İçeriğe geç

Taksirle Yaralama Suçu ve Cezası: TCK 89 Fıkra Fıkra Rehber

Taksirle yaralama suçu ve cezası, TCK m. 89 güncel düzenleme

Ceza Hukuku - Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar - Son Güncelleme: 31 Ekim 2026

Taksirle yaralama suçu, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışla başkasının vücuduna acı verilmesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasıdır; Türk Ceza Kanunu m. 89’da düzenlenmiştir. Temel şeklinde dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür; kanunda sayılan ağır sonuçlarda ceza yarısı oranında ya da bir kat artırılır, birden fazla kişinin yaralanmasında dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Soruşturma ve kovuşturma kural olarak şikâyete bağlıdır. Rehberi Ayboğa Avukatlık Bürosu güncel mevzuat ve yargı uygulamasına göre hazırlamıştır.

Av. Çağrı Ayboğa, Ayboğa Avukatlık Bürosu, Ankara

Hazırlayan Hukuki DeğerlendirmeAvukat Çağrı Ayboğa
Av. Yavuz Baturhan Yıldırım

Kontrol ve DenetlemeAvukat Yavuz Baturhan Yıldırım
Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Denetlenme Tarihi: 31 Ekim 2026
TCK Madde 89 - Taksirle yaralama(1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. (2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, b) Vücudunda kemik kırılmasına, c) Konuşmasında sürekli zorluğa, d) Yüzünde sabit ize, e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına, neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır. (3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, d) Yüzünün sürekli değişikliğine, e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine, neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. (4) Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.

Madde hakkında kısa not: Madde, cezayı yaralanmanın ağırlığına göre kademelendirir. Birinci fıkra temel şekli düzenler ve hapis cezası ile adlî para cezasını seçimlik olarak öngörür. İkinci ve üçüncü fıkralar bağımsız bir ceza aralığı içermez; yalnızca birinci fıkraya göre belirlenen cezaya uygulanacak artırım oranını gösterir. İkinci fıkra işlevin sürekli zayıflamasını, üçüncü fıkra ise işlevin yitirilmesini ve benzeri ağır sonuçları kapsar. Dördüncü fıkra, tek bir taksirli fiille birden fazla kişinin yaralandığı hâl için bağımsız bir aralık öngörmüştür ve bu aralıkta adlî para cezası seçeneği yoktur. Beşinci fıkra usul hükmüdür ve şikâyet şartını düzenler. Birinci ve dördüncü fıkradaki ceza aralıkları, 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanunla artırılmıştır; daha eski kaynaklardaki aralıklar güncelliğini yitirmiştir. Maddeyi tamamlayan hükümler, taksirin tanımı ve bilinçli taksir (m. 22), kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar (m. 50) ve hapis cezasının ertelenmesi (m. 51) başlıklarında yer alır.

Bir sürücü kavşağa yaklaşırken telefonuna bakar, kırmızı ışığı geç fark eder ve yandan gelen araca çarpar. Karşı araçtaki yolcunun kolu kırılır, sürücü ise birkaç dikişle kurtulur. Çarpan sürücünün kimseyi yaralamak gibi bir niyeti yoktur; kazayı en çok o istememiştir. Buna karşılık trafikte gösterilmesi gereken dikkati göstermemiş ve bu dikkatsizlik somut bir yaralanmaya yol açmıştır. Ceza hukuku bu durumu cezasız bırakmaz; kasten yaralamadan ayrı, daha hafif bir sorumluluk biçimi olan taksirle yaralamayı öngörür.

Bu rehber suçu baştan sona ele alır. Taksirin ne olduğunu ve kasttan nerede ayrıldığını belirler, bilinçli taksir ile basit taksir ayrımını somutlaştırır, suçun unsurlarını tek tek inceler, maddenin fıkralarını ve ceza düzenini tablo üzerinde gösterir, ikinci ve üçüncü fıkradaki ağır sonuçları karşılaştırır, birden fazla kişinin yaralandığı hâli ayrı başlıkta işler, şikâyet süresini ve şikâyetten vazgeçmenin sonuçlarını açıklar, uzlaştırma usulünü adım adım anlatır, trafik kazalarındaki uygulamayı ve delil toplama düzenini ortaya koyar, kusur ile adli tıp raporlarını değerlendirir, cezanın kişiselleştirilmesine ilişkin kurumları gösterir ve ceza davası ile tazminat davası arasındaki ilişkiyi açıklar.

Taksirle Yaralama Suçu Nedir?

Doğrudan CevapTaksirle yaralama, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışla başkasının vücuduna acı verilmesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasıdır. Türk Ceza Kanunu m. 89’da düzenlenmiştir. Fail sonucu istememiştir; sorumluluk, gösterilmesi gereken özenin gösterilmemesinden doğar. Soruşturma ve kovuşturma kural olarak şikâyete bağlıdır.

Bir sürücü kavşağa yaklaşırken telefonuna bakar, kırmızı ışığı geç fark eder ve yandan gelen araca çarpar. Karşı araçtaki yolcunun kolu kırılır. Sürücünün kimseyi yaralamak gibi bir niyeti yoktur; hatta kazayı en çok o istememiştir. Buna karşılık trafikte gösterilmesi gereken dikkati göstermemiştir ve bu dikkatsizlik somut bir yaralanmaya yol açmıştır. Ceza hukuku bu durumu cezasız bırakmaz; kasten yaralamadan ayrı, daha hafif bir sorumluluk biçimi olan taksirle yaralamayı öngörür.

Suçun özünde üç unsur vardır. Birincisi, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranıştır. İkincisi, bu davranışın başkasının bedeninde ya da sağlığında bir bozulmaya yol açmasıdır. Üçüncüsü, davranış ile sonuç arasında nedensellik bağının bulunmasıdır. Bu üç unsurdan biri eksikse suç oluşmaz. Örneğin dikkatsiz bir davranış vardır ancak kimse zarar görmemişse, taksirle yaralama gündeme gelmez; çünkü taksirli suçlar sonuç doğmadıkça cezalandırılmaz.

Kasten yaralamadan ayrıldığı nokta

Kasten yaralamada fail sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirir; taksirle yaralamada ise sonuç failin iradesi dışında doğar. Ayrım, cezanın ağırlığını belirlediği gibi şikâyet, uzlaştırma ve dava zamanaşımı bakımından da farklı sonuçlar doğurur. Uygulamada ayrım çoğu zaman failin davranışının niteliğinden ve olayın akışından çıkarılır: darbenin yöneltildiği bölge, kullanılan araç, taraflar arasındaki ilişki ve olay öncesi gelişmeler birlikte değerlendirilir. Kasten yaralamanın kendi düzeni için kasten yaralama suçu rehberimiz incelenebilir.

Suçun bir diğer yönü, pratikte en çok trafik kazalarında karşımıza çıkmasıdır. Buna karşılık uygulama alanı trafikle sınırlı değildir. İş kazaları, hekim ve sağlık çalışanlarının uygulamaları, yapı ve inşaat faaliyetleri, spor karşılaşmaları, ev ve iş yerindeki güvenlik önlemlerinin alınmaması gibi pek çok alanda taksirle yaralama gündeme gelir. Ortak nokta, kişinin üzerine düşen özeni göstermemiş olmasıdır.

Taksir Nedir? Kasttan Farkı

Doğrudan CevapTaksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen sonucu öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Kastta fail sonucu bilir ve ister; taksirde ise sonucu öngörmez. Taksirli suçlar yalnızca kanunda açıkça gösterilen hâllerde ve sonuç gerçekleştiği takdirde cezalandırılır; teşebbüs söz konusu olmaz.

