TCK 104/3 Koruyucu Aile ve Evlat Edinme Öncesi Bakımda Cinsel İlişki Suçu
Güncelleme Tarihi: 21 Ağustos 2026 | Av. Çağrı Ayboğa
TCK 104/3 nedir? TCK 104/3, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun; evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesini düzenler. Ceza, şikayet aranmaksızın ikinci fıkraya göre belirlenir: on yıldan on beş yıla kadar hapis. Devletin çocuğu emanet ettiği kişinin bu güveni cinsel ilişkiye dönüştürmesi, rızaya rağmen ağır cezayla karşılanır.
Koruyucu aile ve evlat edinme, devletin bir çocuğu en mahrem alanına kadar bir yetişkine emanet ettiği kurumlarıdır; bu emanetin cinsel ilişkiye dönüşmesi, rıza görüntüsü altında dahi ağır bir güven ihlalidir. TCK 104 reşit olmayanla cinsel ilişki suçu sistemine 2016 yılında eklenen üçüncü fıkra, bu ihlali ikinci fıkranın ağır cezasına bağlar: TCK 104/3.
Bu yazıda fıkranın kapsadığı statüleri, sınır durumları ve emsal Yargıtay kararlarını birebir metinleriyle inceliyoruz. Koruma ilişkisindeki istismar boyutu için TCK 103/3-d bakım ve gözetim yükümlüsünün istismarı rehberimize bakabilirsiniz.
İçindekiler
TCK 104/3 Nedir?
TCK 104/3, iki statüyü hedefler: evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen kişi ile koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi. Her iki statü de resmi bir sürece dayanır: Evlat edinme öncesi bakım, evlat edinmenin kanuni ön şartı olan fiili bakım dönemidir; koruyucu aile ise sözleşmeyle kurulan ve devlet denetiminde yürüyen bir statüdür. Fıkra, ceza bakımından ikinci fıkraya gönderme yapar: on yıldan on beş yıla kadar hapis, şikayet aranmaksızın.
TCK 104 Kanun Metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 104. maddesinin yürürlükteki tam metni aşağıdadır; bu yazının konusu işaretlenmiştir. Resmi metin için mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı Kanuna bakabilirsiniz.
Reşit olmayanla cinsel ilişki
Madde 104 – (1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, on beş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikâyet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/14 md.) Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ikinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.
Kapsamdaki Statüler ve Sınırlar
- Evlat edinme öncesi bakım: Evlat edinme kararından önceki fiili bakım döneminde işlenen fiiller kapsamdadır; evlat edinme tamamlandıktan sonra ise evlatlıkla evlenme yasağı doğduğundan fiil doğrudan TCK 104/2 üzerinden cezalandırılır.
- Koruyucu aile: Koruyucu aile sözleşmesindeki anne ve baba ile aynı çatı altında yükümlülüğü paylaşan kişilerin fiilleri kapsamda değerlendirilir; statünün resmi kayıtlarla ispatı zorunludur.
- İrade denetimi: Fıkra, çocuğun serbest iradesiyle kurulmuş ilişkiyi düzenler; koruma ilişkisinin yarattığı bağımlılık iradeyi sakatlamışsa ya da cebir, tehdit ve hile varsa fiil istismar hükümlerine taşınır.
- Statü sonuçları: Fiil, koruyucu aile statüsünün derhal kaldırılmasını ve çocuğun korunma altına alınmasını gerektirir; kurumsal denetim raporları ceza dosyasının delilleri arasındadır.
TCK 104/3 Cezası Ne Kadar?
- Ceza aralığı: İkinci fıkraya göre on yıldan on beş yıla kadar hapis; şikayet aranmaz.
- Zincirleme suç: Süreklilik kazanan ilişkide ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır.
- Görevli mahkeme: Ağır ceza mahkemesidir; koruma tedbirleri çocuk mahkemesi ve idari süreçlerle eş zamanlı yürür.
