.
18 yaşından önce işlenen suçların cezaları, hükümlünün açık cezaevine geçiş hakkını etkilemez. Bu tür cezalar kesinleştiğinde, hükümlü açık cezaevinde cezasını tamamlayabilir. Bu düzenleme, çocuk hükümlülerin sosyal hayata daha hızlı entegre olmalarını hedeflemektedir.
Açık Cezaevine Geçiş ve Denetimli Serbestlik
Açık cezaevine geçen hükümlüler, belirli şartları sağladıkları takdirde denetimli serbestlikten faydalanarak tahliye edilebilir. Denetimli serbestlik uygulaması, hükümlünün ceza infazının kalan kısmını dışarıda geçirmesini sağlayarak sosyal hayata uyum sürecini hızlandırır. Bu süreçte, hükümlünün açık cezaevindeki tutum ve davranışları dikkate alınır.
Açık cezaevine geçiş için başvurular, hükümlünün talebiyle başlar. Cezaevi idaresi, hükümlünün uygunluğunu değerlendirerek gözlem ve idare kurulu kararıyla geçişe izin verir. Bu geçiş, aynı zamanda firar etmeyeceğine dair bir güven oluşması şartına bağlıdır. Hükümlünün açık cezaevindeki çalışma koşullarına uyum sağlaması ve disiplin cezası almaması da tahliye sürecini olumlu yönde etkileyen unsurlar arasındadır.
Açık Ceza İnfaz Kurumu Nedir?
Açık ceza infaz kurumları , hükümlülerin iyileştirilmelerine, çalıştırılmalarına ve meslek edinmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi (Jandarma) bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetiminin yeterli görüldüğü kurumlardır. Açık ceza infaz kurumlarında, kapalı kurumlarda olduğu gibi firarı engelleme amaçlı duvar, tel örgü, jiletli tel gibi fiziksel engeller ve dış güvenlik personeli (Jandarma) bulunmamaktadır. Kurumun güvenliği ve düzeni iç güvenlik görevlilerince (infaz ve koruma personeli) sağlanmaktadır.
Bu kurumlarda, hükümlülere meslek kazandırılmaya çalışılmasının amacı, özellikle ekonomik yetersizlikleri nedeniyle suç işleyen kişilerin tekrar suç işleyerek ceza infaz kurumlarına dönmesini engellemektir.
Ülkemizde, yirmisekizi bağımsız, otuzdokuzu kapalı kurumlar bünyesinde olmak üzere toplam altmışyedi açık ceza infaz kurumu bulunmaktadır. Bu kurumlardan ikisi kadınlar için ayrılmıştır. Bunlar Sivas Açık ve Denizli (Bozkurt) Açık Ceza İnfaz Kurumlarıdır. Açık ceza infaz kurumlarında yaklaşık olarak dokuzbin kişi hükümlü olarak barındırılmakta ve bunların üçbinbeşyüzüne sürekli iş sağlanabilmektedir.
Açık ceza infaz kurumlarındaki iş yurtlarında, endüstri ürünleri, elişi ürünleri, tarım ve hayvancılık ürünleri, inşaat ve onarım işleri, sosyal tesis işletmeciliği ve hizmet sektörü alanlarında mobilya, konfeksiyon, ayakkabı, ekmek, halı-kilim, çini-seramik, et ve süt ürünleri üretimi; sigortacılık, restoran işletmeciliği gibi kırktan fazla işkolunda faaliyet gösterilmektedir.
İNFAZ HESAPLAMA YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ
Çalışan Hükümlülere Sağlanan Olanaklar
Çalışan hükümlülere 2025 yılı itibariyle aşağıdaki imkânlar sağlanmaktadır.
– Çalışan hükümlüye 165-210 TL arası gündelik ödenmektedir.
– Çalışan hükümlünün iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık kollarında
sigortası yaptırılmaktadır.
– Ayrıca, tüm hükümlülerden tahliye sonrasında alınan iaşe (yiyecek) bedeli, çalışan hükümlülerden alınmamaktadır.
– Hükümlülere, daha verimli çalışmalarını sağlamak amacıyla kâr payı da verilmektedir.