Taksirin varlığı için önce bir özen yükümlülüğünün bulunması gerekir. Bu yükümlülük kanundan, yönetmelikten, mesleki kurallardan ya da hayat tecrübesinden doğabilir. Trafikte hız sınırı, iş yerinde güvenlik önlemi, hekimlikte tıbbi standartlar bu yükümlülüğün somut görünümleridir. İkinci olarak failin bu yükümlülüğe aykırı davranmış olması aranır. Üçüncü olarak, aykırılık ile doğan sonuç arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.

Özen yükümlülüğünün kaynağıYükümlülük; kanun, yönetmelik, meslek kuralları, iş yeri talimatları ya da hayatın olağan akışından doğar. Yükümlülüğün kaynağının dosyada gösterilmesi, kusurun tartışılmasını kolaylaştırır.
ÖngörülebilirlikSonucun, failin yerindeki dikkatli bir kişi tarafından öngörülebilir olması gerekir. Öngörülmesi mümkün olmayan sonuçlardan taksirli sorumluluk doğmaz.
Nedensellik bağıÖzen yükümlülüğüne aykırı davranış ile doğan sonuç arasında bağ bulunmalıdır. Araya giren ve sonucu tek başına doğuran bir etken varsa bağ kesilir.
Sonucun gerçekleşmesiTaksirli suçlarda teşebbüs söz konusu olmaz. Dikkatsiz davranış sonuç doğurmadıysa taksirle yaralamadan söz edilemez.
Kanuni belirlilikTaksirli hareketle işlenen fiiller, yalnızca kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır. Her dikkatsizlik suç oluşturmaz.
Birden çok failin taksiriBirden fazla kişinin taksiriyle sonuç doğmuşsa her fail kendi kusurundan sorumlu olur. Taksirli suçlarda iştirak hükümleri uygulanmaz.

Kast ile taksir arasındaki sınır, uygulamada özellikle olası kast tartışmalarında belirsizleşir. Olası kastta fail sonucu öngörür ve gerçekleşmesini kabullenir; bilinçli taksirde ise sonucu öngörür ancak gerçekleşmeyeceğine güvenir. Aradaki fark, failin sonuca karşı iç tutumudur ve dosyada ancak somut davranışlardan çıkarılabilir. Alkollü olarak yüksek hızla kalabalık bir caddeye giren sürücüyle, hız sınırını bir miktar aşan sürücünün durumu bu ölçüte göre ayrılır.

Uygulamadan not - Av. Çağrı Ayboğa

Dosyaların büyük bölümünde tartışma suçun işlenip işlenmediği değil, kusurun kime ve hangi oranda ait olduğu üzerinedir. Bu nedenle olay yeri tespit tutanağı, kaza tespit tutanağı, kamera kayıtları ve araç hasar fotoğrafları daha ilk günlerde dosyaya girmelidir. Kayıtların saklanma süreleri kısadır; bir ay sonra istenen görüntü çoğu zaman silinmiş olur. Soruşturmanın ilk haftasında yapılan tek bir talep, dosyanın bütün akıbetini değiştirebilmektedir.

Bilinçli Taksir ve Basit Taksir Ayrımı

Doğrudan CevapBasit taksirde fail sonucu hiç öngörmez. Bilinçli taksirde ise sonucu öngörür fakat gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eder. Bilinçli taksir hâlinde ilgili fıkraya göre belirlenen ceza üçte birden yarısına kadar artırılır ve birinci fıkra kapsamına giren yaralama dışındaki hâllerde şikâyet aranmaksızın soruşturma yapılır.

Ayrımın iki ayrı sonucu vardır. Birincisi cezanın miktarıdır: bilinçli taksir, ilgili fıkraya göre belirlenen cezanın artırılmasını gerektirir. İkincisi usul sonucudur: temel şekil dışındaki yaralamalarda bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz, yani mağdur şikâyetçi olmasa da ya da şikâyetinden vazgeçse de yargılama sürer. Bu ikinci sonuç, pratikte birinciden daha belirleyicidir.

Basit taksirFail, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmıştır ancak sonucu öngörmemiştir. Öngörmemesi, sonucun öngörülemez olduğu anlamına gelmez; göstermesi gereken dikkati göstermemiştir.
Bilinçli taksirFail sonucu öngörmüş, fakat gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareketini sürdürmüştür. Öngörü vardır, kabullenme yoktur.
Olası kastla sınırOlası kastta fail sonucu öngörür ve gerçekleşmesini kabullenir. Bilinçli taksirde ise sonucun gerçekleşmeyeceğine dair bir güven vardır. Ayrım, failin somut davranışlarından çıkarılır.
Cezaya etkisiBilinçli taksir hâlinde ilgili fıkraya göre belirlenen ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Artırım oranı hâkimin takdirindedir.
Şikâyete etkisiTemel şekil dışındaki yaralamalarda bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz. Bu durumda şikâyetten vazgeçme yargılamayı sona erdirmez.
Tipik görünümlerAlkollü araç kullanma, kırmızı ışıkta geçme, ehliyetsiz araç kullanma, yüksek hızla yerleşim yerinden geçme ve bilinen bir güvenlik önlemini almama uygulamada bilinçli taksir tartışması doğuran hâllerdir.
Alkollü araç kullanmak her zaman bilinçli taksir midir?

Alkollü araç kullanmak tek başına bilinçli taksiri kendiliğinden doğurmaz; ancak güçlü bir emare oluşturur. Uygulamada alkol düzeyi, sürücünün kaza anındaki davranışları, hız, yol ve hava koşulları ile kazanın oluş biçimi birlikte değerlendirilir. Yüksek alkol düzeyiyle birlikte aşırı hız, ters yöne giriş ya da kırmızı ışık ihlâli bulunuyorsa bilinçli taksir kabulü güçlenir. Buna karşılık düşük düzeyde alkol bulunan ve kazanın başka bir etkenden doğduğu dosyalarda yalnızca alkol bulgusuna dayanılarak bilinçli taksire hükmedilmesi yerinde görülmez. Bu nedenle alkol ölçüm tutanağının, kan analizinin ve kaza tespit tutanağının bir arada incelenmesi gerekir.

Bilinçli taksir, yaralamanın temel şekli bakımından şikâyet şartını ortadan kaldırmaz. Yani yalnızca vücuda acı verilmesi düzeyinde kalan yaralamalarda, fiil bilinçli taksirle işlenmiş olsa bile soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlı olmaya devam eder. Bu ince ayrım, dosyanın düşmeyle mi yoksa esastan hükümle mi sonuçlanacağını belirler.

Suçun Unsurları

Doğrudan CevapKorunan hukuki değer kişinin beden bütünlüğü, sağlığı ve algılama yeteneğidir. Suçun konusu yaşayan bir insanın bedeni ve sağlığıdır. Fail ve mağdur bakımından özel bir nitelik aranmaz. Suç serbest hareketli bir zarar suçudur; manevi unsuru taksirdir ve nedensellik bağının bulunması aranır.

Unsurların ayrı ayrı incelenmesi, savunmanın hangi noktada kurulacağını gösterir. Dosyada tartışma kimi zaman nedensellik bağında, kimi zaman mağdurun durumunda, kimi zaman da taksirin varlığında yoğunlaşır. Her unsur, kendi deliliyle tartışılır.