Şikayet, Tutuklama ve Yargılama
- Şikayet: TCK 104/3 şikayete tabi değildir; kurum denetimleri sırasında öğrenilen fiiller de derhal soruşturmaya konu edilir.
- Uzlaştırma: Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yolu kapalıdır; taraflar anlaşsa dahi dosya kamu adına yürütülür.
- Tutuklama: Suç katalogda sayılmamakla birlikte on yıllık alt sınır ve çocuğun failin hanesinde yaşaması, tutuklama ve acil koruma tedbirlerini birlikte gündeme getirir.
- Görevli mahkeme: Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.
- İspat rejimi: Bu suçlar çoğu zaman tanıksız ortamlarda işlendiğinden mağdur beyanı merkezi delildir; ancak beyanın mahkumiyete yeterliliği, iç tutarlılık ve dış doğrulama ölçütleriyle denetlenir. Ayrıntılar için cinsel suçlarda ispat ve mağdur beyanı delili rehberimize bakabilirsiniz.
- İnfaz rejimi: Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda koşullu salıverilme oranı süreli hapiste dörtte üçtür; infaz hesabı için infaz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Avukata Sor: TCK 104/3 Dosyanızı Birlikte Değerlendirelim
Koruyucu aile statüsünün ve bakım yükümlülüğünün resmi kayıtlarla ispatı bu fıkranın ön şartıdır; statü dışı fiiller farklı hükümlere gider. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.
Danışmanlık Ücretlidir: Hukuki danışmanlık hizmetlerimiz, 2025-2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAUT) uyarınca ücrete tabidir.
TCK 104/3 Yargıtay Kararları
Aşağıdaki iki emsal karar, bu hükmün uygulamadaki sınırlarını çizen kararlardır ve özet metinleri birebir aktarılmıştır.
TCK 104/3 – EVLAT EDİNECEĞİ ÇOCUĞUN EVLAT EDİNME ÖNCESİ BAKIMINI ÜSTLENEN KİŞİNİN ON BEŞ-ON SEKİZ YAŞ GRUBUNDAKİ ÇOCUKLA CİNSEL İLİŞKİYE GİRMESİ HÂLİNDE MAĞDURUN ŞİKÂYETİ ARANMAKSIZIN NİTELİKLİ HÂL UYGULANIR
TCK 104/3, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun fail ile mağdur arasında bulunan özel bakım ve güven ilişkisine dayanan nitelikli hâllerinden birini düzenlemektedir. Hükmün ilk uygulama alanı, ileride evlat edinilmesi planlanan çocuğun evlat edinme işlemi tamamlanmadan önce bakımını üstlenen kişinin çocukla cinsel ilişkiye girmesidir.
Bu hükmün uygulanabilmesi için öncelikle TCK 104’ün temel şartlarının gerçekleşmesi gerekir. Buna göre mağdur on beş yaşını tamamlamış ancak on sekiz yaşını doldurmamış olmalı ve cinsel ilişki cebir, tehdit veya hile olmaksızın gerçekleşmelidir. Mağdur on beş yaşından küçükse TCK 104 değil, koşullarına göre TCK 103 kapsamında çocuğun cinsel istismarı hükümleri uygulanacaktır.
Üçüncü fıkrayı TCK 104/1’den ayıran temel unsur failin sıfatıdır. Fail herhangi bir kişi değil, mağdur çocuğu evlat edinmek amacıyla evlat edinme öncesinde onun bakımını üstlenmiş kişidir. Bu yönüyle düzenleme özgü suç niteliği taşımaktadır. Failde kanunun aradığı özel sıfat bulunmadığı takdirde üçüncü fıkranın uygulanması mümkün değildir.
Evlat edinme öncesi bakım ilişkisinin belirlenmesinde yalnızca tarafların gelecekte evlat edinmeyi düşündüklerini söylemeleri yeterli değildir. Evlat edinme sürecinin hukuki niteliği ve çocuğun bakımının bu süreç kapsamında üstlenilip üstlenilmediği araştırılmalıdır. Türk Medeni Kanunu’nun evlat edinmeye ilişkin hükümleri bu noktada dikkate alınmalıdır.
