TCK 141 – TCK 142 Hırsızlık Suçu – Nitelikli Hırsızlık Suçu

TCK 141 – TCK 142 Hırsızlık Suçu – Nitelikli Hırsızlık Suçu Güncelleme Tarihi: 13 Ağustos 2026 | Av. Çağrı Ayboğa

Bir dosyada hırsızlık suçlamasının hangi maddeden yürüdüğü, sanığın önündeki tabloyu kökten değiştirir: TCK 141’den açılan bir dosya adli para cezasıyla, hatta hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla sonuçlanabilirken, aynı fiilin TCK 142/2 kapsamında nitelendirilmesi beş yıllık alt sınırla ve tutuklama riskiyle yürüyen bambaşka bir yargılama demektir. Bu rehber, iki madde arasındaki o kritik sınırı, her nitelikli halin şartlarını ve savunma ile mağdur vekilliğinin dayanak noktalarını tek bir kaynakta toplar; her bent için Yargıtay kararlarının birebir metinlerini içeren 12 seri yazımıza bağlanır.

Hırsızlık Suçu Nedir?

Hırsızlık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Malvarlığına Karşı Suçlar bölümünde, 141 ila 147. maddeler arasında düzenlenmiştir. Sistematik şöyledir: TCK 141 suçun temel şeklini, TCK 142 nitelikli hallerini, TCK 143 gece vakti artırımını, TCK 144, 145 ve 146 daha az cezayı gerektiren halleri, TCK 147 ise zorunluluk halini düzenler. Akrabalar arasında işlenen fiiller için TCK 167, etkin pişmanlık için TCK 168 hükümleri devreye girer.

Suçla korunan hukuki değer zilyetliktir; yani malın mülkiyeti değil, mal üzerindeki fiili hakimiyettir. Bu nedenle suçun mağduru malın sahibi değil zilyedi olabilir ve malı hukuka aykırı biçimde elinde bulunduran kişiden çalmak dahi hırsızlık suçunu oluşturur.

TCK 141 Kanun Metni

TCK 142 Kanun Metni

Nitelikli hırsızlığı düzenleyen 142. maddenin yürürlükteki tam metni aşağıdadır. Resmi metin için mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı Kanuna bakabilirsiniz.

Hırsızlık Suçunun Unsurları

• Fail: Hırsızlık özgü suç değildir; herkes fail olabilir. Failin sıfatı yalnızca bazı nitelikli hallerde (örneğin resmi sıfat takınmada) önem kazanır.
• Mağdur: Malın zilyedidir. Malik ile zilyet farklı kişilerse mağdur zilyettir; malik suçtan zarar gören konumundadır.
• Suçun konusu: Başkasına ait taşınır maldır. Üç koşul aranır: mal niteliği taşıması, taşınır olması ve başkasına ait olması. Sahipsiz mallar ile taşınmazlar suçun konusu olamaz; ekonomik değer taşıyan her taşınır, değeri ne olursa olsun konudur.
• Fiil: Malın zilyedin rızası olmaksızın bulunduğu yerden alınmasıdır. Alma, malın zilyedin fiili hakimiyet alanından çıkarılıp failin hakimiyet alanına sokulmasıdır; Yargıtay uygulamasında fail mal üzerinde fiili tasarruf imkanı kurduğu anda suç tamamlanır, kesintisiz takiple yakalanma halinde ise fiil teşebbüs aşamasında kalır.
• Manevi unsur: Suç ancak kastla ve yarar sağlama maksadıyla işlenebilir; taksirle hırsızlık olmaz. Kendisine ait olduğunu sandığı malı alan kişide kast oluşmaz.

Basit Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 141)

TCK 141, nitelikli hallerden hiçbirinin bulunmadığı durumlarda uygulanan temel hükümdür ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörür. Basit hırsızlığın pratikteki önemi, sonuçlarının nitelikli hırsızlıktan kökten farklı olmasındadır: Ceza adli para cezasına çevrilebilir, uzlaştırma zorunludur ve sonuç ceza iki yılı aşmadığında hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile erteleme gündeme gelir.

Savunma pratiğinde en sık tartışılan sınır, açıkta bırakılan eşyadır: Eşyanın açıkta olması tek başına nitelikli hal doğurmaz; TCK 142/1-e ancak eşyanın adet, tahsis veya kullanım gereği açıkta bırakılması halinde uygulanır. Geçici olarak açıkta bırakılan, başında görevlisi bulunan veya ebadı gereği korunmaya muhtaç olmayan eşyada fiil basit hırsızlık kapsamında kalır; bu ayrımın Yargıtay karar örneklerini aşağıda bağlantısını verdiğimiz 142/1 rehberimizde ayrıntılı inceledik.