Korunan hukuki değerKişinin vücut bütünlüğü, sağlığı ve algılama yeteneği korunur. Bu değerler anayasal güvence altındadır.
Suçun konusuYaşayan bir insanın bedeni ve sağlığıdır. Anne karnındaki cenin ve ölmüş kişi bu suçun konusu olamaz.
FailHerkes bu suçun faili olabilir. Özel bir sıfat aranmaz. Meslek ve görev sahibi kişilerde özen yükümlülüğünün kapsamı genişler.
MağdurYaşayan bir insan mağdur olabilir. Kişinin kendi bedenine yönelik taksirli davranışları kural olarak bu suçu oluşturmaz.
Maddi unsurSuç serbest hareketlidir; kanunda sayılan sonuçlardan birini doğuran her türlü taksirli davranış yeterlidir. Suç bir zarar suçudur.
Manevi unsurSuçun manevi unsuru taksirdir. Fiilin bilinçli taksirle işlenmesi, cezayı artıran bir hâl olarak ayrıca değerlendirilir.

Nedensellik bağı, uygulamada en çok tartışılan unsurdur. Yaralanmanın kazadan mı yoksa önceden var olan bir rahatsızlıktan mı kaynaklandığı, araya giren üçüncü bir etkenin sonucu doğurup doğurmadığı ve mağdurun kendi davranışının etkisi bu başlıkta incelenir. Bağın varlığı tıbbi ve teknik rapora dayanılarak belirlenir. Yaralamanın ölümle sonuçlandığı hâllerde ise değerlendirme farklı bir hükme kayar; bu başlık için taksirle öldürme suçu rehberimiz incelenebilir.

TCK 89 Fıkra Fıkra Ceza Düzeni

Doğrudan CevapKanun, taksirle yaralamada cezayı yaralanmanın ağırlığına göre kademelendirmiştir. Birinci fıkra temel şekli, ikinci ve üçüncü fıkralar ağırlaştırıcı sonuçları, dördüncü fıkra ise birden fazla kişinin yaralanmasını düzenler. Beşinci fıkra şikâyet şartını gösterir. Bilinçli taksir, bu düzenin üzerine uygulanan ayrı bir artırım sebebidir.

Düzenin mantığı kademelidir. Önce birinci fıkraya göre temel ceza belirlenir. Ardından somut olayda ikinci ya da üçüncü fıkradaki sonuçlardan biri doğmuşsa bu ceza, öngörülen oranda artırılır. Fiil bilinçli taksirle işlenmişse ayrıca artırım yapılır. Birden fazla kişinin yaralandığı hâllerde ise kanun, kademeli artırım yerine bağımsız bir ceza aralığı öngörmüştür.

Taksirle yaralama suçunda fıkralara göre ceza düzeni (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 89 ve m. 22/3)
Hüküm Fiil ve sonuç Cezaya etkisi Soruşturma ve kovuşturma
TCK m. 89/1 - temel şekil Taksirle başkasının vücuduna acı verilmesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olunması. Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası. İki yaptırım seçimliktir; hâkim birini belirler. Şikâyete bağlıdır. Bu fıkra kapsamındaki yaralamada fiil bilinçli taksirle işlenmiş olsa da şikâyet aranır.
TCK m. 89/2 - ağırlaştırıcı sonuçlar Fiilin; duyu ya da organ işlevinin sürekli zayıflamasına, kemik kırılmasına, konuşmada sürekli zorluğa, yüzde sabit ize, yaşamı tehlikeye sokan duruma veya gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olması. Birinci fıkraya göre belirlenen ceza yarısı oranında artırılır. Bağımsız bir ceza aralığı öngörülmemiştir. Şikâyete bağlıdır. Fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.
TCK m. 89/3 - ağır nitelikli sonuçlar Fiilin; iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalığa veya bitkisel hayata, duyu ya da organ işlevinin yitirilmesine, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybolmasına, yüzün sürekli değişikliğine ya da gebe kadının çocuğunun düşmesine neden olması. Birinci fıkraya göre belirlenen ceza bir kat artırılır. Artırım oranı sabittir, takdire bağlı değildir. Şikâyete bağlıdır. Fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.
TCK m. 89/4 - birden fazla kişinin yaralanması Tek bir taksirli fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması. Trafik kazalarında en sık uygulanan fıkradır. Dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezası. Bu fıkrada adlî para cezası seçeneği öngörülmemiştir. Şikâyete bağlıdır. Fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.
TCK m. 22/3 - bilinçli taksir Failin neticeyi öngörmesine karşın istememesi; yani sonucu öngörüp gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etmesi. İlgili fıkraya göre belirlenen ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Ayrı bir suç değil, cezayı artıran hâldir. Birinci fıkra kapsamına giren yaralama dışında şikâyet aranmaksızın soruşturma ve kovuşturma yapılır.

Tablodaki düzenin dikkat edilmesi gereken iki noktası vardır. Birincisi, ikinci ve üçüncü fıkraların bağımsız bir ceza aralığı içermemesidir; bu fıkralar yalnızca birinci fıkraya göre belirlenen cezaya uygulanacak artırım oranını gösterir. İkincisi, dördüncü fıkranın bağımsız bir aralık öngörmesi ve bu aralıkta adlî para cezası seçeneğinin bulunmamasıdır. Trafik kazalarında birden fazla kişinin yaralandığı dosyaların ağırlığı, doğrudan bu farktan kaynaklanır.

Ceza aralıklarının güncelliği

Taksirle yaralama suçunun temel şekline ve birden fazla kişinin yaralanması hâline ilişkin ceza aralıkları, 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle artırılmıştır. Bu rehberdeki aralıklar değişiklik sonrası düzene göre verilmiştir. Daha eski tarihli kaynaklarda yer alan aralıklar güncelliğini yitirmiştir. Ceza aralıkları zaman içinde değişebildiğinden, somut bir dosyada hüküm kurulurken suç tarihinde yürürlükte bulunan hükmün ve lehe kanun değerlendirmesinin esas alınması gerekir. Yürürlükteki metin, kaynakça bölümünde gösterilen resmî mevzuat adresinden doğrulanmalıdır.

Kademeli düzenin bir diğer sonucu, aynı olayda birden çok artırımın üst üste uygulanabilmesidir. Örneğin fiil hem ikinci fıkradaki bir sonuca yol açmış hem de bilinçli taksirle işlenmişse, önce fıkra artırımı sonra bilinçli taksir artırımı yapılır. Buna karşılık ikinci ve üçüncü fıkradaki sonuçlardan birden fazlası aynı anda doğmuşsa, daha ağır sonuca göre belirleme yapılır ve diğer sonuçlar temel cezanın belirlenmesinde gözetilir.

İkinci ve Üçüncü Fıkradaki Ağırlaştırıcı Sonuçlar

Doğrudan Cevapİkinci fıkra; duyu ya da organ işlevinin sürekli zayıflaması, kemik kırılması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum ve erken doğumu kapsar. Üçüncü fıkra ise işlev yitimi, iyileşmesi olanaksız hastalık, bitkisel hayat, yüzün sürekli değişikliği ve çocuğun düşmesini kapsar.

İki fıkra arasındaki fark, zarar görmenin kalıcılığı ve ağırlığıdır. İkinci fıkra işlevin zayıflamasını, üçüncü fıkra ise işlevin tamamen yitirilmesini esas alır. Aynı ayrım yüzdeki değişiklik bakımından da görülür: sabit iz ikinci fıkrada, yüzün sürekli değişikliği üçüncü fıkrada yer alır. Bu nitelendirme tıbbi rapora dayanılarak yapılır ve cezanın ağırlığını doğrudan belirler.