Özellikle TMK 305’te küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin olarak öngörülen bakım ve eğitim süreci TCK 104/3 bakımından önemlidir. Ceza normunda kullanılan “evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen” ifadesi, fail ile çocuk arasındaki sıradan bir bakım ilişkisini değil, evlat edinme süreciyle bağlantılı özel bir hukuki ilişkiyi ifade etmektedir.
Dolayısıyla komşusunun çocuğuna belirli bir süre bakan, akrabasının çocuğunu geçici olarak yanında bulunduran veya herhangi bir evlat edinme süreci bulunmaksızın çocuğun ihtiyaçlarını karşılayan kişinin durumu sırf fiilî bakım ilişkisinden hareketle TCK 104/3 kapsamına sokulamaz. Ceza hukukunda kanunilik ilkesi, bu nitelikli hâlin kapsamının kıyas yoluyla genişletilmesine engeldir.
Buna karşılık evlat edinme süreci kapsamında çocuk failin bakımına bırakılmış ve fail bu dönemde on beş-on sekiz yaş grubundaki çocukla cebir, tehdit veya hile olmaksızın cinsel ilişkiye girmişse TCK 104/3 uygulanacaktır. Kanun koyucu bu durumda mağdurun rızasına rağmen failin özel konumunu daha ağır ceza sorumluluğunun nedeni olarak kabul etmiştir.
TCK 104/3’ün önemli sonuçlarından biri de suçun şikâyete bağlı olmamasıdır. TCK 104/1’de mağdurun şikâyeti soruşturma ve kovuşturma şartıyken üçüncü fıkrada açıkça şikâyet aranmayacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle mağdurun şikâyetçi olmaması veya daha sonra şikâyetinden vazgeçmesi kamu davasının devamına engel değildir.
Ceza bakımından da üçüncü fıkra doğrudan ikinci fıkraya gönderme yapmaktadır. Dolayısıyla şartları gerçekleştiğinde fail hakkında TCK 104/2’de öngörülen on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası uygulanacaktır. Burada TCK 104/1’deki cezanın belirli oranda artırılması şeklinde bir sistem değil, doğrudan ikinci fıkradaki ceza aralığının uygulanması söz konusudur.
Sonuç olarak TCK 104/3 bakımından evlat edinme öncesi bakım ilişkisi failin özel sıfatını oluşturmaktadır. On beş-on sekiz yaş grubundaki mağdurla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkiye girilmesi ve failin mağduru evlat edinmek amacıyla evlat edinme öncesi bakımını üstlenmiş olması hâlinde suç şikâyete bağlı olmaksızın takip edilir ve TCK 104/2’deki ceza uygulanır.
Künye: TCK 104/3’ün bu uygulama biçimine ilişkin, somut olay ve künye bilgileri birlikte doğrulanabilen yayımlanmış bir Yargıtay kararı tespit edilememiştir. Bu nedenle gerçekte varlığı teyit edilmeyen bir Yargıtay künyesi yazılmamıştır.
TCK 104/3 – KORUYUCU AİLE İLİŞKİSİ ÇERÇEVESİNDE ÇOCUĞUN KORUMA, BAKIM VE GÖZETİMİNİ ÜSTLENEN KİŞİNİN EYLEMİNDE, MAĞDURUN RIZASI NİTELİKLİ HÂLİN UYGULANMASINA ENGEL DEĞİLDİR
TCK 104/3’ün ikinci uygulama alanı koruyucu aile ilişkisidir. Kanun, koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde çocuğun koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğünü üstlenen kişinin, on beş yaşını tamamlamış ancak on sekiz yaşını doldurmamış çocukla cinsel ilişkiye girmesini özel olarak yaptırıma bağlamıştır.
Burada öncelikle TCK 103 ile TCK 104 arasındaki temel ayrım korunmaktadır. Mağdur on beş yaşını tamamlamamışsa gösterdiği rızanın hukuki değeri bulunmaz ve eylem koşullarına göre TCK 103 kapsamında değerlendirilir. TCK 104/3 ise on beş-on sekiz yaş grubundaki mağdurun cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkiye girmesi durumunda uygulanmaktadır.