– Hükümlülerin ve tutukluların çalıştırılmalarında, Birleşmiş Milletler’in ve Avrupa Konseyi’nin cezaların infazı ile hükümlülerin ve tutukluların çalıştırılmasına ilişkin temel ilkeleri gözetilmektedir.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayırma ile İlgili Mevzuat
13.12.2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 14’üncü maddesinde, 06.04.2006 tarihli ve 26131 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük’ün 16’ncı maddesinde, 17.06.2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılmaları Hakkında Yönetmelikte ve Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce çıkarılan 22.01.2007 tarihli 45/1 sayılı Genelgede, açık ceza infaz kurumlarına ayırmaya ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Açık ceza infaz kurumlarındaki İşyurdu çalışmalarında, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi Cezaevi Kurallarında da benimsenmiş olan aşağıdaki ilkeler uygulanmaya çalışılmaktadır.
1) Mahkûmların çalıştırılması infaz ve iyileştirme programının bir parçasıdır.
2) Mahkûma verilen iş, mümkün olduğu ölçüde tahliye edildikten sonra hayatını namusuyla kazanma gücünü koruyacak ve artıracak bir iş olmalıdır.
3) Mahkûmlara verilen iş, normal bir iş günü boyunca çalışmalarını sağlayacak şekilde dış dünyadakine benzer ve iş piyasasına yeniden girmelerine yarayacak işler olmalıdır.
4) Mahkûmların yaptığı işe karşılık adil bir ücret sistemi olmalıdır.
5) Özgür işçilerin sağlığı ve güvenliği için alınan önlemler, mahkûmlar için de uygulanmalıdır.
6) İşe ilişkin hastalık, yaralanmalara ve incinmelere karşı sigortalanmalıdır.
7) Kazançlarının bir kısmını, izin verilen şeylere harcamalarına, bir kısmını ailelerine göndermelerine izin verilmelidir.
8) Beden ve ruh sağlığının yeterliliğinin doktor tarafından onaylanması kaydıyla, hüküm giymiş olan her mahkûmun çalışması sağlanmalıdır.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma
Açık ceza infaz kurumlarına ayrılmada, yapılacak işlemler hapis cezasının süresine göre ikiye ayrılmaktadır.
İlk kez suç işleyen ve iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına hükümlü bulunanlar ile adlî para cezası iki yıl veya daha az süre ile hapse çevrilenlerin, açık ceza infaz kurumlarına ayrılma işlemleri Cumhuriyet başsavcılıklarınca, bunların dışında kalan hükümlülerin açığa ayrılma işlemleri ise ceza infaz kurumlarının idare ve gözlem kurullarınca yapılmaktadır (Yönetmelik md. 4/1).
Açık ceza infaz kurumuna ayrılma süresini dolduranlar hakkında, altı aylık deneme süresinin tamamlanması beklenmeden açığa ayrılma kararı verilebilir (Yönetmelik md. 4/2). Buradaki altı aylık deneme süresi, azâmi (en fazla) deneme süresidir. Hükümlünün kişilik özellikleri, eğitim ve iyileştirme çalışmalarında gösterdiği performans dikkate alınarak bu süre altı aydan daha da kısa olabilir. Ancak deneme süresinin her halükârda daha önceki idare ve gözlem kurulu kararlarına aykırı olmayacak şekilde hükümlü hakkında kanaat edinmeye imkan verecek makul bir süre olması gerekir. Uygulamada bazı kurumlar, deneme kararından iki, üç gün sonra hükümlünün açığa ayrılmasına karar vermektedirler, bu tür uygulamalar yanlıştır.
İki Yıldan Az Hapis Cezası Bulunan Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılması
İlk kez suç işleyen ve iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına hükümlü bulunanlar ile adlî para cezası iki yıl ve daha az süre ile hapse çevrilenlerin cezaları, Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri ve dördüncü fıkrasındaki koşulları taşımaları hâlinde doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilebilir (Yönetmelik md. 5/1).