Duyu ve organ işlevinin zayıflamasıİşlevin tamamen yitirilmediği, ancak sürekli biçimde azaldığı hâller ikinci fıkra kapsamındadır. İşlev tamamen yitirilmişse üçüncü fıkra uygulanır.
Kemik kırılmasıKırığın varlığı ikinci fıkra kapsamındadır. Kırığın hayat fonksiyonlarına etkisinin derecesi, temel cezanın belirlenmesinde ayrıca gözetilir.
Yüzde sabit iz ve yüzün sürekli değişikliğiYüzde kalıcı iz ikinci fıkrada, yüzün sürekli değişikliği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Ayrım, değişikliğin kişinin tanınabilirliğini etkileyip etkilemediğine göre yapılır.
Yaşamı tehlikeye sokan durumYaralanmanın tıbben yaşamsal tehlike doğurduğu hâller ikinci fıkra kapsamındadır. Tespit, adli tıp değerlendirmesine dayanır.
İyileşmesi olanaksız hastalık ve bitkisel hayatEn ağır sonuçlardır ve üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Bu hâllerde ceza bir kat artırılır.
Gebelikle ilgili sonuçlarÇocuğun vaktinden önce doğması ikinci fıkrada, çocuğun düşmesi ise üçüncü fıkrada yer alır. İki sonuç arasındaki fark, gebeliğin sona erip ermediğidir.

Nitelendirmenin doğru yapılması, savunmanın en önemli alanlarından biridir. Rapor ile dosyadaki tıbbi belgeler arasında çelişki bulunuyorsa ek rapor ya da farklı bir kurumdan rapor alınması istenebilir. Özellikle işlev zayıflaması ile işlev yitimi arasındaki ayrım, cezanın yarı oranında mı yoksa bir kat mı artırılacağını belirlediğinden üzerinde durulması gereken bir noktadır. Kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerindeki benzer kademelendirme için neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama rehberimiz incelenebilir.

Birden Fazla Kişinin Yaralanması

Doğrudan CevapTek bir taksirli fiil birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa dördüncü fıkra uygulanır ve dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fıkrada adlî para cezası seçeneği yoktur. Her mağdur için ayrı ceza verilmez; tek bir ceza belirlenir.

Düzenlemenin mantığı, taksirli suçlarda tek fiille birden çok sonucun doğmasıdır. Fail tek bir dikkatsizlik göstermiştir; ancak bu dikkatsizlik birden fazla kişiyi etkilemiştir. Kanun, bu hâlde her mağdur için ayrı ceza belirlenmesi yerine bağımsız ve daha ağır bir ceza aralığı öngörmüştür. Böylece hem sonuçların çokluğu gözetilmiş hem de cezaların üst üste toplanması önlenmiştir.

Tek fiil şartıFıkranın uygulanması için sonuçların tek bir taksirli fiilden doğması gerekir. Ayrı ayrı fiillerden doğan yaralamalar bakımından ayrı değerlendirme yapılır.
Yaralanma ve ölümün bir arada bulunmasıAynı olayda hem yaralanma hem ölüm varsa, kanunun taksirle öldürme bakımından öngördüğü özel hüküm uygulanır. Bu hâl ayrı bir düzenlemenin konusudur.
Ceza aralığıDokuz aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Adlî para cezası seçeneği bulunmadığından kısa süreli hapis cezasına ilişkin kurumlar ayrıca değerlendirilir.
Mağdur sayısının etkisiMağdur sayısı ve yaralanmaların ağırlığı, temel cezanın alt ve üst sınır arasında belirlenmesinde gözetilir. Her mağdur için ayrı ceza verilmez.
ŞikâyetFıkra kapsamındaki yaralamada soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.
Uygulama alanıFıkra en çok trafik kazalarında ve iş kazalarında uygulanır. Toplu taşıma araçlarını ilgilendiren olaylarda mağdur sayısı yüksek olabilir.
Uygulamadan not - Av. Çağrı Ayboğa

Mağdur sayısının artması, dosyanın usul yönünü de değiştirir. Her mağdurun ayrı ayrı şikâyet hakkı vardır ve bazılarının şikâyetçi olmaması ya da şikâyetten vazgeçmesi mümkündür. Bu durumda yargılama, şikâyetçi kalan mağdurlar bakımından sürer. Uzlaştırma aşamasında da her mağdurla ayrı görüşülür. Dosyayı takip ederken mağdur listesinin ve her birinin şikâyet durumunun ayrı bir tabloda izlenmesi, duruşmada yaşanan karışıklıkların büyük bölümünü önler.

Şikâyet, Süre ve Şikâyetten Vazgeçme

Doğrudan CevapTaksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır. Birinci fıkra kapsamına giren yaralama dışında, fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Şikâyet hakkı, fiilin ve failin bilindiği ya da öğrenildiği tarihten itibaren işleyen altı aylık süreye tabidir; vazgeçme hâlinde düşme kararı verilir.

Şikâyet, soruşturmanın başlaması için aranan bir şarttır. Şikâyet yoksa savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; kovuşturma aşamasında şikâyetten vazgeçilirse düşme kararı verilir. Bu nedenle şikâyet şartının bulunup bulunmadığı, dosyanın ilk incelenmesi gereken noktasıdır. Şartın varlığı, hangi fıkranın uygulandığına ve fiilin bilinçli taksirle işlenip işlenmediğine göre belirlenir.

Şikâyet hakkı sahibiYaralanan kişi şikâyet hakkına sahiptir. Mağdurun küçük ya da kısıtlı olduğu hâllerde kanuni temsilcisi şikâyette bulunabilir.
Şikâyet süresiŞikâyet hakkı, fiilin ve failin bilindiği ya da öğrenildiği tarihten itibaren işleyen altı aylık süre içinde kullanılmalıdır. Süre geçtikten sonra şikâyet hakkı düşer.
Şikâyetin yapılacağı makamŞikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir. Kaza tutanağında şikâyetçi olunduğunun belirtilmesi de şikâyet değeri taşır.
Şikâyetten vazgeçmeHükme kadar şikâyetten vazgeçilebilir. Vazgeçme hâlinde düşme kararı verilir. Vazgeçmenin geri alınması mümkün değildir.
Birden çok mağdurHer mağdurun şikâyet hakkı ayrıdır. Bir mağdurun vazgeçmesi, diğer mağdurlar bakımından yargılamayı sona erdirmez.
Şikâyetin aranmadığı hâlBirinci fıkra kapsamına giren yaralama dışında fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Bu hâlde soruşturma kendiliğinden yürütülür.

Şikâyetten vazgeçmenin tazminat hakkına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Ceza yargılamasındaki vazgeçme, kural olarak maddi ve manevi tazminat talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak vazgeçme bir ödeme karşılığında ve karşılıklı ibra metniyle birlikte yapılmışsa tazminat talebi bakımından da sonuç doğurabilir. Bu nedenle ibra metninin kapsamı dikkatle okunmalıdır. Yaralanmalı kazalarda talep edilebilecek tazminat kalemleri için yaralanmalı trafik kazası tazminat hesaplama sayfamız incelenebilir.

Uzlaştırma

Doğrudan CevapTaksirle yaralama suçu, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olduğu hâllerde uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaştırma, soruşturma aşamasında Cumhuriyet başsavcılığınca, kovuşturma aşamasında ise mahkemece uzlaştırma bürosuna gönderilerek yürütülür. Uzlaşma sağlanırsa soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada ise düşme kararı verilir; sağlanamazsa dosya kaldığı yerden yürür.

Uzlaştırma, fail ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan bir usul kurumudur. Anlaşma sağlanırsa soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise düşme kararı verilir. Anlaşma sağlanamazsa dosya kaldığı yerden yürür. Kurum, mağdurun zararının hızla giderilmesini sağladığı için taksirle yaralama dosyalarında sıkça başarıya ulaşır.