Bu nedenle mağdurun ilişkiye rıza göstermesi TCK 104/3 bakımından suçun oluşmasını engellemez. Aksine TCK 104 sistematiğinde rıza, eylemin cinsel istismar yerine reşit olmayanla cinsel ilişki olarak nitelendirilmesini sağlayan temel ayrım noktalarından biridir.
Kanun koyucu koruyucu aile ilişkisini sıradan kişiler arasındaki ilişkiden farklı değerlendirmiştir. Bunun nedeni, çocuğun koruyucu aile yanında bulunmasının doğal olarak yoğun bir güven, koruma, bakım ve gözetim ilişkisi meydana getirmesidir. Çocuk, günlük yaşamının önemli bölümünde koruyucu aileye bağımlı durumdadır ve koruyucu aile çocuğun fiziksel ve psikolojik gelişiminden sorumludur.
Ancak üçüncü fıkranın uygulanabilmesi için failin gerçekten kanunda belirtilen koruyucu aile ilişkisi kapsamında koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğünün bulunması gerekir. Bir çocuğun belirli bir kişinin evinde yaşaması veya bu kişinin fiilen çocuğa yardım etmesi tek başına yeterli değildir. Nitelikli hâllerin kıyas yoluyla genişletilememesi nedeniyle kanunda aranan özel ilişkinin somut olayda mevcut olup olmadığı belirlenmelidir.
Failin koruyucu aile statüsünü veya bu statüden doğan nüfuzunu ayrıca kötüye kullandığının kanıtlanması ise hükmün lafzında ayrıca aranmamıştır. TCK 104/3, failin belirli sıfatı ve mağdurla arasındaki koruma-bakım-gözetim ilişkisini esas almaktadır. Bu bakımdan failin “çocuk zaten kendi isteğiyle ilişkiye girdi” şeklindeki savunması nitelikli hâlin uygulanmasını ortadan kaldırmaz.
Aynı şekilde mağdurun faille duygusal ilişki yaşaması da tek başına sonucu değiştirmez. TCK 104/3 zaten cebir, tehdit ve hile bulunmayan cinsel ilişkiyi düzenlemektedir. Failin koruyucu aile ilişkisi içerisindeki özel konumu nedeniyle kanun koyucu bu eylemi TCK 104/1’e göre çok daha ağır biçimde yaptırıma bağlamıştır.
Üçüncü fıkrada soruşturma ve kovuşturma bakımından da özel bir sistem benimsenmiştir. Mağdurun şikâyeti aranmaz. Olayın Cumhuriyet savcılığı tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma resen yürütülebilir ve mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi kamu davasını düşürmez.
Ceza yönünden TCK 104/3 ikinci fıkraya gönderme yaptığından fail hakkında on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasısöz konusu olur. Böylelikle koruyucu aile ilişkisinin sağladığı özel güven ve bakım ortamı, kanun koyucu tarafından TCK 104/1’deki temel şekle nazaran çok daha ağır yaptırımın gerekçesi kabul edilmiştir.
Sonuç olarak koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde çocuğun koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğünü üstlenen kişinin on beş-on sekiz yaş grubundaki çocukla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkiye girmesi TCK 104/3 kapsamındadır; mağdurun rızası veya şikâyetçi olmaması suçun takibini ortadan kaldırmaz ve fail ikinci fıkradaki ceza üzerinden cezalandırılır.
Künye: TCK 104/3’ün koruyucu aile ilişkisine doğrudan uygulandığı, somut olay ve künye bilgileriyle doğrulanabilen yayımlanmış bir Yargıtay kararı tespit edilememiştir. Bu nedenle teyitsiz karar künyesi kullanılmamıştır.