İlk kez suç işleyen ve iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına hükümlü bulunanlar ile adlî para cezası iki yıl ve daha az süre ile hapse çevrilenlerin teslim olması, yakalanması veya kapalı ceza infaz kurumunda bulunması hâllerinde, yargı çevresinde açık ceza infaz kurumu bulunan ağır ceza Cumhuriyet başsavcılığı ile ilçesinde açık ceza infaz kurumu bulunan ilçe Cumhuriyet başsavcılığı tarafından hükümlünün koşulları taşıyıp taşımadığı talep üzerine veya kendiliğinden incelenir. Yapılan inceleme sonucunda;
a) Teslim olan hükümlünün evrakının tamamlanmasından sonra koşulları taşıdığının belirlenmesi,
b) Yakalanan hükümlünün, kapalı ceza infaz kurumuna konulup, evrakının tamamlanmasından sonra koşulları taşıdığının belirlenmesi,
c) Kapalı ceza infaz kurumunda bulunanların, koşulları taşıdığının belirlenmesi hâlinde, doğrudan açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilir (Yönetmelik md 5/2).
Yukarıdaki fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hükümlüler, kurumun ayrı bölümünde barındırılır (Yönetmelik md. 5/3).
Yargı çevresinde açık ceza infaz kurumu bulunan ağır ceza Cumhuriyet başsavcılığı ile ilçesinde açık ceza infaz kurumu bulunan ilçe Cumhuriyet başsavcılığı, kurumun koşullarının uygun olması hâlinde cezanın bu kurumda infaz edilmesine karar verebilir. Kurumun durumunun uygun olmaması hâlinde hükümlünün gitmek istediği üç açık ceza infaz kurumunu belirten dilekçesini alarak, gönderileceği açık ceza infaz kurumunun belirlenmesi için Bakanlığa gönderir. Bu hâlde hükümlünün gönderileceği kurum Bakanlıkça belirlenir (Yönetmelik md. 5/4).
Kendiliğinden teslim olarak açık ceza infaz kurumuna ayrılmasına karar verilen ve gönderileceği kurum Cumhuriyet başsavcılığı veya Bakanlıkça belirlenen hükümlülere, on gün süre verilerek ilgili kuruma teslim olması, EK’de yer alan fotoğraflı belge ile tebliğ edilir. Bu hükümlüler için Cumhuriyet başsavcılığınca; ilam ve tebligat, açık ceza infaz kurumunun bağlı bulunduğu Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. On günlük süre içinde teslim olmayan hükümlüler hakkında beşinci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi hükmü gereğince yakalama emri çıkarılır.
İki yıl veya daha az hapis cezası almış olan mükerrirler hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde belirtilen iki yıldan fazla hapis cezası bulunan hükümlülerin açık ceza infaz kurumlarına ayrılmasına ilişkin prosedür uygulanır (Yönetmelik md. 5/5).
İki Yıldan Fazla Hapis Cezası Bulunan Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılması
Toplam cezalarının beşte birini, kapalı ceza infaz kurumlarında iyi hâlli olarak geçiren ve koşullu salıverilme tarihine en fazla beş yıl kalan hükümlüler ile ilgili kanunu gereğince cezaları yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları ile kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edilen hükümlülerden toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda iyi halli olarak geçiren ve koşullu salıverilme tarihlerine en fazla üç yıl kalanlar, açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir (Yönetmelik md. 6/1).
Müebbet hapis cezasına hükümlüler, koşullu salıverilme tarihlerine üç yıl ve daha az süre kaldığında açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir (Yönetmelik md. 6/2). Dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının hükümlü olanların koşullu salıverilme tarihlerine 3 yıldan az süre kalmış olsa dahi açık ceza infaz kurumlarına ayrılamazlar.
Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma Şartları
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 (cinsel saldırı), 103 (çocukların cinsel istismarı), 142 (nitelikli hırsızlık), 148 (yağma), 149 (nitelikli yağma), 188 (uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti), 190 (uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma), 220 (suç işlemek amacıyla örgüt kurma), 328 (siyasal ve askeri casusluk), 335 (yasaklanan bilgilerin casusluk maksadıyla temini), 336 (yasaklanan bilgileri açıklama), 337 (yasaklanan bilgileri siyasal veya askeri casusluk maksadıyla açıklama) suçlarından hüküm alanlar için, koşullu salıverilmelerine bir yıldan az süre kalması,
b) Kapalı ceza infaz kurumlarında cezaları infaz edilen hükümlülerden;
1) 25.3.1988 tarihli ve 3419 sayılı Bazı Suç Failleri Hakkında Uygulanacak Hükümlere Dair Kanun, 29.7.2003 tarihli ve 4959 sayılı Topluma Kazandırma Kanunu, 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleri ile Mücadele Kanununun 14’üncü maddesi ve 5237 sayılı Kanunun 221 (suç işlemek amacıyla örgüt kurmada etkin pişmanlık) maddesinden yararlananlar için, koşullu salıverilmelerine iki yıldan az süre kalması,
2) Örgütlü suçlardan hükümlü olup, mensup oldukları örgütten ayrıldıkları idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilen hükümlülerin, koşullu salıverilmelerine bir yıldan az süre kalması,
3) 5275 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumuna gönderilenler, geriye kalan toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda iyi halli olarak geçirdikten sonra, koşullu salıverilme tarihine en fazla üç yıl kalmış olması ve diğer koşulları taşıması hâlinde açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir (Yönetmelik md. 6/3).