TCK 142/1 Yer ve Konu Bakımından Nitelikli Haller (3-7 Yıl)

Birinci fıkra, suçun işlendiği yerin veya eşyanın niteliğine bağlı dört yürürlükteki bendi içerir; ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir:

• 142/1-a Kamu kurumları ve ibadethaneler: Okul, hastane, adliye gibi kamu kurumlarında, cami, kilise, cemevi gibi ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına tahsis edilen eşya. Eşyanın sahibi önemli değildir; mekanın veya tahsisin kamusal niteliği yeterlidir.
• 142/1-c Toplu ulaşım: Otobüs, metro, tren, vapur gibi halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçları ile bunların durak, istasyon ve terminallerinde bulunan eşya.
• 142/1-d Afet eşyası: Deprem, sel, yangın gibi afetlerin zararlarını önlemek veya hafifletmek için hazırlanan eşya; afet konteynerleri ve acil yardım malzemeleri bu kapsamdadır.
• 142/1-e Açıkta bırakılan eşya: Adet, tahsis veya kullanım gereği açıkta bırakılan eşya; tarım makineleri, elektrik direkleri, inşaat malzemeleri, kıyıya çekilen kayıklar gibi.

Fıkranın (b) ve (f) bentleri yürürlükten kaldırılmıştır: Bina içi hırsızlık 2014 yılında daha ağır cezayla ikinci fıkraya taşınmış, elektrik enerjisi ise 2012 yılında karşılıksız yararlanma suçuna aktarılmıştır. Dört bendin şartları, mülga bentlerin dosyalara etkisi ve emsal kararlar için TCK 142/1 bentleri, cezası ve savunma rehberine bakabilirsiniz.

TCK 142/2 Yöntem Bakımından Nitelikli Haller (5-10 Yıl)

İkinci fıkra, suçun işleniş biçimine ve konusuna bağlı sekiz bendi içerir; ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Her bendin kendi Yargıtay içtihadı vardır ve dosyaların kaderi çoğu zaman bu içtihatlardaki ince ayrımlarla belirlenir:

• 142/2-a Savunmasızlıktan ve ölümden yararlanma: Uyuyan, baygın, ağır sarhoş veya engelli kişiden ya da ölen kişiden hırsızlık. Trafik kazası yerinde hayatını kaybedenlerin eşyalarının alınması bu bendin tipik örneğidir; ayrıntılar TCK 142/2-a rehberinde.
• 142/2-b Kapkaç ve yankesicilik: Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak ya da özel beceriyle almak. Fıkranın son cümlesi, bu bendin savunmasız kişilere karşı işlenmesinde cezayı üçte bire kadar ayrıca artırır; içtihatlar TCK 142/2-b rehberinde.
• 142/2-c Afet ve kargaşadan yararlanma: Deprem, sel gibi doğal afetlerin veya toplumsal olayların yarattığı korku ve kargaşa ortamında hırsızlık. Deprem bölgesi yağmalarına ilişkin uygulama TCK 142/2-c rehberinde.
• 142/2-d Kilit açma ve taklit anahtar: Haksız elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da maymuncuk gibi aletlerle kilit açmak veya kilitlenmeyi engellemek suretiyle hırsızlık. Düz kontakla araç çalma içtihatları TCK 142/2-d rehberinde.
• 142/2-e Bilişim sistemleri: İnternet bankacılığından izinsiz para aktarma ve elektronik değer hırsızlığı. IP savunması ve suç sayısı içtihatları TCK 142/2-e rehberinde.
• 142/2-f Maske ve resmi sıfat: Tanınmamak için tedbir alarak veya polis, PTT görevlisi gibi resmi sıfat takınarak hırsızlık. Dolandırıcılık sınırı TCK 142/2-f rehberinde.
• 142/2-g Hayvan hırsızlığı: Büyükbaş veya küçükbaş hayvan çalınması; 2014 değişikliğiyle yer koşulu kaldırılmıştır. Lehe kanun tartışması TCK 142/2-g rehberinde.
• 142/2-h Kilitli eşya ile bina ve eklentileri: Ev, iş yeri ve mağaza hırsızlıkları ile kilitli araç, motosiklet ve bisiklet hırsızlıklarının tamamını kapsayan, uygulamada en sık karşılaşılan benttir. Bina ve eklenti ölçütleri TCK 142/2-h rehberinde.

TCK 142/3 Enerji Hırsızlığı (5-12 Yıl)

Üçüncü fıkra, sıvı veya gaz halindeki enerjinin, nakil, işleme ve depolama tesislerinden çalınmasını maddenin en yüksek cezasıyla karşılar: 5 yıldan 12 yıla kadar hapis. Doğalgaz ve akaryakıt boru hatlarının delinmesi tipik fiildir; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır ve on bin güne kadar adli para cezası eklenir. Önemli ayrım şudur: Abone sayacına müdahaleyle kaçak elektrik, su veya doğalgaz kullanımı bu fıkraya değil, TCK 163 karşılıksız yararlanma suçuna girer. Kapsam, örgüt artırımı hesabı ve karşılıksız yararlanma sınırı TCK 142/3 enerji hırsızlığı rehberinde ayrıntılıdır.

TCK 142/4 Şikayet Aranmayan Bağlantılı Suçlar

Dördüncü fıkra bir usul hükmüdür: Hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarında şikayet aranmaz. Eve girilerek işlenen hırsızlıkta fail böylece üç ayrı suçtan, mağdurun şikayetine bağlı olmaksızın yargılanır ve şikayetten vazgeçme davayı düşürmez. Üç suç kuralının işleyişi ve savunma noktaları TCK 142/4 rehberinde incelenmiştir.