1
Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesiSuçun uzlaştırma kapsamında olduğu belirlendiğinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve bir uzlaştırmacı görevlendirilir.
2
Tarafların bilgilendirilmesiUzlaştırmacı taraflara ulaşır, kurumu ve sonuçlarını anlatır ve teklifi iletir. Taraflar teklifi kabul etmekte serbesttir.
3
Edimin belirlenmesiAnlaşma sağlanırsa edimin ne olacağı taraflarca belirlenir. Edim bir ödeme olabileceği gibi onarım, özür ya da başka bir davranış da olabilir.
4
Raporun düzenlenmesiUzlaştırmacı sonucu rapora bağlar ve dosyayı makama iade eder. Rapor, anlaşmanın içeriğini ve edimin yerine getirilme biçimini gösterir.
5
Kararın verilmesiEdim derhal yerine getirilmişse kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşme kararı verilir. Edim ileri tarihliyse karar, edimin yerine getirilmesine bağlanır.

Uzlaştırmanın en çok yanlış anlaşılan yönü, sigorta tazminatı ile ilişkisidir. Uzlaşma metninde yer alan edim, mağdurun zorunlu mali sorumluluk sigortasından talep edebileceği kalemleri kendiliğinden kapsamaz. Metinde bütün talepler bakımından ibra edildiği yazılıysa, mağdur sonradan açacağı davada bu metinle karşılaşır. Bu nedenle uzlaşma metninin hangi talepleri kapsadığının açıkça yazılması, iki taraf bakımından da önem taşır.

Soruşturma ve Kovuşturma Süreci

Doğrudan CevapSüreç, olayın kolluğa bildirilmesi ve şikâyetle başlar. Cumhuriyet başsavcılığı delilleri toplar, bilirkişi incelemesi yaptırır, uzlaştırma kapsamındaki dosyaları büroya gönderir ve sonuca göre iddianame düzenler ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. İddianamenin kabulüyle açılan dava asliye ceza mahkemesinde görülür; karara karşı istinaf yolu açıktır.

Dosyanın seyri, soruşturma aşamasında atılan adımlarla büyük ölçüde belirlenir. Bu aşamada toplanan tutanaklar, raporlar ve görüntü kayıtları, kovuşturma aşamasında tartışılacak bütün maddi vakıaların kaynağını oluşturur. Eksik toplanan bir delilin sonradan tamamlanması çoğu zaman mümkün olmaz; çünkü kayıtlar silinir, izler kaybolur ve tanıkların hatırladıkları belirsizleşir.

1
Olayın bildirilmesi ve şikâyetOlay kolluğa bildirilir, tutanak düzenlenir ve mağdur şikâyetini soruşturma makamına iletir. Kaza tutanağında şikâyetçi olunduğunun yazılması da şikâyet değeri taşır.
2
Delillerin toplanmasıCumhuriyet başsavcılığı olay yeri inceleme raporunu, sağlık ve adli tıp raporlarını, kamera kayıtlarını ve varsa alkol ölçüm tutanağını dosyaya getirtir; taraf ve tanık beyanları alınır.
3
Bilirkişi incelemesiKusur dağılımının belirlenmesi için teknik inceleme yaptırılır. Taraflar rapora itiraz edebilir ve ek rapor alınmasını isteyebilir.
4
Uzlaştırma aşamasıSuç uzlaştırma kapsamındaysa dosya büroya gönderilir. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; sağlanamazsa soruşturma kaldığı yerden sürer.
5
İddianame ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararıYeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir ve mahkemeye sunulur. Aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; bu karara karşı itiraz yolu açıktır.
6
Kovuşturma ve hükümİddianamenin kabulüyle dava açılır. Duruşmada deliller tartışılır, eksiklikler giderilir ve hüküm kurulur. Karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Şüpheli ve sanık tarafında bu süreçte en kritik aşama, ilk ifadedir. İfade, olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin ilk ve en çok başvurulan anlatımdır; sonradan yapılan düzeltmeler dosyada çelişki olarak değerlendirilir. Bu nedenle ifadenin, olayın akışı ve teknik veriler gözden geçirildikten sonra verilmesi yerinde olur. Müdafi yardımından yararlanma hakkı, soruşturmanın her aşamasında kullanılabilir.

Mağdur tarafında ise sürecin izlenmesi gereken üç noktası vardır. Birincisi şikâyetin süresinde ve açık biçimde yapılmasıdır. İkincisi tedavi sürecine ilişkin bütün belgelerin toplanması ve yaralanmanın kalıcı sonuçlarının rapora yansıtılmasıdır. Üçüncüsü uzlaştırma aşamasında imzalanacak metnin kapsamının dikkatle okunmasıdır. Bu üç nokta, hem ceza dosyasının hem de sonraki tazminat sürecinin dayanağını oluşturur.

Trafik Kazalarında Taksirle Yaralama

Doğrudan CevapTrafik kazaları, taksirle yaralama suçunun en sık uygulandığı alandır. Kusur, trafik kurallarına aykırılık üzerinden bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alkol, hız, kırmızı ışık ihlâli ve ehliyetsiz araç kullanma gibi hâller bilinçli taksir tartışmasını gündeme getirir ve cezayı ağırlaştırabilir. Deliller ilk günlerde toplanmalıdır.

Trafik dosyalarında olayın ispatı büyük ölçüde teknik belgelere dayanır. Kaza tespit tutanağı, olay yeri inceleme raporu, araçların hasar durumu, fren izleri, kamera ve araç içi kayıt görüntüleri ile alkol ölçüm tutanağı dosyanın omurgasını oluşturur. Bu belgeler üzerinden bilirkişi, tarafların kusur durumunu değerlendirir.

Kaza tespit tutanağıOlay yerinde kolluk tarafından düzenlenir. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz; ancak dosyanın ilk ve en önemli belgesidir.
Alkol ve uyuşturucu ölçümüÖlçüm tutanağı ve varsa kan analizi sonucu dosyaya konulur. Ölçümün usulüne uygun yapılıp yapılmadığı savunmanın önemli bir alanıdır.
Kamera ve araç kayıtlarıKent güvenlik kameraları, iş yeri kameraları ve araç içi kayıt cihazları belirleyici olabilir. Kayıtların saklanma süreleri kısadır; derhal talep edilmelidir.
Bilirkişi incelemesiKusur oranı, trafik kurallarına aykırılıklar üzerinden belirlenir. Rapora itiraz edilirken hangi kuralın hangi belgeyle ihlâl edilmediği somut biçimde gösterilmelidir.
Sürücü belgesi ve araç durumuSürücü belgesinin bulunmaması, aracın muayenesiz ya da teknik açıdan uygunsuz olması kusur değerlendirmesinde ayrıca gözetilir.
İdari yaptırımlarCeza yargılamasından bağımsız olarak trafik idari para cezası ve sürücü belgesine el koyma gibi idari işlemler uygulanabilir. Bu işlemlere karşı ayrı itiraz yolları vardır.
Ceza dosyası ile sigorta dosyasının birlikte yürütülmesi

Yaralanmalı bir trafik kazasında aynı anda üç ayrı süreç işler. Birincisi ceza soruşturmasıdır; burada kusur ve ceza sorumluluğu belirlenir. İkincisi zorunlu mali sorumluluk sigortası sürecidir; tedavi giderleri ve geçici iş göremezlik gibi kalemler bu yoldan istenir. Üçüncüsü ise sigorta kapsamını aşan zararlar bakımından açılacak tazminat davasıdır. Üç süreçte de aynı belgeler kullanılır; ancak toplanma zamanları farklıdır. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu tazminat sürecinde güçlü bir dayanak oluşturur. Bu nedenle ceza dosyasındaki kusur tespitinin sonuçlanması beklenmeden tazminat sürecinin başlatılması, çoğu dosyada zaman kaybına yol açar. Trafik kazası sonrası izlenecek yollar için trafik kazası avukatı sayfamız incelenebilir.