1.6.2005 tarihinden önce işlenen suçlarda maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanmakla birlikte ayrıca aşağıda belirtilen suçlardan 1.3.1926 tarihli ve mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununa göre mahkûm olup da, 13.7.1965 tarihli ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun gereğince cezasının infazı gereken hükümlülerden;
a) Mülga, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 403 ve 404’üncü maddelerinde düzenlenen uyuşturucu madde ticareti, 414, 416/1 ve 418/1’inci maddelerinde düzenlenen ırza geçme, 491, 492, 493 ve 494’üncü maddelerinde yer alan hırsızlık, 495, 496, 497, 498, 499, 500, 501 ve 502’nci maddelerinde yazılı gasp ile 504’üncü maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen dolandırıcılık suçlarından mahkûm olanların, koşullu salıverilme tarihlerine bir yıldan az süre kalması,
b) Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 313’üncü maddesinde yazılı, cürüm işlemek için teşekkül meydana getirmek, 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan zimmet, 22.5.1930 tarihli ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 56/1-D maddesi delaletliyle, mülga 765 sayılı Kanunun 133’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan askeri veya siyasi casusluk suçlarından mâhkum olanların, koşullu salıverilme tarihlerine bir yıldan az süre kalması,
c) Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 429, 430/1, 431 ve 439’uncu maddelerinde düzenlenen kaçırma ve alıkoyma suçlarından mahkûm olanların koşullu salıverilme tarihlerine iki yıldan az süre kalması,
hâlinde açık ceza infaz kurumuna ayrılmasına karar verilebilir. (Yönetmelik md. 6/4).
Cezaların toplanması hâlinde açık ceza infaz kurumuna ayrılmada, koşullu salıverme tarihine en az süre aranan suç esas alınır (Yönetmelik md. 6/5). Yani Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin 3. fıkrasında ve 4. fıkrasında belirtilen suçların başka suçlarla birlikte işlenmesi hâlinde açık ceza infaz kurumuna ayrılabilmek için Yönetmeliğin 6. maddesinin 3 ve 4. fıkralarında belirtilen koşullu salıverilme süreleri aranır.
Çocuk ve Genç Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılması
Çocuk kapalı, gençlik kapalı, çocuk eğitimevleri ile kapalı ceza infaz kurumlarının çocuklara ayrılan bölümlerinde cezası infaz edildiği sırada, onsekiz yaşını bitirmiş olup da, yirmibir yaşını doldurmayan, kurum içinde veya dışında eğitime devam etmeyen gençlerin durumu, bu Yönetmelikte belirlenen koşullara uyduğu takdirde, cezaları gençlik açık ceza infaz kurumlarında infaz edilir. Gençlik açık ceza infaz kurumları kuruluncaya kadar, büyüklere özgü açık ceza infaz kurumlarının gençler için ayrılan bölümünde barındırılırlar. Açık ceza infaz kurumuna ayrılma koşullarını taşımayanlar, gençlik kapalı ceza infaz kurumlarında, bulunmadığı takdirde büyüklere özgü kapalı ceza infaz kurumlarının kendilerine ayrılan bölümlerinde barındırılır (Yönetmelik md. 7/1).
Çocuk eğitimevlerinde cezası infaz edilirken, kurum içinde veya dışında herhangi bir eğitim ve öğretim programına devam etmekte iken yirmibir yaşını dolduran hükümlüler, koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az süre kaldığı takdirde, suç sınırlamasına bakılmaksızın, açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir (Yönetmelik md. 7/2).