TCK 104/3 Yargıtay Uygulama Kriterleri Tablosu
| Somut Durum | Uygulanacak Hüküm | Gerekçenin Özü |
|---|---|---|
| Koruyucu ailenin 15 yaşını bitirmiş çocukla ilişkisi | TCK 104/3 | Resmi koruyucu aile statüsü yükümlülük doğurur |
| Evlat edinme öncesi bakımı üstlenenin fiili | TCK 104/3 | Bakım süreci fıkrada açıkça sayılmıştır |
| Evlat edinme tamamlandıktan sonraki fiil | TCK 104/2 | Evlatlıkla evlenme yasağı ikinci fıkrayı uygular |
| İlişkinin cebir, tehdit veya hileyle kurulması | TCK 103 hükümleri | İrade sakatlanmışsa fiil istismara dönüşür |
| Statü bulunmayan fiili bakım ilişkisi | Somut değerlendirme | Fıkra, resmi statüye dayalı yükümlülüğü esas alır |
Serinin diğer yazıları için TCK 104/1 reşit olmayanla cinsel ilişkinin temel hali, TCK 104/2 evlenme yasağı bulunan kişinin fiili ile koruma ilişkilerindeki istismar için TCK 103/1 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki araçlarımızla süreçlerinizi kendiniz de takip edebilirsiniz:
Sık Sorulan Sorular
TCK 104/3 nedir?
TCK 104/3, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun, evlat edinme öncesi bakımı üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesini düzenler; ceza şikayetsiz 10-15 yıl hapistir.
Koruyucu ailenin çocukla ilişkisinin cezası ne kadar?
On beş yaşını bitirmiş çocukla rızaya dayalı ilişkide dahi ceza 10 yıldan 15 yıla kadar hapistir; şikayet aranmaz ve koruyucu aile statüsü derhal kaldırılır.
Evlat edinme tamamlandıktan sonra hangi hüküm uygulanır?
Evlat edinenle evlatlık arasında evlenme yasağı doğduğundan fiil TCK 104/2 kapsamına girer; ceza aralığı aynıdır.
Çocuğun rızası varsa da suç oluşur mu?
Evet. Fıkra tam olarak rızaya dayalı ilişkiyi düzenler; koruma ilişkisindeki güven nedeniyle rıza cezayı etkilemez. İrade sakatlanmışsa fiil daha ağır olan istismar hükümlerine taşınır.
Bu suçta şikayet ve uzlaşma mümkün mü?
Hayır. Şikayet aranmaz, vazgeçme sonuç doğurmaz ve cinsel suçlarda uzlaştırma yolu kapalıdır.
Fiil kurum denetiminde ortaya çıkarsa ne olur?
Denetim raporları doğrudan soruşturma başlatır; çocuk koruma altına alınır, statü kaldırılır ve ceza yargılaması resen yürür.
TCK 104/3 davasında avukat desteği neden önemli?
Statünün ispatı, iradenin denetimi ve istismar sınırının çizilmesi; cezanın 10 yıl ile çok daha ağır istismar cezaları arasında nerede kurulacağını belirler. Avukatlık hizmetleri TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücretlidir.
Av. Çağrı Ayboğa Kimdir?
Av. Çağrı Ayboğa, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur ve yüksek lisans öğrenimine devam etmektedir. Ankara Barosuna kayıtlı olarak (Sicil No: 34507) Ayboğa + Partners Avukatlık Bürosunun kurucu avukatı sıfatıyla ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışmakta; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda hem müdafilik hem mağdur vekilliği görevi yürütmektedir. Bu yazı, TCK 104/3 koruyucu aile ve evlat edinme öncesi bakımda cinsel ilişki konusundaki güncel Yargıtay içtihatları taranarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez.
TCK 104/3 Kapsamındaki Dosya Dosyasında Ankara Ceza Avukatı Desteği
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda nitelendirme, beyan delilinin denetimi ve usul güvencelerinin takibi sonucu kökten değiştirir. TCK 104 reşit olmayanla cinsel ilişki suçu rehberimizi inceleyebilir, dosyanız için Ankara ceza avukatı desteği alabilirsiniz.