TCK 142/5 Kamu Hizmetinin Aksaması

Beşinci fıkra, hırsızlık sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde cezanın yarısından iki katına kadar artırılmasını öngörür. Bakır kablo ve altyapı hırsızlıklarında küçük değerli malın cezasının on yılı aşabilmesinin nedeni bu fıkradır; alanlar, hesap ve ispat tartışmaları TCK 142/5 rehberinde ele alınmıştır.

Gece Vakti Hırsızlık (TCK 143)

Hırsızlığın basit veya nitelikli her halinin gece vakti işlenmesi durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren dilimdir. Uygulamada ev, iş yeri ve hayvan hırsızlığı dosyalarının büyük bölümünde bu artırım devrededir ve sonuç cezayı ciddi biçimde yükseltir.

Daha Az Cezayı Gerektiren Haller ve Cezasızlık

• Değer azlığı (TCK 145): Malın değerinin azlığı halinde cezada indirim yapılabilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir; Yargıtay günlük ihtiyacı karşılayacak ölçüdeki değerleri esas alır.
• Alacağın tahsili ve paydaş mal (TCK 144): Hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla veya ortak malda işlenen hırsızlıkta ceza iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve fiil şikayete tabidir.
• Kullanma hırsızlığı (TCK 146): Malın geçici kullanılıp iade amacıyla alınması halinde ceza yarı oranına kadar indirilir; suç işlemek için kullanılmışsa hüküm uygulanmaz.
• Zorunluluk hali (TCK 147): Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenen hırsızlıkta cezada indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir.
• Yakın akrabalık (TCK 167): Eşe, üstsoy veya altsoya, bu derecedeki kayın hısımlarına ve birlikte yaşayan kardeşlerden birine karşı işlenen hırsızlıkta ceza verilmez; ayrı yaşayan kardeş ile aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze ve yeğene karşı işlenmesi şikayete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir.

Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Etkin pişmanlık, hırsızlık dosyalarında savunmanın en güçlü araçlarından biridir. Failin, mağdurun uğradığı zararı aynen iade veya tazmin yoluyla gidermesi halinde; kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce ise yarısına kadar indirim uygulanır. Kısmi giderimde mağdurun rızası aranır. Beş yıllık alt sınırdan açılan bir nitelikli hırsızlık dosyasında dahi, soruşturma aşamasında yapılan tam giderim sonucu iki yılın altına çekerek erteleme kapısını aralayabilir; kurumun bütün ayrıntıları etkin pişmanlık rehberimizde yer alır.

Soruşturma, Kovuşturma ve Yargılama

• Şikayet: Hem basit hem nitelikli hırsızlık kural olarak kendiliğinden soruşturulur. TCK 144, TCK 146 ve TCK 167/2 kapsamındaki haller şikayete tabidir; şikayet süresi altı aydır.
• Zamanaşımı: Basit hırsızlıkta dava zamanaşımı 8 yıl, nitelikli hırsızlıkta üst sınırlar beş yılı aştığından 15 yıldır.
• Uzlaştırma: Basit hırsızlık uzlaştırmaya tabidir; gece işlenen basit hırsızlıkta Yargıtay uzlaştırma uygulanmayacağı görüşündedir. Nitelikli hırsızlık uzlaştırma kapsamında değildir. Kurumun işleyişi uzlaştırma rehberimizde ayrıntılıdır.
• Tutuklama: Nitelikli hırsızlık CMK 100/3 katalog suçlarındandır; tutuklama nedeni var sayılabilir. Basit hırsızlıkta genel şartlar aranır.
• Görevli mahkeme: Her iki halde de asliye ceza mahkemesidir. Bilişim yoluyla hırsızlıkta mağdurun yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
• Adli para cezası, HAGB ve erteleme: Basit hırsızlıkta bu kurumların tamamı erişilebilirdir. Nitelikli hırsızlıkta ise sonuç cezanın indirimlerle iki yılın altına inmesine bağlıdır; bu da dosyayı çoğu zaman etkin pişmanlık ve teşebbüs tartışmasına kilitler. Kesinleşen cezanın infaz süresi için infaz hesaplama programımızı kullanabilirsiniz.

Hırsızlık Suçu Ceza Tablosu

Basit ve nitelikli hırsızlığın usul karşılaştırması da şu şekilde özetlenebilir: Şikayet her ikisinde de kural olarak aranmaz; uzlaştırma yalnızca basit halde uygulanır; zamanaşımı basit halde 8, nitelikli halde 15 yıldır; tutuklamada basit hal genel şartlara, nitelikli hal katalog rejimine tabidir; adli para cezasına çevirme ve HAGB basit halde kural olarak erişilebilirken nitelikli halde indirimli sonuç cezaya bağlıdır; görevli mahkeme her ikisinde asliye cezadır.

TCK 142 Rehber Serisi: Bent Bent Nitelikli Hırsızlık

Hukuki araçlarımızla süreçlerinizi kendiniz de takip edebilirsiniz:

Sık Sorulan Sorular