Trafik dosyalarında dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, mağdurun kendi kusurudur. Emniyet kemeri takmamak, kask kullanmamak ya da yaya geçidi dışından karşıya geçmek, mağdurun müterafik kusuru olarak değerlendirilebilir. Bu değerlendirme ceza miktarını ve tazminat hesabını birlikte etkiler. Bu nedenle mağdur tarafında da kusur dağılımının teknik olarak incelenmesi gerekir.

Kusur Oranı, Bilirkişi ve Adli Tıp Raporu

Doğrudan CevapKusur oranı, tarafların özen yükümlülüğüne aykırı davranışlarının olaydaki ağırlığına göre bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Yaralanmanın derecesi ise adli tıp değerlendirmesiyle saptanır ve hangi fıkranın uygulanacağını doğrudan etkiler. İki rapora da ayrı ayrı itiraz edilebilir; raporlar arasındaki çelişkiler giderilmeden hüküm kurulmaması gerekir.

İki rapor, dosyanın iki ayrı eksenini oluşturur. Bilirkişi raporu olayın nasıl gerçekleştiğini ve kusurun kime ait olduğunu; adli tıp raporu ise yaralanmanın hangi ağırlıkta olduğunu belirler. Birinci rapor cezanın verilip verilmeyeceğini, ikinci rapor ise cezanın hangi fıkraya göre belirleneceğini etkiler. Bu nedenle her iki rapora da ayrı ayrı itiraz edilebilir.

Kusurun belirlenmesiTarafların davranışları, ihlâl edilen kurallar ve olayın akışı birlikte değerlendirilerek kusur dağılımı yapılır. Tam kusur, paylı kusur ve kusursuzluk sonuçları ortaya çıkabilir.
Rapora itirazRapora itiraz edilirken hangi tespitin hangi belgeyle çeliştiği somut biçimde gösterilmelidir. Soyut itirazlar ek rapor alınmasını sağlamaz.
Basit tıbbi müdahale ölçütüYaralanmanın basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikte olup olmadığı adli tıp değerlendirmesiyle saptanır ve nitelendirmeyi etkiler.
Hayat fonksiyonlarına etkiYaralanmanın hayat fonksiyonlarını hangi derecede etkilediği rapora yazılır. Bu derece, temel cezanın belirlenmesinde gözetilir.
Ek rapor ve kurum raporuRaporlar arasında çelişki varsa ek rapor ya da farklı bir kurumdan rapor alınması istenebilir. Çelişkiler giderilmeden hüküm kurulmaması gerekir.
Sonradan ortaya çıkan sonuçlarYaralanmanın sonuçları zaman içinde ağırlaşabilir. Tedavi süreci tamamlanmadan alınan raporlar eksik kalabileceğinden, gelişmelerin dosyaya bildirilmesi gerekir.

Kusur oranının ceza miktarına etkisi doğrudan bir oran ilişkisi biçiminde değildir. Kusur oranı, temel cezanın alt ve üst sınır arasında belirlenmesinde gözetilen ölçütlerden biridir. Buna karşılık tazminat hesabında kusur oranı doğrudan belirleyicidir; hükmedilecek tutar, kusur oranıyla orantılı olarak indirilir. Bu nedenle ceza dosyasındaki kusur tespiti, tazminat süreci bakımından ayrıca önem taşır.

Cezanın Belirlenmesi ve Kişiselleştirme

Doğrudan CevapHâkim önce ilgili fıkraya göre temel cezayı belirler, ardından varsa artırım ve indirim sebeplerini uygular. Son aşamada cezanın kişiselleştirilmesine ilişkin kurumlar değerlendirilir: seçimlik adlî para cezası, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar ve hapis cezasının ertelenmesi bu kapsamdadır.

Kişiselleştirme kurumları, aynı cezanın farklı kişiler bakımından farklı biçimde infaz edilmesini sağlar. Taksirli suçlarda bu kurumlar, failin kasten hareket etmemiş olması nedeniyle daha geniş uygulama alanı bulur. Buna karşılık her kurumun kendi şartları vardır ve bu şartlar kanunda açıkça gösterilmiştir.

Temel cezanın belirlenmesiFiilin işleniş biçimi, kusurun ağırlığı, meydana gelen zararın derecesi ve failin amacı gözetilerek alt ve üst sınır arasında ceza belirlenir.
Seçimlik cezaBirinci fıkrada hapis cezası ile adlî para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür. Hâkim bu iki yaptırımdan birini seçer.
Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlarBir yıl ya da daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır ve kanunda sayılan seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Adlî para cezası, kamuya yararlı işte çalıştırma ve belirli yükümlülükler bu kapsamdadır.
Hapis cezasının ertelenmesiİki yıl ya da daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası, kanunda aranan şartların bulunması hâlinde ertelenebilir. Erteleme kararıyla birlikte denetim süresi belirlenir.
Takdiri indirimFailin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki davranışları ve pişmanlığı gözetilerek takdiri indirim uygulanabilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıBu kuruma ilişkin düzenleme zaman içinde değişikliğe uğramıştır. Somut dosyada uygulanabilirliği, karar tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Adlî para cezasına çevirme ne anlama gelir?

Adlî para cezası, hapis cezasının yerine geçen bir yaptırımdır ve gün karşılığı hesaplanır. Hâkim önce gün sayısını belirler, sonra bu sayıyı kanunda gösterilen sınırlar içinde takdir ettiği bir günlük tutarla çarpar. Günlük tutarın alt ve üst sınırları ile güncel karşılıkları zaman içinde değişebildiğinden, somut tutar hesaplanırken karar tarihinde yürürlükte bulunan düzenleme esas alınmalıdır. Adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde ceza, kanunda gösterilen usulle hapis cezasına çevrilir. Bu nedenle adlî para cezasına çevirme, cezanın ortadan kalkması anlamına gelmez; infaz biçiminin değişmesi anlamına gelir.

Kişiselleştirme kurumlarının değerlendirilmesinde failin kaza sonrası davranışı önemli bir ölçüttür. Olay yerinde kalmak, yaralıya yardım etmek, tedavi giderlerini karşılamak ve mağdurun zararını gidermek lehe değerlendirilen davranışlardır. Buna karşılık olay yerinden kaçmak ayrı bir sorumluluk doğurur ve dosyanın bütününü ağırlaştırır.

Ceza Davası ile Tazminat Davasının İlişkisi

Doğrudan CevapTaksirle yaralamada ceza sorumluluğu ile tazminat sorumluluğu ayrı yollardır. Ceza davasında kişisel hak talep edilemez; maddi ve manevi tazminat ayrı bir davada istenir. Ceza mahkemesinin kusura ilişkin kesinleşmiş maddi tespitleri hukuk mahkemesini bağlayabilir; beraat kararı ise tazminat sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz.

İki yol arasındaki bağ, maddi vakıaların tespiti noktasında kurulur. Ceza mahkemesinin olayın nasıl gerçekleştiğine ve kusurun kime ait olduğuna ilişkin kesinleşmiş tespitleri, hukuk mahkemesi bakımından bağlayıcı olabilir. Buna karşılık beraat kararı, tazminat sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; çünkü ceza sorumluluğu ile kusur sorumluluğunun ölçütleri farklıdır.