Çocuk eğitimevlerinde bulunanlardan, yirmi bir yaşını doldurmuş olup da koşullu salıverilme tarihine beş yıldan fazla süre kalanlar, büyüklere mahsus kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilir (Yönetmelik md. 7/3).
Gençlik kapalı ceza infaz kurumlarında cezası infaz edilmekteyken yirmibir yaşını dolduran hükümlülerden, bu Yönetmelikteki koşulları taşıyanlar açık, taşımayanlar kapalı ceza infaz kurumuna gönderilir (Yönetmelik md. 7/4).
Çocuk kapalı ceza infaz kurumunda bulunan çocuk tutuklular, haklarındaki hüküm kesinleştiğinde, başka suçtan tutuklulukları veya 5275 sayılı Kanunun 46’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen şekilde disiplin cezası alarak kapalı ceza infaz kurumuna iade edilmemiş ise çocuk eğitimevine gönderilir (Yönetmelik md. 7/5).
Yeniden Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma
Açık ceza infaz kurumunda cezası infaz edilmekte iken; kınama dışında disiplin cezası almak suretiyle (bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma, hücreye koyma disiplin cezalarıyla), kapalı ceza infaz kurumuna bir defa iade edilenler, iade tarihinden itibaren bir yıl, birden fazla iade edilenler her defası için bir yıl altı ay geçtikten sonra, bu Yönetmelikte belirtilen diğer koşulları taşımaları hâlinde açık ceza infaz kurumlarına yeniden ayrılabilir. (Yönetmelik md. 8/1).
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılmak için Bakanlığa Gönderilmesi Gereken Belgeler
Kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin gözlemleri ve sınıflandırılmaları veya altı aylık deneme süreleri sonunda, bu Yönetmelikte belirtilen koşulları taşımaları hâlinde;
a) Haklarında alınan iyi hâl ve açık ceza infaz kurumuna ayrılmasının uygun olduğuna ilişkin idare ve gözlem kurulu kararı,
b) İlâmı, süre belgesi, gözlem ve sınıflandırma formunu da içeren gözlem ve sınıflandırma dosyası,
c) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul ettiğini ve gitmek istediği en az üç kurumu belirtir dilekçesi,
Bakanlığa gönderilir (Yönetmelik md. 9/1).
Bakanlıkça, hükümlünün nakil talebi, istekte bulunulan kurumun kapasitesi, mahkûmiyet süresine uygun hükümlülerin barındırıldığı açık ceza infaz kurumu olması, daha önce disiplin deneniyle ayrılmak zorunda kaldığı kurum olmaması gibi kıstaslarla değerlendirilerek gönderileceği açık ceza infaz kurumu belirlenir (Yönetmelik md. 9/2).
Hükümlünün, açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarını taşımadığının anlaşılması hâlinde, talep Cumhuriyet başsavcılığınca reddedilerek dosya Bakanlığa gönderilmez ve bu karar ilgilisine tebliğ edilir (Yönetmelik md. 9/3). Bundan amaç gereksiz emek, zaman ve harcama yapılmasını önlemektir.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılamayacak Hükümlüler
Aşağıda belirtilen hükümlüler hakkında, açık ceza infaz kurumlarına ayrılma kararı verilmez ve dosyaları Bakanlığa gönderilmez.
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlüler.
b) Haklarında ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlüler.
c) Haklarında iyi hâl kararı verilse bile, 5275 sayılı Kanunun 44’üncü maddesinde sayılan eylemlerden dolayı iki kez hücreye koyma cezası alan hükümlüler.
d) Örgütlü suçlardan hükümlü olanlardan bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilenler dışındaki hükümlüler. Yani itirafçılık yasaları ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, etkin pişmanlığa ilişkin 221’inci maddesinden yararlananlar ve örgütlü suçlardan hükümlü olup, örgütünden ayrıldığı kurum idare ve gözlem kurulu kararı ile tespit edilenlerin dışındaki terör ve örgütlü suçlardan mahkûm hükümlüler.
e) Koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle, kalan cezası infaz edilmekte olan hükümlüler.
f) Eğitimevleri hariç kapalı ve açık ceza infaz kurumlarından firar eden hükümlüler (Yönetmelik md. 10/1).
Hükümlü oldukları suçtan başka bir eylemden dolayı, haklarında tutuklama kararı veya soruşturma konusu olan suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı yedi yıldan az olmayan bir başka suçtan soruşturması veya böyle bir suçtan tutuksuz yargılaması devam etmekte olanlar ile henüz kesinleşmemiş mahkûmiyet kararları olan hükümlüler, bu durumları devam ettiği sürece açık ceza infaz kurumlarına ayrılamaz (Yönetmelik md. 10/2).
Ellibin Türk Lirası ve daha fazla adlî para cezasına hükümlü olup da bunu ödemeyenler açık ceza infaz kurumuna ayrılamaz. Bu fıkradaki miktar Bakanlıkça yeniden belirlenebilir (Yönetmelik md. 10/3). Bu sınır hâlen ellibin TL. olarak uygulanmaktadır.
Açık Ceza İnfaz Kurumları Arasındaki Nakiller
Hükümlülerin, kendi istekleri ile bulundukları açık ceza infaz kurumundan başka açık ceza infaz kurumlarına nakledilebilmeleri için;
a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri,
b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri,
c) Koşullu salıverilmelerine beş aydan az süre kalmamış olması,
d) İstekte bulunulan kurumun yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması,
e) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, gerekir (Yönetmelik md. 11/1).
Bu hükümlüler, nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim, kurumun elverişsiz ve yetersizliği, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelme, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım veya hastalık nedenleriyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadırlar. Çocuklar bakımından bu süre altı ay olarak uygulanır (Yönetmelik md. 11/2).
Açık ceza infaz kurumları arasındaki nakil taleplerine, Bakanlıkça karar verilir. Ancak aynı ağır ceza yargı çevresi içindeki açık ceza infaz kurumları arasındaki nakillere ağır ceza Cumhuriyet başsavcılığınca karar verilir (Yönetmelik md. 11/3).
Bakanlık, ihtiyaç halinde açık ceza infaz kurumları arasında kendiliğinden nakil yapabilir (Yönetmelik md 11/4).
Açık ceza infaz kurumları ve eğitimevleri arasındaki nakiller ile kapalı ceza infaz kurumlarından açık ceza infaz kurumlarına ve çocuk eğitimevlerine nakiller yeterli sayıda infaz koruma memuru nezaretinde yapılır (Yönetmelik md. 12/1).
Nakil giderleri hükümlü tarafından peşin olarak yatırılmadığı takdirde nakil yapılmaz. (Yönetmelik md 12/2)
Açık Ceza İnfaz Kurumlarından Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarına İade
Açık ceza infaz kurumunda cezası infaz edilmekte iken;
a) Tutuklama kararı verilen,
b) Kınamadan başka disiplin cezası alan,
c) Üst sınırı yedi yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçtan dolayı hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan,
d) Yaş, sağlık durumu, bedensel veya zihinsel yetenekleri bakımından çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları saptananlar ile çalışmak istemeyen, ceza infaz kurumu yönetim kurulunun kararı ile kapalı ceza infaz kurumlarına iade edilir. Bu karar, infaz hâkimliğinin onayına sunulur (Yönetmelik md. 13/1)
İşyurdu yönetim kurulu, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzüğün 35’inci maddesi gereğince işyurdu müdürünün başkanlığında işyurdundan sorumlu ikinci müdür, sayman, idare memuru, ambar memuru ve ceza infaz kurumu katibinden oluşmaktadır.
İnfaz edilmekte olan cezası dışında, yeni bir suçtan dolayı haklarında hükümlülük kararı verilenlerden, koşullu salıverilme tarihleri bu Yönetmelikte belirlenen süreyi aşanlar, derhal kapalı ceza infaz kurumlarına iade edilir (Yönetmelik md 13/2).
Açık Ceza İnfaz Kurumlarının Listesi
Şu anda hizmette bulunun yirmi sekizi bağımsız, otuz dokuzu kapalı ceza infaz kurumları bünyesinde olmak üzere toplam altmış yedi kurumun hangileri olduğu, 20.01.2007 tarihli Ceza İnfaz Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemlerine İlişkin 45/1 No.lu Genelgenin ekindeki listede yer almaktadır.
Kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlü ve tutuklu sayısındaki artış nedeniyle, yeni açık ceza infaz kurumları açılmaya çalışılmaktadır.
Açık ceza infaz kurumlarının listesi, www.adalet.cte.gov.tr sitesinde güncel olarak tutulmaktadır.