Maddi tazminatTedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik zararı, bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar bu kapsamda istenebilir.
Manevi tazminatYaralanmanın yol açtığı acı ve elem karşılığında istenir. Yakınların manevi tazminat talebi, kanunda aranan ağır bedensel zarar şartına bağlıdır.
Zorunlu mali sorumluluk sigortasıTrafik kazalarında bazı zarar kalemleri öncelikle bu sigortadan istenir. Sigortaya başvuru, dava öncesinde yerine getirilmesi gereken bir aşamadır.
Kusur indirimiMağdurun kendi kusuru varsa hükmedilecek tazminat bu oranda indirilir. Emniyet kemeri ve kask kullanılmaması bu kapsamda değerlendirilir.
ZamanaşımıHaksız fiilden doğan tazminat taleplerinde kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri uygulanır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi gözetilebilir.
Ceza kararının etkisiCeza mahkemesinin kusura ilişkin kesinleşmiş maddi tespitleri hukuk mahkemesini bağlayabilir. Beraat kararı ise tazminat sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz.

Tazminat sürecinde en sık yapılan hata, tedavi tamamlanmadan ibra metni imzalanmasıdır. Yaralanmanın kalıcı sonuçları çoğu zaman aylar sonra netleşir; erken imzalanan bir ibra metni, sonradan ortaya çıkan sürekli iş göremezlik zararının istenmesini güçleştirir. Bu nedenle ibra metinlerinin kapsamı, tedavi süreci tamamlandıktan sonra değerlendirilmelidir.

Taksirle Yaralamada Yargıtay Uygulaması

Doğrudan CevapYargıtay uygulamasında kusur tespitinin denetime elverişli bir raporla yapılması, yaralanmanın derecesinin adli tıp değerlendirmesine dayandırılması ve bilinçli taksirin somut emarelerle ortaya konulması aranmaktadır. Şikâyet şartının, altı aylık sürenin ve uzlaştırma usulünün esasa girilmeden önce denetlenmesi gerektiği de istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

İlk ölçüt, kusurun belirlenmesidir. Uygulamada kusur tespitinin, olayın oluş biçimini açıklayan ve hangi trafik ya da meslek kuralının ihlâl edildiğini gösteren denetime elverişli bir rapora dayandırılması gerektiği kabul edilmektedir. Soyut değerlendirme içeren, gerekçesi gösterilmeyen raporlara dayanılarak hüküm kurulamayacağı; raporlar arasında çelişki bulunuyorsa bu çelişki giderilmeden karar verilemeyeceği benimsenmiştir.

İkinci ölçüt, yaralanmanın nitelendirilmesidir. Hangi fıkranın uygulanacağının adli tıp değerlendirmesine göre belirlenmesi, yaralanmanın basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığının ve hayat fonksiyonlarına etkisinin raporla saptanması aranmaktadır. İşlev zayıflaması ile işlev yitimi arasındaki ayrımın açıkça ortaya konulması, artırım oranını belirlediğinden üzerinde durulan bir noktadır.

Üçüncü ölçüt, bilinçli taksirin kabulüdür. Uygulamada bilinçli taksirin, failin sonucu öngördüğünü gösteren somut emarelere dayandırılması gerektiği kabul edilmektedir. Yalnızca bir trafik kuralının ihlâl edilmiş olmasının tek başına bilinçli taksire karine oluşturmadığı; alkol düzeyi, hız, yol ve hava koşulları ile olayın oluş biçiminin birlikte değerlendirilmesi gerektiği benimsenmiştir.

Dördüncü ölçüt, şikâyet ve uzlaştırmadır. Suçun şikâyete bağlı olduğu hâllerde şikâyet şartının ve altı aylık sürenin kendiliğinden denetlenmesi, şikâyetten vazgeçme hâlinde düşme kararı verilmesi aranmaktadır. Uzlaştırma kapsamındaki dosyalarda, uzlaştırma usulü işletilmeden esasa ilişkin hüküm kurulamayacağı da istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

Beşinci ölçüt, birden fazla mağdur bulunan dosyalardır. Tek bir taksirli fiille birden çok kişinin yaralandığı hâllerde her mağdur için ayrı ceza verilemeyeceği, kanunun öngördüğü bağımsız aralık içinde tek bir ceza belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. Mağdur sayısının ve yaralanmaların ağırlığının temel cezanın belirlenmesinde gözetilmesi de aranmaktadır.

Taksirle yaralama dosyasında denetlenecek noktalar

Şikâyet var mı; altı aylık şikâyet süresi içinde kullanılmış mı?
Fiil bilinçli taksirle mi işlenmiş; şikâyet şartı bu nedenle ortadan kalkıyor mu?
Kaza tespit tutanağı ve olay yeri inceleme raporu dosyada mı?
Kamera ve araç içi kayıt görüntüleri saklanma süresi dolmadan talep edildi mi?
Alkol ölçüm tutanağı ve varsa kan analizi usulüne uygun mu?
Bilirkişi raporu denetime elverişli mi; hangi kuralın ihlâl edildiğini gösteriyor mu?
Adli tıp raporu yaralanmanın derecesini ve hayat fonksiyonlarına etkisini belirtiyor mu?
Raporlar arasında çelişki varsa ek rapor istendi mi?
Uygulanan fıkra, raporla saptanan sonuçla örtüşüyor mu?
Birden fazla mağdur varsa her birinin şikâyet durumu ayrı izlendi mi?
Uzlaştırma usulü işletildi mi; uzlaşma metninin kapsamı okundu mu?
Tazminat talepleri bakımından sigorta başvurusu ve süreler takip ediliyor mu?

Ankara’da Taksirle Yaralama Dosyaları ve Ayboğa Avukatlık Bürosu

Doğrudan CevapAnkara’da taksirle yaralama soruşturmaları Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülür; kovuşturma ise Ankara asliye ceza mahkemelerinde görülür. Uzlaştırma işlemleri Ankara uzlaştırma bürosu aracılığıyla yapılır. Yaralanmanın derecesine ilişkin değerlendirmeler, yetkili sağlık kuruluşları ile adli tıp birimlerince raporlanır ve soruşturma dosyasına sunulur. Kusur incelemesi bilirkişi aracılığıyla yaptırılır.

Ankara, trafik yoğunluğu yüksek bir yargı çevresidir ve taksirle yaralama dosyalarının büyük bölümü trafik kazalarından doğar. Bu dosyalarda üç tipik tablo görülür. Birincisi kavşak ve şerit ihlâllerinden doğan çarpışmalardır; burada kusur dağılımı belirleyicidir. İkincisi yaya kazalarıdır; bu dosyalarda mağdurun kendi davranışı ile sürücünün özen yükümlülüğü karşılaştırılır. Üçüncüsü ise alkollü araç kullanımından doğan kazalardır; burada bilinçli taksir tartışması öne çıkar.

Üç tabloda da sonucu belirleyen asıl etken, delillerin ilk günlerde toplanmasıdır. Kamera kayıtlarının saklanma süreleri kısadır; olay yerindeki izler kısa sürede ortadan kalkar; tanıkların hatırladıkları zamanla belirsizleşir. Bu nedenle soruşturmanın ilk haftasında kayıtların istenmesi, olay yeri fotoğraflarının çekilmesi ve tanık bilgilerinin alınması, dosyanın bütün seyrini değiştirebilir.

Mağdur tarafında ise iki süreç birlikte yürütülmelidir. Ceza soruşturması bakımından şikâyetin süresinde yapılması ve kusurun teknik olarak ortaya konulması gerekir. Tazminat bakımından ise tedavi giderlerinin belgelenmesi, iş göremezlik durumunun raporla saptanması ve sigorta başvurusunun zamanında yapılması önem taşır. İki sürecin aynı belgelerle yürütülmesi, zaman ve emek kaybını önler. Ceza hukukunun diğer başlıkları için Ankara ceza avukatı sayfamız incelenebilir.

Ayboğa Avukatlık Bürosu, Çankaya’daki ofisinden ceza hukuku alanında vekillik hizmeti vermektedir. Büro, taksirle yaralama dosyalarında soruşturma aşamasından hükme kadar şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur vekilliği yürütmekte; kusur ve adli tıp raporlarına itiraz, uzlaştırma süreçlerinin yönetimi ve tazminat taleplerinin takibi işlerini birlikte yürütmektedir. Büronun çalışma alanları için Ankara avukat sayfamız incelenebilir. Dosyanızla ilgili ilk değerlendirme için kaza tespit tutanağını, varsa adli tıp raporunu ve soruşturma numarasını iletmeniz yeterlidir.

Taksirle Yaralama Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Taksirle yaralama suçu nedir?
Taksirle yaralama, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışla başkasının vücuduna acı verilmesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasıdır. Türk Ceza Kanunu m. 89’da düzenlenmiştir. Fail sonucu istememiştir; sorumluluk, gösterilmesi gereken özenin gösterilmemesinden doğar.
Taksirle yaralamanın cezası nedir?
Suçun temel şeklinde dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür. Kanunda sayılan ağırlaştırıcı sonuçlardan biri doğmuşsa bu ceza yarısı oranında ya da bir kat artırılır. Fiil birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Taksirle yaralama şikâyete bağlı mı?
Kural olarak evet. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç olmak üzere, suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz ve soruşturma kendiliğinden yürütülür.
Taksirle yaralamada şikâyet süresi ne kadar?
Şikâyet hakkı, fiilin ve failin bilindiği ya da öğrenildiği tarihten itibaren işleyen altı aylık süre içinde kullanılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra şikâyet hakkı düşer ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Bilinçli taksir ne demektir?
Bilinçli taksir, failin sonucu öngörmesine karşın gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etmesidir. Basit taksirde ise sonuç hiç öngörülmez. Bilinçli taksir hâlinde ilgili fıkraya göre belirlenen ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Bilinçli taksirde şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür mü?
Birinci fıkra kapsamına giren yaralama dışında, fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Bu hâlde şikâyetten vazgeçme yargılamayı sona erdirmez ve dosya esastan sonuçlandırılır. Temel şekil bakımından ise vazgeçme düşme kararı doğurur.
Trafik kazasında birden fazla kişi yaralanırsa ne olur?
Tek bir taksirli fiil birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa dördüncü fıkra uygulanır ve dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Her mağdur için ayrı ceza verilmez; mağdur sayısı ve yaralanmaların ağırlığı temel cezanın belirlenmesinde gözetilir.
Taksirle yaralama uzlaştırmaya tabi mi?
Suç, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olduğu hâllerde uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşma sağlanırsa soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında düşme kararı verilir. Uzlaşma sağlanamazsa dosya kaldığı yerden yürür.
Alkollü araç kullanmak bilinçli taksir sayılır mı?
Tek başına kendiliğinden bilinçli taksir oluşturmaz; ancak güçlü bir emaredir. Alkol düzeyi, hız, yol ve hava koşulları, sürücünün davranışları ve kazanın oluş biçimi birlikte değerlendirilir. Yüksek alkol düzeyiyle birlikte aşırı hız ya da kırmızı ışık ihlâli bulunması kabulü güçlendirir.
Kusur oranı nasıl belirlenir?
Kusur oranı, tarafların özen yükümlülüğüne aykırı davranışlarının olaydaki ağırlığına göre bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Kaza tespit tutanağı, olay yeri inceleme raporu, kamera kayıtları, fren izleri ve araç hasarları birlikte değerlendirilir. Rapora itiraz edilebilir.
Taksirle yaralama cezası paraya çevrilir mi?
Suçun temel şeklinde hapis cezası ile adlî para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür; hâkim birini seçer. Ayrıca bir yıl ya da daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır ve kanunda sayılan seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İki yıl ya da daha az hapis cezası ertelenebilir.
Ceza davası sürerken tazminat istenebilir mi?
Evet. Ceza davasında kişisel hak talep edilemez; maddi ve manevi tazminat ayrı bir davada istenir. Trafik kazalarında bazı kalemler öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortasından talep edilir. Ceza mahkemesinin kusura ilişkin kesinleşmiş tespitleri hukuk mahkemesini bağlayabilir.

İlgili Rehberler

Ankara Ceza Avukatı

Soruşturma aşamasından hükme kadar ceza hukuku alanında yürütülen hizmetler.

Hizmet sayfasını gör

Kasten Yaralama Suçu

TCK m. 86 kapsamında kasten yaralamanın unsurları, nitelikli hâlleri ve cezası.

Kasten yaralamayı oku

Trafik Kazası Avukatı

Kaza sonrası izlenecek yollar, sigorta başvurusu ve tazminat süreçleri.

Hizmet sayfasını gör

Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminat

Bedensel zarar kalemleri ve tazminat hesabında gözetilen ölçütler.

Tazminatı incele

Kaynakça

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 22 taksir ve m. 89 taksirle yaralama hükümleri - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5237.pdf
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, uzlaştırma ve soruşturma hükümleri - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5271.pdf
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, trafik kuralları ve sorumluluk hükümleri - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2918.pdf
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, haksız fiil ve tazminat hükümleri - mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf
T.C. Adalet Bakanlığı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi - turkiye.gov.tr/adalet-bakanligi-uyap-dosya-sorgulama
Av. Çağrı Ayboğa, Ayboğa Avukatlık Bürosu, Ankara

Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?

Ayboğa Avukatlık Bürosu - Ankara Barosu Sicil No: 34507 - Çankaya / Ankara

Av. Çağrı Ayboğa, Ankara Barosu’na kayıtlı bir avukattır ve ceza hukuku ile trafik kazalarından doğan sorumluluk alanlarında çalışmaktadır. Taksirle yaralama dosyalarında soruşturma aşamasından hükme kadar şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur vekilliği; kusur ve adli tıp raporlarına itiraz, uzlaştırma süreçlerinin yönetimi ve bedensel zarardan doğan tazminat taleplerinin takibinde vekillik yürütmektedir.

Bu rehber 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu esas alınarak hazırlanmış, hukuki doğruluğu 31 Ekim 2026 tarihinde Av. Çağrı Ayboğa tarafından denetlenmiştir. Metin bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir.

LinkedIn - YouTube - Google Haritalar

Avukata Sor

Taksirle yaralama dosyasında şüpheli, sanık ya da mağdur konumundaysanız kaza tespit tutanağını, varsa adli tıp raporunu ve soruşturma numarasını iletin; kusur durumunu, süreleri ve izlenecek yolu birlikte belirleyelim.

Avukata Sor Ankara Avukat

Danışmanlık ücretlidir. Görüşme ücretleri 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uygulanır.

Ayboğa Avukatlık Bürosu Ankara İletişim ve Harita

BüroAyboğa Avukatlık Bürosu
AdresEmek Mah. Bişkek Cd. 26/3 Çankaya / Ankara
Çalışma saatleriHafta içi 09.00 - 18.00

© 2026 Ayboğa Law Firm — Tüm hakları saklıdır.KVKKGizlilik Politikası